အါထံး ရိဒး ရီဘၢၢ်—Aunty Rhoda Roberts, လၢအမ့ၢ် ပှၤတီခိၣ်ရိၤမဲနဲၣ်ကျဲ အီစထြ့လယါထံကီၢ် ဒွဲလၤပီညါဒီးတၢ်ဆဲးတၢ်လၤအဟီၣ်မဲာ်ပျီတဂၤ ဘၣ်တၢ်လဲၤပာ်လီၤက့ၤအီၤဖဲအဒဲဟီၣ်ခိၣ်အပူၤ ဖဲအထံအကီၢ် ဟီၣ်ခိၣ်လီၢ် အနီၣ်ကစၢ်ဒူသဝီ Lismore န့ၣ်လီၤ. ပှၤကညီ လၢအကယၤအါမးသ့ၣ်တဖၣ် ပာ်ဖှိၣ်ထီၣ်သကိးအသး လၢတၢ်ဟ့ၣ်တၢ်ယူးယီၣ်ဒီး မၤလၤကပီၤက့ၤ ပှၤလၢအဟ့ၣ်လီၤအသးလၢာ်လၢာ်ဆ့ဆ့ဖဲဒွဲလၤပီညါအပူၤဒီး စိာ်ကဖီထီၣ်ပှၤထူလံၤဖိအကလုၢ်သ့ၣ်တဖၣ်အဂီၢ်န့ၣ်လီၤ.
ဖီးခးစ်တၢ်ကလုၢ်အဂုၤအဂၤသ့ၣ်တဖၣ်: https://www.sbs.com.au/language/ karen/ kar/collection/podcast/0ms9u5vjn
အီစထြ့လယါကီၢ် ပှၤတီခိၣ်ရိၤမဲနဲၣ်ကျဲ တၢ်ဆဲးတၢ်လၤ အဂ့ၤကတၢၢ်သ့ၣ်တဖၣ်အကျါတဂၤအံၤ, တၢ်လဲၤပာ်လီၤက့ၤအီၤဖဲအဒဲဟီၣ်ခိၣ်လီၢ် ဖဲအနီၣ်ကစၢ် အထူထံးလၢပျၢၤအထံအကီၢ် ဟီၣ်ခိၣ်လီၢ်အပူၤန့ၣ်လီၤ.
Aunty Rhoda Roberts, လၢအမ့ၢ် ပှၤသူၣ်က့သးပှၢ်—Elder တဂၤ, တၢ်ဆဲးတၢ်လၤခိၣ်နၢ်ဒီး ပှၤတဲတၢ်ဃဲၤပူတဂၤအံၤ, တူၢ်ဘၣ်ဝဲ ခဲစၢၣ်တၢ်ဆါဝံၤအလီၢ်ခံ လဲၤပူၤကွံာ်ဟီၣ်ခိၣ်ဖဲအသးနံၣ်အိၣ် ၆၆နံၣ်န့ၣ်လီၤ.
လၢတၢ်မၤလၤကပီၤက့ၤအဝဲအတၢ်အိၣ်မူဒီး တၢ်ဟ့ၣ်သါသ့ၣ်တဖၣ်အဂီၢ် ပှၤတမှံၤတပျီၤ သကုၤထံကီၢ်ဒီဘ့ၣ် ဟဲပာ်ဖှိၣ်ထီၣ်သကိးအသးဖဲ St Carthage Cathedral တၢ်ဘါသရိၤအပူၤ လၢအအိၣ်ဖဲ Lismore န့ၣ်လီၤ.
“တၢ်အိၣ်သကိးဘၣ်ဒီး ရိဒး တစိၢ်ဖိန့ၣ် တူၢ်ဘၣ်ဒ်သိးလၢအမ့ၢ်တၢ်ဟ့ၣ်ကနၢၤဒိၣ်ဒိၣ်မုၢ်မုၢ်တခါန့ၣ်လီၤ. အဝဲမ့ၢ်တ့ၢ်ပမိၢ်, နာ်သက့ အတမ့ၢ်ထဲဒၣ်လၢပဂီၢ်ဘၣ်, အဝဲမ့ၢ်တ့ၢ်ပှၤအါဒံအါဂၤအမိၢ်တဂၤန့ၣ်လီၤ.”
အဝဲအံၤန့ၣ်မ့ၢ်ဝဲဒၣ် အဝဲအဖိမုၣ်, Sarah Roberts-Field, အတၢ်ဟ့ၣ်ယူးယီၣ် မၤလၤကပီၤက့ၤ အမိၢ်လၢအမ့ၢ် Widjabul Wieybal ကလုာ်ဒူၣ်ပိာ်မုၣ်, တပူၤဃီဒီး အဟံၣ်ဖိဃီဖိဒီး အတံၤသကိးသ့ၣ်တဖၣ်န့ၣ်လီၤ.
လၢတၢ်မၤလၤကပီၤ အဝဲမူဒါ ဖဲတၢ်လဲလိာ် အီစထြ့လယါကီၢ် အတၢ်ထံၣ်ဒီးမၤလၤကပီၤ ပှၤထူလံၤဖိတၢ်ဆဲးတၢ်လၤဒ်လဲၣ်အဂ့ၢ်အခါ, Ms Roberts အမုဂါ Lola Roberts စံးဝဲဒၣ်, အဝဲန့ၣ်မ့ၢ်ပှၤဒါလီၤန့ၢ်ကျဲလၢစၢၤသွဲၣ်ခါဆူညါသ့ၣ်တဖၣ်အဂီၢ်န့ၣ်လီၤ.
“အဝဲန့ၣ်မၤပိာ်ဝဲဒၣ်အပၢ်အခံ, လၢအတၢ်တီခိၣ်ရိၤမဲပှၤဂုၤပှၤဂၤအဂီၢ်ဒီး စၢၤသွဲၣ်တစိၤဘၣ်တစိၤ ကထံၣ်ဘၣ်အီၤဖဲ ကွဲၤထံၣ်ဟူအပူၤ, ဒီးကဂဲၤဆၢထၢၣ် လၢအဝဲသ့ၣ်အနီၣ်ကစၢ်အဂီၢ်ဒၣ်ဝဲ အဂီၢ်န့ၣ်လီၤ.”
အတံၤသကိးသ့ၣ်တဖၣ်န့ၣ် တဲပၠးကဒါက့ၤဝဲ အတၢ်အိၣ်မူ လၢအဘျၢလီၤအသးဖဲ တၢ်တဲဖျါထီၣ်တၢ်မ့ၢ်တၢ်တီ, တၢ်တ့ဒုးအိၣ်ထီၣ်တၢ်အသီ, တၢ်ဆဲးတၢ်လၤအဂံၢ်အဘါဒီး အတၢ်ဟ့ၣ်လီၤသးလၢအပှၤကလုာ်အဂီၢ်, ဒီးအဝဲသ့ၣ် သ့ၣ်နီၣ်အီၤ ဒ်အမ့ၢ် ပှၤတီခိၣ်ရိၤမဲနဲၣ်ကျဲတၢ်တဂၤလၢ ပှၤပြၢအီၤတန့ၢ်ဘၣ်န့ၣ်လီၤ.
စးထီၣ်လၢကွဲၤထံၣ်ဟူတုၤလီၤဆူကွဲၤလ့လိၤ, ဘျီၣ်မုာ်ဆူမူးပွဲသ့ၣ်တဖၣ်တစု, Aunty Rhoda စိာ်ပာ်ဖျါထီၣ်ဝဲ ပှၤထူလံၤဖိ အတၢ်ဃဲၤပူသ့ၣ်တဖၣ်တနီၤဖဲ ထံကီၢ်ဒီးဟီၣ်ခိၣ်ဒီဘ့ၣ် အပျဲၢ်စီၣ်ဖးဒိၣ်သ့ၣ်တဖၣ်အဖီခိၣ်န့ၣ်လီၤ.
ဖဲတၢ်က့ၤကွၢ်ကဒါ အဝဲအတၢ်ဖံးတၢ်မၤ အတၢ်ဒိဘၣ်သ့ၣ်တဖၣ်အပူၤန့ၣ်, ခွါဂဲၤဒိ — Actor Aaron Fa'aoso စံးဝဲဒၣ် Aunty Rhoda န့ၣ်မ့ၢ်ဝဲ တၢ်ဂံၢ်တၢ်ဘါလၢအအိၣ်ဒီးစိကမီၤလုၢ်ဘၢတဂၤန့ၣ်လီၤ.
“အတၢ်အိၣ်မူန့ၣ် တမ့ၢ်ထဲလၢအလဲၤခီဖျိဟီၣ်ခိၣ်အံၤဘၣ်, ဘၣ်ဆၣ်သနာ်က့မ့ၢ်တၢ်အိၣ်မူတခါလၢ အပာ်ဖျါထီၣ်တၢ်အက့ၢ်အဂီၤန့ၣ်လီၤ. အတၢ်အိၣ်မူန့ၣ် တမ့ၢ်ထဲလၢ အအိးထီၣ်တြဲၤသ့ၣ်တဖၣ်ဘၣ်, လၢအဝဲသ့ၣ်တၢ်အိၣ်မူအဂၤတကပၤအဂီၢ် တၢ်လၢအဝဲမၤအီၤန့ၢ်သ့ၣ်တဖၣ် အဝဲဆီတလဲကွံာ်အီၤ, နမ့ၢ်တ့ၢ်တၢ်ဂံၢ်တၢ်ဘါတခါန့ၣ်လီၤ. နာ်သက့ နၤန့ၣ် နမ့ၢ်တ့ၢ် တၢ်လၢအအါန့ၢ်ဒ်တၢ်အံၤ. နမ့ၢ်တ့ၢ်ပှၤတဂၤလၢအအိၣ်ဒီးအနီၣ်ကစၢ်ဒၣ်ဝဲတၢ်စိတၢ်ကမီၤ. နမ့ၢ်မတဂၤလဲၣ်န့ၣ်နသ့ၣ်ညါအီၤလီၤတံၢ်လီၤဆဲးန့ၣ်လီၤ.”
ဖဲလၢ အတၢ်ဖံးတၢ်မၤလၢအမံၤဟူသၣ်ဖျါအံၤ လဲၤစိာ်တ့ၢ်ဝဲ Aunty Rhoda သကုၤဟီၣ်ခိၣ်ဒီဘ့ၣ်အခါ, ပှၤလၢအအဲၣ်အီၤသ့ၣ်တဖၣ်န့ၣ် တဲဘၣ်ဝဲ ပှၤဟဲအိၣ်ဖှိၣ်ရိဖှိၣ်ဘူၣ်ထီၣ်ဘါထီၣ်တၢ်သ့ၣ်တဖၣ်လၢ, အဝဲန့ၣ်အလဲၤတၢ်မ့ၢ်ယံၤထဲလဲၣ်ဂ့ၤ ထဲလဲၣ်ဂ့ၤနာ်သက့, ထီဘိန့ၣ် ပာ်ဝဲဒၣ် အတၢ်ဆဲးတၢ်လၤဒီး အထံအကီၢ်ဖဲတၢ်သးကံၢ်ပူၤန့ၣ်လီၤ.
ဒွဲလၤပီညါန့ၣ်မ့ၢ်တၢ်လၢအဝဲအဲၣ်အီၤဒိၣ်မးဒီး မ့ၢ်ဝဲဒၣ်အဝဲအပျဲၢ်စီၣ်န့ၣ်လီၤ.
ဖဲတၢ်လီၤဖး တၢ်ဆၢဂ့ၤဆၢဝါအပူၤအံၤန့ၣ် အိၣ်ပှဲၤလုာ်ကွံာ်ဝဲဒၣ်ဒီး တၢ်ဒ့တၢ်အူ, တၢ်သူၣ်ဝံၣ်သးဆၢဒီးတၢ်ဂဲၤကလံၣ်န့ၣ်လီၤ.
ပှၤအီစထြ့လယါခိခိၣ်ဒူသဝီတၢ်သူၣ်ဝံၣ်သးဆၢပှၤစဲၤနီၣ် Troy Cassar Daley, လၢအကဲတံၤသကိးဒီးအီၤယံၤတ့ၢ်မးလံတဂၤအံၤ, လၢတၢ်ဟ့ၣ်လၤဟ့ၣ်ကပီၤက့ၤအီၤအဂီၢ် အဝဲသးဝံၣ်ဝဲတၢ်သးဝံၣ်လၢ Aunty Rhoda ကနၣ်အီၤမုာ်ကတၢၢ်သ့ၣ်တဖၣ်န့ၣ်လီၤ.
ဖဲလၢအီစထြ့လယါ ပှၤသးဝံၣ်တၢ်ဖိဒီးမုၣ်ဂဲၤဒိ Casey Donovan လဲၤထီၣ်သးဝံၣ်ဝဲ Ave Maria အတၢ်သးဝံၣ်အခါ ပှၤအိၣ်ဖဲသရိၤပူၤသ့ၣ်တဖၣ် အမဲာ်ချံပူၤအိၣ်ပှဲၤမးဒီးမဲာ်ထံမဲာ်နိန့ၣ်လီၤ.
Aunty Rhoda Roberts အတၢ်ဟ့ၣ်လီၤသးမၤတၢ်လၢအီစထြ့လယါကီၢ် တၢ်ဆဲးတၢ်လၤ အတၢ်က့ၣ်ပနီၣ်အဂီၢ်န့ၣ် ပှၤလူၤထီၣ်အီၤကချုးကအိၣ်ဒၣ်ထဲစှၤကိးဖိန့ၣ်လီၤ.
အဝဲန့ၣ် တၢ်ကသ့ၣ်နီၣ်ဝဲအီၤဒ်သိးခိၣ်နၢ်တဂၤ, ပှၤဟ့ၣ်ကူၣ်ဟ့ၣ်ဖးတၢ်တဂၤဒီး ပှၤဂဲၤလိာ်တၢ်ဒူဒူတဂၤ လၢအဝဲအပှၤကလုာ်အဂီၢ်န့ၣ်လီၤ.
အဝဲအတၢ်ဟ့ၣ်သါသ့ၣ်တဖၣ်န့ၣ် ကအိၣ်မူဝဲလီၤစိၤဖဲ ပျဲၢ်စီၣ်လၢအဝဲလဲလိာ်တ့ၢ်အီၤ, တၢ်ဃဲၤပူလၢဆီၣ်ထွဲမၤစၢၤတ့ၢ်,ဒီး စၢၤသွဲၣ်တစိၤဘၣ်တစိၤလၢအဝဲထိၣ်ဟူထိၣ်ဂဲၤထီၣ်တ့ၢ်အီၤန့ၣ်လီၤ.
ပှဲၤဒီးတၢ်ဆိကမိၣ်ထံဒီးပာ်ကဲပှၤထူလံၤဖိအတၢ်သိၣ်တၢ်သီသနိသ့ၣ်တဖၣ်အဖီခိၣ်, SBS/NITV ဒိးန့ၢ်ဘၣ် တၢ်ဟ့ၣ်ခွဲးလၢကသူဒီး က့ၤထုးထီၣ်ရၤလီၤကဒါက့ၤ Rhoda အမံၤ, အကလုၢ်, ဒီး အတၢ်ဂီၤသ့ၣ်တဖၣ် လၢအဘၣ်လိာ်အသးဒီးအဝဲတၢ်မုၢ်လၢ်ပာ်စၢၤသ့ၣ်တဖၣ်န့ၣ်လီၤ. ပဆဲးတၢၣ်ပီၣ်တဲသကိးစ့ၢ်ကီးတၢ်ဒီးအဝဲအဟံၣ်ဖိဃီဖိဒီး အပှၤတဝၢန့ၣ်လီၤ.
