ဖဲအီစထြ့လယါကီၢ်မုၢ်နုာ် Western Australia ကီၢ်စဲၣ် မုၢ်နုာ်ခၢၣ်သးဟီၣ်ကဝီၤအပူၤန့ၣ်, Carnamah လံာ်တၢးအံၤ မၤဝဲတၢ်မၤဖဲပှၤတဝၢအပူၤ စးထီၣ်လၢ ၁၉၃၂နံၣ်အခါလံန့ၣ်လီၤ.
မုၢ်မဆါတနံၤအံၤန့ၣ်, လံာ်တၢးအံၤ မၤစ့ၢ်ကီးတၢ်မၤဒ်သိး ဟီၣ်ကဝီၤစ့တၢးတဖျၢၣ်အသိး ဖဲလၢအပူၤကွံာ်ခံနံၣ် တၢ်ကးတံာ်လီၤကွံာ် သဝီအံၤ စ့တၢးဝဲၤဒ့ လၢအအိၣ်တ့ၢ်က့ၤဒၣ်ထဲလၢခံကတၢၢ်တဖျၢၣ်ဝံၤအလီၢ်ခံန့ၣ်လီၤ.
Rob Paull လၢအမ့ၢ် Shire of Carnamah အခိၣ်ဒိၣ်တဂၤစံးဝဲဒၣ်, ခဲကနံၣ်အံၤ စ့တၢးဝဲၤဒ့ အဘူးကတၢၢ်တဖျၢၣ်န့ၣ် အိၣ်စီၤစုာ်ယံၤဝဲဒၣ် ၁၂ဝကံလိမံထၢၣ်န့ၣ်လီၤ.
“နမ့ၢ်အဲၣ်ဒိး ဒီးကါဒိးလဲ မ့တမ့ၢ် နတၢ်အိၣ်သး မ့ၢ်အိၣ်လၢကဘၣ်ဒိးကါဒိလဲ (ဘၢးစ်) န့ၣ်, နကဘၣ်မံတ့ၢ်ဖဲန့ၣ်ဝံၤ ဆူမဲာ်ညါတသီ မ့တမ့ၢ် ခံသီ မးနကဟဲက့ၤဘၣ်န့ၣ်လီၤ. အဃိ, နနီၣ်ကစၢ်သိလ့ၣ်မ့ၢ်တအိၣ်ဘၣ်, ဒီး ပှၤလဲၤဆှၢနၤဧီၤမ့ၢ်တအိၣ်နီတဂၤဘၣ်န့ၣ်, တၢ်ကီတၢ်ခဲကအိၣ်လၢနကသူစ့တၢးအဂီၢ်န့ၣ်လီၤ. ပှၤလၢအနီၣ်ကစၢ်သိလ့ၣ်မ့ၢ်တအါဘၣ်သ့ၣ်တဖၣ် စ့တၢးတအိၣ်လၢအဝဲသ့ၣ်ကသူအီၤအဂီၢ်ဘၣ်န့ၣ်လီၤ.”
ခဲကနံၣ်အံၤ ကီၢ်စၢဖှိၣ်ပဒိၣ် ပှၤပၢၤစ့, Jim Chalmers စံးဝဲဒၣ်, ခိခိၣ်ဟီၣ်ကဝီၤ သဝီဖိသ့ၣ်တဖၣ် အသုတဘၣ်ကွၢ်ဆၢၣ်မဲာ်ဘၣ်တၢ်လၢအလီၤဂာ်ဒ်သိးအံၤတဂ့ၤဂီၢ် ပဒိၣ်မၤဝဲတၢ်ဖံးတၢ်မၤလံန့ၣ်လီၤ.
“စ့တၢးသ့ၣ်တဖၣ် အမူအဒါအိၣ်လၢ အီစထြ့လယါခိခိၣ်ဟီၣ်ကဝီၤအဂီၢ် ဒီး ပမၤလီၤတံၢ်အီၤလၢ အဝဲသ့ၣ်မၤဝဲအမူအဒါသ့ၣ်တဖၣ်န့ၣ်လီၤ. တၢ်အံၤဘၣ်ဃးဒီး တၢ်မၤလီၤတံၢ် စ့တၢးသ့ၣ်တဖၣ် တၢ်ကအိးထီၣ်ဒ်ဝဲဒၣ်အီၤ ဖဲခိခိၣ်ပှၢ်လၢ်ကျါန့ၣ်လီၤ.”
စ့တၢးဖးဒိၣ်သ့ၣ်တဖၣ် အိၣ်ဒီးတၢ်ပာ်သးလၢ အကပာ်ဒ်ဝဲဒၣ် အဝဲသ့ၣ်ခိခိၣ်ဟီၣ်ကဝီၤဝဲၤဒ့ တုၤလၢ ၂ဝ၂၇ လါယူၤလံန့ၣ်လီၤ.
NAB စ့တၢး အိၣ်ဒီးတၢ်သးလီၤပလိာ်အသီ ဒီး မ့မ့ၢ် Commonwealth Bank of Australia စ့တၢးဒီး Westpac န့ၣ် သးလီၤပလိာ်လၢ ကမၤအါထီၣ်တၢ်ဆၢကတီၢ်လၢအဝဲသ့ၣ်စ့တၢးဝဲၤဒ့သ့ၣ်တဖၣ်အဂီၢ်န့ၣ်လီၤ.
ဖဲအပူၤကွံာ်တနံၣ် A-N-Z ဟံးက့ၤ Suncorp ဝံၤအလီၢ်ခံ စ့တၢးအံၤ ပာ်လီၤဝဲဒၣ် အတၢ်အိၣ်သး အတၢ်ဆၢတဲာ်သ့ၣ်တဖၣ်လံန့ၣ်လီၤ.
Australian Banking Association အခိၣ်ဒိၣ်, Anna Bligh စံးဝဲဒၣ်, စ့တၢးတၢ်ဖံးတၢ်မၤအဟီၣ်ကဝီၤအံၤ ဆီတလဲသုးအသးချ့သပှၢ်န့ၣ်လီၤ.
“ယအိၣ်ဒီးတၢ်နာ်လၢပှဲၤ လၢတၢ်ပတုာ်လီၤကွံာ်စ့တၢးလၢအဖိသဲစးအံၤ အကဟ့ၣ်လီၤပှၤ ကသါကျိၤတၢ်လီၢ်လီၤဟိ လၢအမ့ၢ် အကကွၢ်ဝဲ တၢ်ဂ့ၤလၢအီစထြ့လယါကီၢ်အဂီၢ်, ဃုမၤန့ၢ်ကျိကျဲအသီသ့ၣ်တဖၣ် လၢအကမၤတၢ် ဖဲခိခိၣ်ဟီၣ်ကဝီၤတၢ်လီၢ်သ့ၣ်တဖၣ်န့ၣ်လီၤ.”
အီစထြ့လယါလံာ်တၢး ဘိးဘၣ်သ့ၣ်ညါလီၤစ့ၢ်ကီး အဝဲသ့ၣ် တၢ်တၢၣ်ပီၣ်ထီၣ်ဃူ တၢ်သးလီၤပလိာ်ဃုာ်ဒီးစ့တၢးသ့ၣ်တဖၣ် လၢအမ့ၢ် တၢ်မၤလီၤတံၢ် ပှၤကညီမဲာ်သကိးမဲာ် တၢ်သူစ့တၢးသ့ၣ်တဖၣ် တၢ်ကမၤအီၤဖဲ လံာ်တၢးအပူၤ, လၢတၢ်ကိးအီၤ Bank At Post (Bank@Post) န့ၣ်လီၤ.
စ့တၢး ဒ်သိး C-B-A, NAB ဒီး Westpac သ့ၣ်တဖၣ်ခဲကနံၣ်အံၤ မၤန့ၢ်ဝဲ ပတြီာ်ဆိတၢ်သးလီၤပလိာ်သ့ၣ်တဖၣ်လံ လၢအမ့ၢ် ANZ န့ၣ်သးလီၤပလိာ်ဒီး တၢ်ဘျၢခိၣ်သ့ၣ်သ့ၣ်တဖၣ်, ဒီးမ့မ့ၢ် စ့တၢး Macquarie ဒီး HSBC န့ၣ် အဝဲသ့ၣ်စံးလၢ အကစးထီၣ် တၢ်တၢၣ်ပီၣ်ထိၣ်ဃူ တဲသကိးသ့ၣ်တဖၣ်န့ၣ်လီၤ.
အီစထြ့လယါလံာ်တၢး — Australia Post အခိၣ်ဒိၣ်, Paul Graham စံးဝဲဒၣ် တၢ်သးလီၤပလိာ်သ့ၣ်တဖၣ်အံၤ အကဆဲးမၤစၢၤ ပှၤတဝၢလၢ တၢ်ကးတံာ်လီၤကွံာ်လံ အဝဲသ့ၣ်လီၢ်ကဝီၤ စ့တၢးဝဲၤဒ့သ့ၣ်တဖၣ်လံန့ၣ်လီၤ.
“Bank@Post ပာ်လီၤတၢ်ပညိၣ်အဂံၢ်ခီၣ်ထံးန့ၣ်မ့ၢ်ဝဲဒၣ်လၢ ပှၤကညီလၢအတအိၣ်ဒီး လီနီၣ်ဂံၢ်စ့တၢးဘၣ်တဖၣ် မ့တမ့ၢ် သူအီၤတသ့ဘၣ်သ့ၣ်တဖၣ် လၢအထူးအထံးဟဲန့ၢ်လၢ အဲကလံးကျိာ် တမ့ၢ်အဝဲသ့ၣ်ကျိာ်မိၢ်ပှၢ်ဘၣ်ဒီး အဝဲသ့ၣ် န့ၣ်အဲၣ်ဒိးလဲၤဒၣ်ဆူ စ့တၢးအပူၤ သ့ၣ်တဖၣ်အဂီၢ်န့ၣ်လီၤ.”
စးထီၣ်လၢ ၂ဝ၁၇နံၣ်န့ၣ်, တၢ်ကးတံာ်လီၤကွံာ်ဝဲဒၣ် ခိခိၣ်ဟီၣ်ကဝီၤ စ့တၢးတၢ်ဖံးတၢ်မၤဝဲၤဒ့ ၃၆ မျးကယၤန့ၣ်လီၤ.
စ့တၢးတၢ်ဖံးတၢ်မၤကရၢစံးဝဲဒၣ် ပှၤကညီလၢအလဲၤသူစ့တၢးဖဲစ့တၢးဝဲၤဒ့အပူၤသ့ၣ်တဖၣ်စှၤလီၤဝဲဒၣ်ဒီး ပှၤကညီသ့ၣ်တဖၣ် ဆီလဲသုးအသးဆူ လီနီၣ်ဂံၢ် စ့တၢး အကျိၤကျဲသ့ၣ်တဖၣ်န့ၣ်လီၤ.
Mr Paull စံးဝဲဒၣ် ဒ်သိးခိခိၣ်ဟီၣ်ကဝီၤ ပှၤတဝၢသ့ၣ်တဖၣ် သူ လီနီၣ်ဂံၢ် စ့တၢးတၢ်မၤ ကသ့အဂီၢ် စ့တၢးသ့ၣ်တဖၣ်န့ၣ် အတမၤ တၢ်ဖံးတၢ်မၤ လၢလၢပှဲၤပှဲဘၣ်န့ၣ်လီၤ.
“စ့တၢးသ့ၣ်တဖၣ် ပာ်တ့ၢ်ကွံာ်ဝဲဒၣ် အီစထြ့လယါမုၢ်နုာ် ပှၤတဝၢသ့ၣ်တဖၣ် လီၤဆီဒၣ်တၢ် ပှၤတဝၢဖဲခိခိၣ်ဟီၣ်ကဝီၤအပူၤသ့ၣ်တဖၣ်ဒီး ပှၤတဝၢဖဲခိခိပှၢ်လၢ်ကျါသ့ၣ်တဖၣ်, အဝဲသ့ၣ်န့ၣ် အါတက့ၢ်ပာ်လီၤတဲာ်တ့ၢ်ကွံာ်ဝဲ သဝီသ့ၣ်တဖၣ်န့ၣ်လီၤ. တၢ်အံၤအိၣ်ဖျါလၢ တချုးအဝဲသ့ၣ် တကးတံာ်လီၤအီၤခဲလၢာ်ဘၣ်န့ၣ် မ့ၢ်ဒၣ်အဝဲသ့ၣ်ဆၢတဲာ်လၢ ကအိၣ်ပတုာ်ဆိပာ် တၢ်ကးတံာ်လီၤအံၤ တတီၤဖိန့ၣ်လီၤ. အဃိဖဲအဝဲသ့ၣ်တကးတံာ်လီၤအီၤဒ်ဘၣ်အခါဒု မ့ၢ်ဝဲဆၢကတီၢ်လၢအဂ့ၤတခါန့ၣ်လီၤ.”
ပှၤပဲၤထံနီၤဖး မုၢ်ကျိာ်ဝဲၤကွာ်တၢ်နီၤလီၤမၤသကိးဂ့ၢ်ဝီ Nathan Zaia သးလီၤပလိာ်ဝဲဒၣ်ဒီး စံးဝဲဒၣ်လၢ တၢ်ဘိးဘၣ်သ့ၣ်ညါအံၤ အတဒိၣ်ဒ်သိး စ့တၢးသ့ၣ်ဖၣ် ကန့ၢ်ဘၣ်က့ၤတၢ်အဘျုးဘၣ်န့ၣ်လီၤ.
“ဘၣ်ဃးဒီး တၢ်လၢၤဘူၣ်လၢၤစ့ လၢအကပာ်ဝဲ အဝဲသ့ၣ် ဝဲၤဒ့တၢ်မၤအဂီၢ်န့ၣ် လၢစ့တၢးတဖျၢၣ်ဂ့ၤ — တဖျၢၣ်ဂ့ၤအဂီၢ် ယဆိကမိၣ်န့ၣ် အတမ့ၢ်တၢ်ဂ့ၢ်ကီတခါဘၣ်.”
တၢ်အံၤဖဲလၢ စ့တၢးတၢ်ဖံးတၢ်မၤသ့ၣ်တဖၣ် အကလဲၤဝးတရံးဒၣ်ထဲ လီနီၣ်ဂံၢ်တၢ်မၤအခါ အသုတပာ်လီၤတဲာ်တ့ၢ်ကွံာ် ပှၤနီတဂၤတဂ့ၤအဂီၢ် မ့ၢ်ဝဲ တၢ်တာ်တၢ်တမံၤလၢ ပဒိၣ်ကဘၣ်ဆဲးမၤအီၤန့ၣ်လီၤ.
