ပှၤဂဲၤလိာ်တၢ်သ့ၣ်တဖၣ်စံးလၢ တၢ်ဃုန့ၢ်တၢ်ဖံးတၢ်မၤဝဲၤကျိၤသ့ၣ်တဖၣ် အသနူ ကျိၤကွာ်န့ၣ် တဘၣ်လိာ်သးဒီးတၢ်ဖံးတၢ်မၤဘၣ်

ပဒိၣ်ဘိးဘၣ်သ့ၣ်ညါလီၤလၢ အကမၤဝဲ တၢ်ဘှီဘၣ်မၤဂ့ၤထီၣ်က့ၤ တၢ်ဃုန့ၢ်တၢ်ဖံးတၢ်မၤဝဲၤကျိၤသ့ၣ်တဖၣ်, လၢအမ့ၢ် အနံၣ် ၃ဝ အတီၣ်ပူၤ တၢ်ကဘှီဘၣ်မၤဂ့ၤထီၣ်တၢ် အဒိၣ်ကတၢၢ်တဘျီန့ၣ်လီၤ. သနူအံၤတၢ်ဒုးအိၣ်ထီၣ်ဆီလီၤအီၤန့ၣ် မ့ၢ်ဒ်သိးကမၤစၢၤ ပှၤအီစထြ့လယါဖိ လၢအတၢ်ဖံးတၢ်မၤတအိၣ်ဘၣ်သ့ၣ်တဖၣ် ကဃုမၤန့ၢ်တၢ်ဖံးတၢ်မၤအဂီၢ်န့ၣ်လီၤ. ဘၣ်ဆၣ်သနာ်က့ မ့ၢ်လၢခံခီယၢ်ခီတၢ်ဟံးမူဒါတၢ်ဖံးတၢ်မၤဒီး ပှၤနီၣ်တဂၤပၢ တၢ်ဟ့ၣ်လီၤမၤစၢၤတၢ်သ့ၣ်တဖၣ် ဆဲးအိၣ်ဒ်ဝဲဒၣ်အဃိ, ပှၤဂဲၤလိာ်တၢ်လၢ တၢ်ဂ့ၢ်အံၤအဂီၢ်သ့ၣ်တဖၣ်စံးလၢ တၢ်ဆီတလဲသ့ၣ်တဖၣ်အံၤ အတမ့ၢ် တၢ်လၢအအါန့ၢ် တၢ်ဆီတလဲပနံာ်မံၤပနီၣ်တခါဘၣ်န့ၣ်လီၤ.

---

ဖီးခးစ်တၢ်ကလုၢ်အဂုၤအဂၤသ့ၣ်တဖၣ်: https://www.sbs.com.au/language/ karen/ kar/collection/podcast/0ms9u5vjn

မ့မ့ၢ်လၢ တၢ်ဖံးတၢ်မၤလီၢ်ကိတိာ် Amanda Rishworth အဂီၢ်န့ၣ်, တၢ်ကမၤတၢ်ဆီတလဲဒီး အီစထြ့လယါကီၢ် တၢ်ဃုန့ၢ်တၢ်ဖံးတၢ်မၤဝဲၤကျိၤသ့ၣ်တဖၣ်အံၤန့ၣ် အနံၣ်သၢဆံအတီၢ်ပူၤ မ့ၢ်ဝဲတၢ်မၤတၢ်ဆီတလဲအဒိၣ်ကတၢၢ်တခါန့ၣ်လီၤ.

“လၢပှၤနီၣ်တဂၤစုာ်စုာ်အတီၤပတီၢ်အဖီခိၣ်, သနူအံၤအတၢ်ပညိၣ်အိၣ်ဝဲတခါ, လၢအမ့ၢ် ကပာ်လီၤဝဲပှၤကညီသ့ၣ်တဖၣ်ဖဲတၢ်ဖံးတၢ်မၤအပူၤ လၢအအိၣ်ဒီးအခီပညီ ဘၣ်လိာ်သးအဝဲသ့ၣ်, ဘၣ်ဆၣ်သနာ်က့ ကဘၣ်မၤဝဲအါန့ၢ်ဒံး တၢ်ဃုမၤန့ၢ်တၢ်ဖံးတၢ်မၤလၢအဘၣ်လိာ်အသးန့ၣ်လီၤ. တၢ်ဃုန့ၢ်တၢ်ဖံးတၢ်မၤဝဲၤကျိၤသနူလၢအမၤတၢ်ဂ့ၤဂ့ၤတခါန့ၣ်, ကဘၣ်ဟ့ၣ်လီၤစ့ၢ်ကီး တၢ်ဆီၣ်ထွဲမၤစၢၤ လၢအဘၣ်လိာ်အသးဒီး ပှၤလၢအဃုဖံးဃုမၤသ့ၣ်တဖၣ်အဂီၢ်, ဒီးကဘၣ်မ့ၢ်ဝဲ တၢ်ဆၢကတီၢ်လၢအဘၣ်န့ၣ်လီၤ.”

ဖဲသနူခဲကနံၣ်အံၤအဖီလာ်န့ၣ်, ပှၤအီစထြ့လယါဖိအိၣ်အါန့ၢ်အဂၤတကကွဲၢ်, လၢအဃုမၤန့ၢ်တၢ်ဖံးတၢ်မၤဒီး ဘၣ်လဲၤထံၣ်လိာ်အသးဒီး ပှၤနီၣ်တဂၤပၢ တၢ်ဃုန့ၢ်တၢ်ဖံးတၢ်မၤဝဲၤကျိၤသ့ၣ်တဖၣ်, လၢအအိၣ်ဖဲတၢ်ရဲၣ်တၢ်ကျဲၤလၢ တနံၣ်န့ၣ် လီၤလၢဝဲ ဒီလၣ် ၂ဘံလယၢၢ်အဖီလာ်န့ၣ်လီၤ.

ဘၣ်ဆၣ်သနာ်က့ တၢ်ရဲၣ်တၢ်ကျဲၤအံၤ ဘၣ်တၢ်ပဲၤအၢပဲၤသီအီၤနးနးကလဲာ်, ဒ်အမ့ၢ် အတအိၣ်ဒီးတၢ်ဘၣ်ဘျီဘၣ်ဒါ ဒီး မ့ၢ်တၢ်ဟ့ၣ်လီၤတၢ်စံၣ်ညီၣ်တခါ, ထီဘိန့ၣ် တၢ်တီၣ်ဖျါထီၣ်တၢ်ပာ်ဒ့ၣ်ပာ်ကမၣ်သ့ၣ်တဖၣ်အိၣ်ဝဲဒၣ်, လၢအမ့ၢ် တၢ်ပတုာ်ကွံာ် ပဒိၣ်တၢ်မၤစၢၤလၢအတအိၣ်ဒီးတၢ်ဘၣ်ဘျီဘၣ်ဒါ ဒီး ကဲဘျုးဒၣ်ထဲလၢ ပှၤဟ့ၣ်လီၤမၤစၢၤတၢ်သ့ၣ်တဖၣ်န့ၣ်လီၤ.

ဖဲခီးမီဝဲသ် — အူးဘၢးစမဲးန် — ပှၤဘၣ်မူဘၣ်ဒါလၢအဃုသ့ၣ်ညါတီၣ်ဖျါထီၣ် ပဒိၣ်ဝဲၤကျိၤ မၤတၢ်တဘၣ်ဘၣ်အဂ့ၢ် အတၢ်ပာ်ဖျါခံခါအပူၤန့ၣ်ထံၣ်ဘၣ်ဝဲလၢ, တၢ်ဃုမၤန့ၢ်တၢ်ဖံးတၢ်မၤသ့ၣ်တဖၣ် တထီၣ်ဘးဒ်သိး တၢ်ပာ်ပနီၣ်အီၤဘၣ်အဃိ, တၢ်ပတုာ်ကွံာ်ပှၤဂ့ၢ်ဝီကျိၣ်စ့တၢ်မၤစၢၤန့ၣ် ဘၣ်သ့ၣ်သ့ၣ် ကမ့ၢ်ဝဲတၢ်မၤကမၣ်သဲစးတၢ်ဘျၢန့ၣ်လီၤ.

အဝဲစံးဝဲဒၣ် တၢ်ဆီတလဲလၢအဝဲဘိးဘၣ်သ့ၣ်ညါလီၤအီၤသ့ၣ်တဖၣ်အံၤ မ့ၢ်လၢအဝဲပာ်ပနီၣ် သနူခဲကနံၣ်အံၤန့ၣ် အတအိၣ်ဒီးတၢ်လၢတၢ်ပှဲၤဘၣ်အဃိန့ၣ်လီၤ.

“ကိးနံၣ်ဒဲး ပှၤအီစထြ့လယါဖိလၢအသူဝဲဒၣ်ဝဲၤကျိၤအံၤ အိၣ်အါန့ၢ် တကကွဲၢ် ဒီး သနူကျိၤကွာ်အံၤ အတအိၣ်ဒီး တၢ်ပီးတၢ်လီ, တၢ်သ့တၢ်ဘၣ်ဒီး အကံၢ်အစီ လၢကခီဆၢဟ့ၣ်လီၤပှၤသ့ၣ်တဖၣ်အံၤတၢ်လိၣ်ဘၣ်အဂီၢ်ဘၣ်. တၢ်ဘၣ်ယိၣ်ဘၣ်ဘှီသ့ၣ်တဖၣ်အံၤ ဟဲန့ၢ်ဝဲဒၣ် ဖဲ ၂ဝ၂၃နံၣ် Workforce Australia—အီစထြ့လယါကီၢ် ပှၤမၤတၢ်ဖိဂံၢ်ဘါ ဘျီၣ်ဒိၣ်လာ်ခီတၢ်ဃုထီၣ်ကမံးတံး အတၢ်ပာ်ဖျါထီၣ်အပူၤ လၢပၣ်ဃုာ်ဒီး ပှၤတီၣ်ဖျါထီၣ်တၢ်ဂ့ၢ်ဒီး ပှၤထံၣ်ထွဲတၢ်သ့ၣ်တဖၣ်အတၢ်အုၣ်ကီၤ လၢအကယၤအါမးန့ၣ်လီၤ. ဖဲ Workforce Australia—အီစထြ့လယါကီၢ် ပှၤမၤတၢ်ဖိဂံၢ်ဘါ အတၢ်ပာ်ဖျါအပူၤန့ၣ် ထံၣ်ဘၣ်ဝဲလၢ တၢ်ပၣ်ဃုာ်အါအါဂီၢ်ဂီၢ်ခဲလၢာ်အဂီၢ် တၢ်သူကျိၤကျဲထဲတခါန့ၣ် မ့ၢ်ဝဲတၢ်လၢအပျဲ တၢ်ကွၢ်ကပာ်ကွံာ်ပှၤလၢအပၣ်ဃုာ်အါအါဂီၢ်ဂီၢ်သ့ၣ်တဖၣ် ဒီး ဒုးအိၣ်ထီၣ်သနူအံၤလၢ အတၢ်တုၤထီၣ်ထီၣ်ဘးတအိၣ်ဘၣ်န့ၣ်လီၤ.”

ဖဲတၢ်ကမၤတၢ်ဆီတလဲသ့ၣ်တဖၣ်အံၤအဖီလာ်န့ၣ် အကအိၣ်ဝဲဒီး ကျိၤကျဲသနၢၣ်အသီ သၢပတီၢ်, ကဒိးသန့ၤထီၣ်အသးလၢ ပှၤလၢအပၣ်ဃုာ်သ့ၣ်တဖၣ် အတၢ်နုာ်လီၤ တၢ်သမံသမိးမၤကွၢ်အသီ လၢကသ့ၣ်ညါမၤလီၤတံၢ် အဝဲသ့ၣ်နီၣ်တဂၤစုာ်စုာ် တၢ်တြီတံာ်တာ်သ့ၣ်တဖၣ်ဒီး တၢ်လၢအပာ်ယံၤကွံာ်အဝဲသ့ၣ်ဒီး ပှၤမၤတၢ်ဖိ အလီၢ်ကဝီၤန့ၣ်လီၤ.

ဖဲ တၢတပတီၢ်အဖီလာ်န့ၣ်, ကိတိာ်အံၤစံးဝဲလၢ တၢ်ကဟ့ၣ်လီၤဝဲဒၣ် ဒံၢ်ကၠံၢ်ထၢၣ်ဝဲၤကျိၤ လၢပှၤလၢအသူ ဒံၢ်ကၠံၢ်ထၢၣ်သ့သ့ၣ်တဖၣ်ဒီး အိၣ်ကတီၤပာ်လံအသးလၢ တၢ်ဃုဖံးဃုမၤအဂီၢ်န့ၣ်လီၤ.

“မ့ၢ်ထိၣ်ဒီးတၢ်လၢအအိၣ်ပာ်လံအခဲအံၤသ့ၣ်တဖၣ်န့ၣ်, ဝဲၤကျိၤတၢတဆီအံၤ ကအိၣ်ဝဲဒီးတၢ်တုၤထီၣ်ထီၣ်ဘးသပှၢ်ကတၢၢ်ဒီး မ့ၢ်ကျိၤကျဲလၢအအိၣ်ဒီးတၢ်ဂံၢ်တၢ်ဘါတဘိ လၢတၢ်ဆီၣ်ထွဲမၤစၢၤ ပှၤနုာ်လီၤပၣ်ဃုာ် လၢအတလိၣ်ဘၣ် တၢ်ဆီၣ်ထွဲမၤစၢၤအီၤဘူးဘူးတံၢ်တံၢ်ဘၣ်သ့ၣ်တဖၣ်အဂီၢ်န့ၣ်လီၤ.”

အဝဲစံးဝဲဒၣ် အပတီၢ်ခံန့ၣ် အကအိၣ်ဒီးတၢ်ပညိၣ်လၢကဆီၣ်ထွဲမၤစၢၤ တၢ်မၤလဲၤထီၣ်လဲၤထီတၢ်သ့တၢ်ဘၣ်သ့ၣ်တဖၣ်ဒီး သူၣ်ထီၣ်တၢ်နာ်န့ၢ်လီၤနီၣ်ကစၢ်အသးလၢ ကက့ၤနုာ်လီၤကဒါဆူတၢ်ဖံးတၢ်မၤအပူၤန့ၣ်လီၤ.

“တၢ်ဆီၣ်ထွဲမၤစၢၤလၢအအိၣ်ဖဲပတီၢ်အံၤအဖီလာ်န့ၣ် အကပာ်လီၤဝဲတၢ်ပညိၣ်ဖဲ ပတၢ်သ့ၣ်ညါကျိၤကျဲလၢအကကဲထီၣ်တၢ်ဖံးတၢ်မၤလၢ ပှၤကညီသ့ၣ်တဖၣ်ကနုာ်လီၤဖဲတၢ်ဖံးတၢ်မၤအပူၤအဂီၢ် ဒ်သိးလၢအမ့ၢ် တၢ်နဲၣ်လိတၢ်ဃုဖံးဃုမၤ, တၢ်အိၣ်ကတီၤသးလၢ တၢ်ဖံးတၢ်မၤအဂီၢ် တၢ်ဆီၣ်ထွဲမၤစၢၤ, ဒီး တၢ်သိၣ်လိ လၢအဘျးစဲလိာ်အသးဒီးတၢ်ဖံးတၢ်မၤလၢတၢ်လိၣ်ဘၣ်အီၤအါသ့ၣ်တဖၣ်အပူၤ, ဘၣ်ဆၣ်သနာ်က့ တၢ်ဆီၣ်ထွဲမၤစၢၤသ့ၣ်တဖၣ်အံၤ အကလိၣ်ဘၣ်စ့ၢ်ကီးဝဲဒၣ်တၢ်မၤလၢ ပှၤနုာ်လီၤပၣ်ဃုာ်သ့ၣ်တဖၣ် အိၣ်ဒီးတၢ်ပညိၣ်ကွၢ်ဆိလီၤတံၢ်လီၤဆဲးဒီး အဝဲသ့ၣ်တၢ်ဖံးတၢ်မၤအတၢ်ပညိၣ်သ့ၣ်တဖၣ်ဒီး တၢ်ဖံးတၢ်မၤလၢအအိၣ်ဖဲ အဝဲသ့ၣ်အိၣ်ဆိးတၢ်လီၢ်အပူၤန့ၣ်လီၤ.”

အပတီၢ်သၢန့ၣ်မ့ၢ်ဝဲ တၢ်ပာ်လီၤအက့ၢ်အဂီၤလၢ တၢ်ကဆီၣ်ထွဲမၤစၢၤ ပှၤလၢအအိၣ်ဒီး တၢ်တြီတံာ်တာ် အကလုာ်အါမးသ့ၣ်တဖၣ်အဂီၢ်န့ၣ်လီၤ.

“ပှၤလၢအအိၣ်ဖဲအပတီၢ်အံၤအပူၤသ့ၣ်တဖၣ်န့ၣ် ပသ့ၣ်ညါလၢ အဝဲသ့ၣ်န့ၣ် အကနုာ်လီၤဆူတၢ်ဖံးတၢ်မၤအပူၤအဂီၢ် အကျဲလိၤလိၤတအိၣ်ဘၣ်, အဃိ ဖဲဝဲၤကျိၤအပတီၢ်အံၤန့ၣ် အကဟ့ၣ်လီၤအါထီၣ်ဝဲတၢ်ဆၢကတီၢ်, ဟ့ၣ်လီၤအါထီၣ်တၢ်လဲလိာ်သ့ညီသ့ၣ်တဖၣ်, ဒီး ဟ့ၣ်လီၤအါထီၣ်တၢ်ဆီၣ်ထွဲမၤစၢၤလၢတၢ်သူၣ်ထီၣ်နီၣ်ကစၢ်တၢ်နာ်န့ၢ်လီၤသးဒီး တၢ်သ့တၢ်ဘၣ်အကံၢ်အစီသ့ၣ်တဖၣ်.”

လၢပှၤဂဲၤလိာ်တၢ်လၢတၢ်ကမၤဂ့ၤထီၣ်သနူအံၤအဂီၢ်န့ၣ် တၢ်ဆီတလဲအံၤ တမ့ၢ်တၢ်မံသူၣ်မံသးလၢအဝဲသ့ၣ်အဂီၢ်ဘၣ်.

ကြံစ် ပၣ်တံၣ် အပှၤကတိၤတၢ်ပၢ လၢပဒိၣ်ဝဲၤကျိၤသ့ၣ်တဖၣ်အဂီၢ်, Penny Allman-Payne စံးဝဲဒၣ်, ပှၤတၢ်ဖံးတၢ်မၤတအိၣ်ဘၣ်သ့ၣ်တဖၣ်အဂီၢ်န့ၣ် တၢ်ဘှီဘၣ်မၤဂ့ၤထီၣ်အံၤ အမၤတၢ်တသ့နီတမံၤဘၣ်.

“ပဒိၣ်န့ၣ် အမ့ၢ်အိၣ်ဒီး တၢ်ပာ်သးသညူးသပှၢ်ဒီး တၢ်ဘှီဘၣ်မၤဂ့ၤထီၣ်အံၤန့ၣ်, အကဒိကနၣ်မၤထွဲတ့ၢ်ဝဲဒၣ် အနီၣ်ကစၢ်ဒၣ်ဝဲ တၢ်ဃိထံသ့ၣ်ညါလၢအမၤတ့ၢ်ဝဲဖဲ ၂ဝ၂၃နံၣ်, လၢအတဲဘၣ်တ့ၢ်အဝဲသ့ၣ်လၢ အကဘၣ်ဟဲက့ၤစိာ်နုာ်လီၤကဒါက့ၤ တၢ်ဃုန့ၢ်တၢ်ဖံးတၢ်မၤဝဲၤကျိၤသ့ၣ်တဖၣ်အံၤဆူ ကမျၢၢ်အစုပူၤ, ပလိၣ်ဘၣ်ဝဲ ပှၤအိၣ်ခိးကွၢ်တၢ်သဘျ့သ့ၣ်တဖၣ် ကအံးထွဲကွၢ်ထွဲဝဲတၢ်ဂ့ၢ်အံၤ, ဒီး ပကဘၣ်ပတုာ်ကွံာ် တၢ်ဟ့ၣ်လီၤကျိၣ်စ့ဆူ ပှၤဟ့ၣ်လီၤတၢ်မၤစၢၤလၢ အမၤန့ၢ်တၢ်လၢအနီၣ်ကစၢ်ဒၣ်ဝဲအဘျုးအဂီၢ်သ့ၣ်တဖၣ်, လၢအမ့ၢ်ပှၤသ့ၣ်တဖၣ်လၢ အမၤန့ၢ်ဝဲကျိၣ်စ့လၢ ပှၤဂံၢ်စၢ်ဘျါစၢ်သ့ၣ်တဖၣ်အအိၣ်န့ၣ်လီၤ. ပဒိၣ်အံၤ အမ့ၢ်တအိၣ်ကတဲာ်ကတီၤပာ်အသးလၢ အကဟဲက့ၤစိာ်နုာ်ကဒါ တၢ်ဖံးတၢ်မၤဝဲၤကျိၤသ့ၣ်တဖၣ်အံၤဆူ ကမျၢၢ်အစုပူၤဘၣ် ဒီး တၢ်နၢ်ပၢၢ်လိာ်သးခံခီယၢ်ပာ် တၢ်ဖံးတၢ်မၤတကွီၣ်ဒိအတၢ်ဟံးမူဒါအံၤ အမ့ၢ်တမၤကတၢၢ်ကွံာ်ဝဲဘၣ်န့ၣ်, ကဘၣ်တဲအီၤတီတီလၢအမ့ၢ်, တၢ်ဘှီဘၣ်မၤဂ့ၤထီၣ်အံၤ အတကၢကီၣ်လိာ်အသးဒီး စးခိလံာ်က့ လၢအဝဲသ့ၣ်ကွဲးလီၤတၢ်ဂ့ၢ်တၢ်ကျိၤအံၤအဂီၢ်ဘၣ်.”

ဖဲတၢ်ဘိးဘၣ်သ့ၣ်ညါလီၤသနူအသီအပူၤ တၢ်ဂ့ၢ်တၢ်ကျိၤ လၢအအိၣ်ဒီးတၢ်ဂ့ၢ်လိာ်ဘှီလိာ်အအါကတၢၢ်သ့ၣ်တဖၣ်အကျါတခါန့ၣ်မ့ၢ်ဝဲ တၢ်ပာ်ဒံးဝဲဒၣ် တၢ်နၢ်ပၢၢ်လိာ်သးခံခီယၢ်ပာ်တၢ်ဟံးမူဒါ အတၢ်ဖံးတၢ်မၤသ့ၣ်တဖၣ်န့ၣ်လီၤ.

ဖဲတၢ်နၢ်ပၢၢ်လိာ်သးခံခီယၢ်ပာ်တၢ်ဟံးမူဒါတၢ်ဖံးတၢ်မၤတကွီၣ်အဖီလာ်န့ၣ်, ပှၤဃုတၢ်ဖံးတၢ်မၤ လၢအဒိးန့ၢ်ဘၣ် ပှၤဂ့ၢ်ဝီကျိၣ်စ့တၢ်မၤစၢၤသ့ၣ်တဖၣ် ဒ်သိးကဆဲးန့ၢ်ဘၣ်ဝဲ ကျိၣ်စ့တၢ်မၤစၢၤအံၤအဂီၢ် အကဘၣ်မၤလၢပှဲၤဝဲ တၢ်ဖံးတၢ်မၤလၢ တၢ်မၢအဝဲသ့ၣ်မၤအီၤသ့ၣ်တဖၣ်န့ၣ်လီၤ.

၂ဝ၂၅နံၣ် ဘျီၣ်ဒိၣ်ထးခီ တၢ်တၢၣ်ပီၣ်ကူၣ်လိာ်န့ၣ် တယာ်ဝဲလၢ ပဒိၣ်န့ၣ်အဝဲသ့ၣ်ညါဝဲဒၣ်ဂ့ၤဂ့ၤလၢ တၢ်ပာ်တၢ်ဖံးတၢ်မၤတကွီၣ်ဒိ အတၢ်ပညိၣ်လီၤဖဲ စဲးလၢဟူးဂဲၤမၤတၢ်လၢအနီၣ်ကစၢ်ဒၣ်ဝဲအံၤ ကဲထီၣ်တၢ်ဘၣ်ဒိဘၣ်ထံး ဒီး တၢ်သံကွၢ်သ့ၣ်တဖၣ်အိၣ်ဒံးဝဲဒၣ်လၢ, တၢ်အဝဲအံၤမ့ၢ် အဘၣ်လိာ်သးဒီးသဲစးတၢ်ဘျၢဧါန့ၣ်လီၤ. ဖဲ ၂ဝ၂၅နံၣ် အူးဘၢးစမဲးန် — ပှၤဘၣ်မူဘၣ်ဒါလၢအဃုသ့ၣ်ညါတီၣ်ဖျါထီၣ် ပဒိၣ်ဝဲၤကျိၤ မၤတၢ်တဘၣ်ဘၣ်အဂ့ၢ် အတၢ်ပာ်ဖျါအပူၤန့ၣ် ထံၣ်ဘၣ်ဝဲလၢ တၢ်ဃုန့ၢ် တၢ်ဖံးတၢ်မၤဝဲၤကျိၤ လၢပှၤနီၣ်တဂၤပၢအီၤသ့ၣ်တဖၣ်န့ၣ်, မၤဝဲတၢ်ကမၣ်ဒိၣ်ဒိၣ်မုၢ်မုၢ်, လၢအဆီၣ်ထွဲမၤစၢၤဝဲ ပှၤကညီသ့ၣ်တဖၣ်အံၤ အကဘၣ်တူၢ်တၢ်ကမၣ်, လၢအတန့ၢ်ဘၣ်လၢၤ ပှၤဂ့ၢ်ဝီကျိၣ်စ့တၢ်မၤစၢၤဘၣ်အဂီၢ်န့ၣ်လီၤ.

Amanda Rishworth စံးဝဲဒၣ် ပဒိၣ်အံၤတူၢ်လိာ်ဝဲဒၣ် အူးဘၢးစမဲးန် — ပှၤဘၣ်မူဘၣ်ဒါလၢအဃုသ့ၣ်ညါတီၣ်ဖျါထီၣ် ပဒိၣ်ဝဲၤကျိၤ မၤတၢ်တဘၣ်ဘၣ်အဂ့ၢ် အတၢ်ပာ်ဖျါအံၤခဲလၢာ်ခဲဆ့ ဒီး ဘၣ်ဃးဒီး စဲးဖီကဟၣ်ဒၣ်ဝဲ အတၢ်မၤတၢ်ဆၢတဲာ်ဒၣ်အတၢ်သ့ၣ်တဖၣ်န့ၣ် ကပာ်လီၤအါထီၣ်ဝဲပှၤမၤတၢ်ဖိ လၢအမ့ၢ်ပှၤကညီနီၣ်ကီၢ်သ့ၣ်တဖၣ်, လၢတၢ်အကအိၣ်ခိးကွၢ် စဲးသ့ၣ်တဖၣ်အံၤအဂီၢ်, ဒ်သိးလၢအမ့ၢ် တၢ်ဃုကျဲလၢ တၢ်ဘှါရှဲ သဲးစးဂ့ၢ်ဝီတၢ်ဘၣ်ယိၣ်ဘၣ်ဘှီအံၤန့ၣ်လီၤ.

ကတိာ်အံၤစံးဝဲဒၣ် ပဒိၣ်တၢ်ဆၢတဲာ်အပူၤန့ၣ် တၢ်ပာ်လီၤကျိၤကျဲအပတီၢ် သၢခါစုာ်စုာ်အံၤအပူၤ လိၣ်ဘၣ်ဝဲခံခီယၢ်ခီတၢ်ဟံးမူဒါ လၢအအိၣ်ဒီးတၢ်လဲလိာ်သ့ညီအါထီၣ်န့ၣ်လီၤ.

“တၢ်ခံခီယၢ်ခီ တၢ်ဟံးမူဒါအကလုာ်သ့ၣ်တဖၣ်န့ၣ် ကလီၤဆီလိာ်သး ဒီး ကဒိးသန့ၤထီၣ်အသးလၢ ပှၤတဂၤ အတၢ်အိၣ်ကတဲာ်ကတီၤသးလၢ တၢ်နုာ်လီၤဆူ တၢ်ဖံးတၢ်မၤအပူၤ အတၢ်အိၣ်သးပတီၢ်န့ၣ်လီၤ. အဃိ, နတၢ်အိၣ်သးန့ၢ် မ့ၢ်ဘူးဒိၣ်လၢ ကနုာ်လီၤဘၣ်ဆူ ပှၤမၤတၢ်ဖိဟီၣ်ကဝီၤအပူၤတခီ, (တၢ်လၢကဘၣ်မၤအီၤန့ၣ်မ့ၢ်ဝဲ) တီၣ်ထီၣ် နနီၣ်ကစၢ်ဂ့ၢ်ဖုၣ်ကိး ဖဲတၢ်ဖံးတၢ်မၤလၢနသးအိၣ်မၤအီၤအပူၤ ဒီး ဖဲနတၢ်ပညိၣ် အတၢ်ရဲၣ်တၢ်ကျဲၤအပူၤန့ၣ် မ့ၢ်ဝဲတၢ်ဟူးတၢ်ဂဲၤလၢ အဘၣ်လိာ်ဖိးဒ့မူးမူးနီၣ်နီၣ်န့ၣ်လီၤ. ကနုာ်လီၤဘၣ်ဆူ ပှၤမၤတၢ်ဖိဟီၣ်ကဝီၤအပူၤအဂီၢ် နတၢ်အိၣ်သးန့ၣ် အမ့ၢ်အိၣ်ဒ်ဝဲဒၣ်ဖးယံၤ, ဒီး တၢ်သ့တၢ်ဘၣ်သ့ၣ်တဖၣ် တအိၣ်ကတီၤပာ်အသးလၢ ကနုာ်လီၤမၤတၢ်တၢ်ဖံးတၢ်မၤတခါခါအဂီၢ်ဘၣ်တခီ, တလိၣ်လၢ နကဘၣ်ပၣ်ဃုာ်ဖဲ ပှၤလၢ အဘၣ်ထီၣ်ထီၣ်နီၣ်ကစၢ်ဂ့ၢ်ဖုၣ်ကိးလၢတၢ်ဖံးတၢ်မၤတခါခါအဂီၢ်ဘၣ်န့ၣ်လီၤ.”

ဘၣ်ဆၣ်သနာ်က့ ဒ်သိးလၢ Antipoverty Centre — တၢ်ထီဒါ တၢ်ဖှီၣ်တၢ်ယာ်ဝဲၤလီၢ် အပှၤကတိၤတၢ်ပၢ Jay Coonan စံးဝဲအသိးန့ၣ်, သနူအံၤ တၢ်သူၣ်ထီၣ်အီၤဒ်သိး မုၢ်ကျိၤဝဲၤကွာ်အက့ၢ်အဂီၤတခါလၢ အကဟ့ၣ်လီၤပှၤကညီတၢ်မၣ်ဖဲတၢ်န့ၢ်ဖံးန့ၢ်မၤအပူၤ ဒ်သိး အစှၤကတၢၢ်န့ၣ် ကပာ်ဝဲဒၣ် ပှၤတၢ်ဖံးတၢ်မၤတအိၣ်ဘၣ် အနီၣ်ဂံၢ်နီၣ်ဒွးန့ၣ် ကအိၣ်ဝဲဖဲ လွံၢ်မျးကယၤန့ၣ်လီၤ.

အဝဲစံးဝဲဒၣ် လၢကပာ်တၢ်ပညိၣ်လီၤဖဲ ပှၤနီၣ်တဂၤစုာ်စုာ် အဖီခိၣ်အလီၢ်န့ၣ် ပဒိၣ်အံၤ အလီၢ်အိၣ်လၢ ကဘၣ်ပာ်လီၤဝဲတၢ်ပညိၣ်ဖဲ တၢ်ဆီလီၤပာ်လီၤ အတၢ်တြီတံာ်သ့ၣ်တဖၣ်အဖီခိၣ်န့ၣ်လီၤ.

“တၢ်လၢပလိၣ် ထံၣ်ဘၣ်အီၤန့ၣ်မ့ၢ်ဝဲ ဝဲၤကျိၤသ့ၣ်တဖၣ်အံၤန့ၣ် တၢ်ကဘၣ်ပာ်ပနီၣ်က့ၤအီၤဒ်သိးဒီး ထံကီၢ်ဒီဘ့ၣ်အတၢ် ကမျၢၢ်အတၢ်န့ၣ်လီၤ. ဖဲခီးမီဝဲးသ် တၢ်ဖံးတၢ်မၤဝဲၤကျိၤ—Commonwealth Employment Service အပူၤန့ၣ် တၢ်ဂ့ၢ်ကီသ့ၣ်တဖၣ် အကအိၣ်ဝဲဒၣ်, နာ်သက့ တၢ်လၢပထံၣ်ဘၣ် တၢ်ကဲထီၣ်သးအခဲအံၤန့ၣ် မ့ၢ်ဝဲ ကျိၣ်စ့ဒီလၣ် ဘံလယၢၢ်အါမး လဲၤဝဲဒၣ်ဆူ ထံချၢကီၢ်ချၢ ခီဖျိ တၢ်ဘျၢနုာ်လီၤကျိၣ်စ့တၢ်မၤစၢၤဒီး တၢ်ဘျၢနုာ်လီၤကျိၣ်စ့ခီပနံၣ်သ့ၣ်တဖၣ် လၢအဘၣ်ဘျးလိာ်အသးဒီး ပှၤဟ့ၣ်လီၤမၤစၢၤတၢ်သ့ၣ်တဖၣ်အံၤ, အဃိ တၢ်လၢပထံၣ်ဘၣ်အီၤန့ၣ်မ့ၢ်ဝဲ, ကျိၣ်စ့သ့ၣ်တဖၣ်အံၤန့ၣ် တၢ်ဟံးန့ၢ်ကွံာ်အီၤလၢပှၤကညီသ့ၣ်တဖၣ်အအိၣ် မ့တမ့ၢ်, ကျိၣ်စ့လၢ တၢ်ကြၢးသူအီၤလၢ တၢ်မၤစၢၤပှၤကညီသ့ၣ်တဖၣ်အဂီၢ်န့ၣ် တၢ်သူဖျိးကွံာ်အီၤ လၢခီပနံၣ်သ့ၣ်တဖၣ်အံၤ အတၢ်န့ၢ်ဘျုးန့ၢ်ဖှိၣ်အဂီၢ်န့ၣ်လီၤ. ဒ်သိးကမၤလီၤတံၢ်လၢ ကျိၣ်စ့သ့ၣ်တဖၣ်အံၤ တၢ်သူအီၤကျိၤကျဲဘၣ်ဘျီးဘၣ်ဒါ ဒီး မၤစၢၤပှၤကညီလၢအလိၣ်ဘၣ်တၢ်မၤစၢၤသ့ၣ်တဖၣ်အဂီၢ်, ကျိၤကျဲလၢတၢ်ကဘၣ်မၤအီၤ လၢအဂ့ၤဒိၣ်န့ၢ်တၢ်အံၤန့ၣ်မ့ၢ်ဝဲ, ဝဲၤကျိၤသ့ၣ်တဖၣ်အံၤန့ၣ် ပဒိၣ်အနီၣ်ကစၢ်ဒၣ်ဝဲကဘၣ်မၤအီၤန့ၣ်လီၤ.”

အဃိန့ၣ် Jay Coonan စံးဝဲဒၣ်လၢ တၢ်ဘှီဘၣ်မၤဂ့ၤထီၣ်အံၤ အတအါန့ၢ်ဒ်ဝဲဒၣ် တၢ်ဆီတလဲ ပနံာ်မံၤတၢ်ပနီၣ် အသီတခါဘၣ်န့ၣ်လီၤ.

“ယအဲၣ်ဒိးတဲအီၤန့ၣ်မ့ၢ်ဝဲ, အဝဲသ့ၣ်န့ၣ် ဖဲတၢ်ဖံးတၢ်မၤသနူလၢအမၤတၢ်အခဲအံၤ အဖီလာ်န့ၣ် အဝဲသ့ၣ်အိၣ်ဒီး အပတီၢ်သၢခါ, လၢအကပာ်ဝဲဒၣ် ပတီၢ် တၢ, ခံဒီး သၢအလီၢ်န့ၣ် ဆီတလဲကွံာ်ဝဲဒၣ်လၢ အပတီၢ် A, B, ဒီး C, အဃိန့ၣ် လၢပှၤဘၣ်အိၣ်ဖဲ သနူတၢ်မၢဆူၣ်အပူၤအံၤ အဂီၢ်န့ၣ် နတထံၣ်ဘၣ် ဂံၢ်ခီၣ်ထံးအတၢ်သုးဆီတလဲအကျိၤကျဲနီၢ်ကီၢ်သ့ၣ်တဖၣ်ဘၣ်.”