ကလံၤမုၢ် ex-Tropical Cyclone Alfred ဟဲနုာ်လီၤအူတၢ်ဖဲပှၤကညီအိၣ်ဆိးတၢ်လီၢ်အဃိ ဟံၣ်ခိၣ်ဒီးပနံးတၢ်ဖံးတၢ်မၤလီၢ် ဘူးထီၣ် ၂ဝဝ,ဝဝဝ ဃၣ်ဃၣ် တန့ၢ်ဘၣ်လီမ့ၣ်အူဘၣ်. ကလံၤမုၢ်အံၤဟဲစိာ်ဖှံလီၤဝဲမူခိၣ်စူၤဒိၣ်ဒိၣ်မုၢ်မုၢ်သကုၤ ခွံစလဲမုၢ်ထီၣ်ကလံၤထံးဒီး နယူဆီၣ်သ်ဝံ ကလံၤစိၤန့ၣ်လီၤ.
ဒိကနၣ်အါထီၣ်တၢ်ကလုၢ်:https://www.sbs.com.au/language/karen/kar/collection/podcast/0ms9u5vjn
ပှၤဘၣ်မူဘၣ်ဒါသ့ၣ်တဖၣ်ဟ့ၣ်ပလီၢ်ပာ်ပှၤကညီသ့ၣ်တဖၣ်လၢ ထံကျိထံကထီၣ် အါထီၣ်ဒီး ထံလုၢ်ဘၢတၢ်အတၢ်လီၤဘၣ်ယိၣ်ဘၣ်ဘှီန့ၣ်တလၢကွံာ်ဒ်ဘၣ်.
လၢတၢ်ဆၢကတီၢ်စှၤန့ၢ် ၂၄နၣ်ရံၣ်အတီၢ်ပူၤ, စးထီၣ်ဖဲမုၢ်ခီၣ်ထံးနံၤ (မုၢ်ဒဲး) ဂီၤခီ ၉နၣ်ရံၣ်တုၤလီၤဖဲမုၢ်ခီၣ်ထံးပူၤ (မုၢ်ဆၣ်)နံၤ ဂီၤခီ ၄နၣ်ရံၣ်န့ၣ် ဘြံၣ်စဘဲဝ့ၢ်ခၢၣ်သးအပူၤ တၢ်စူၤထံအိၣ် ၂၆၇ မံလံးမံထၢၣ် အဃိ တၢ်အံၤပှဲၤသိးဒီး ဘြံၣ်စဘဲဝ့ၢ် တနံၣ်အတီၢ်ပူၤ မူခိၣ်စူၤထံလွံၢ်ပူၤတပူန့ၣ်လီၤ.
တၢ်စူၤဒိၣ်တၢ်စူၤအါအံၤ ကဲထီၣ်အသးခီဖျိ ကလံၤမုၢ် Cyclone Alfred (ex Tropical Cyclone Alfred) ဟဲနုာ်လီၤအူတၢ်ဖဲ ခွံစလဲမုၢ်ထီၣ်ကလံၤထံးဒီး နယူဆီၣ်သ်ဝံ ကလံၤစိၤအပူၤအဃိန့ၣ်လီၤ.
ခွံစလဲကီၢ်စဲၣ်ခိၣ် David Crisafulli စံးဝဲဒၣ် တၢ်အိၣ်သးအံၤ မၤအါထီၣ်ဝဲတၢ်မၤလၢ ကီၢ်စဲၣ်ဂ့ၢ်ဂီၢ်အူဝဲၤကျိၤ အဂီၢ်န့ၣ်လီၤ.
“ဖဲအပူၤကွံာ် ၂၄နၣ်ရံၣ်အတီၢ်ပူၤန့ၣ်, တၢ်ကိးဃ့တၢ်မၤစၢၤဖဲ SES အအိၣ်န့ၣ် အိၣ်ဝဲဒၣ် ၃, ၆၇၆ ဘျီန့ၣ်လီၤ. လၢခွံစလဲကီၢ်စဲၣ်ဂ့ၢ်ဂီၢ်အူဝဲၤကျိၤအဂီၢ် မ့ၢ်ဝဲ ၂၄နၣ်ရံၣ်အတီၢ်ပူၤ တၢ်ကိးဃ့တၢ်မၤစၢၤအဒိၣ်တကတၢၢ်တဘျီန့ၣ်လီၤ.”
ခွံစလဲတၢ်တတၢၤတနါကဲထီၣ်သးအဂ့ၢ် လီပှာ်ယဲၤသန့တၢ်ပာ်ဖျါအပူၤန့ၣ် ခဲကနံၣ်အံၤ ကီၢ်စဲၣ်အံၤအပူၤ ထံလုၢ်ဘၢတၢ်ဂ့ၢ်ဂီၢ်အူတၢ်ဟ့ၣ်ပလီၢ်အိၣ်ဝဲ ၆တီၤ ဒီးဖဲ Luscombe, Yatala ဒီး Stapylton န့ၣ်တၢ်ပာ်ပနီၣ်အီၤဒ်အမ့ၢ်တၢ်လီၢ်လၢ အအိၣ်ဒီးတၢ်လီၤဘၣ်ယိၣ်ဒိၣ်ဒိၣ်မုၢ်မုၢ်လၢတၢ်ကဟးထီၣ်အဂီၢ်န့ၣ်လီၤ.
တုၤလီၤဖဲမုၢ်ခီၣ်ထံးပူၤဂီၤခီန့ၣ် Ipswich , Logan, Scenic Rim , Sunshine Coast, Brisbane City ဒီး Moreton Bay ကီၣ်ကးကရၢဟီၣ်ကဝီၤအပူၤသ့ၣ်တဖၣ်န့ၣ် တၢ်ဟ့ၣ်လီၤ တၢ်ပလီၢ်အသီလၢ မူခိၣ်စူၤကလံၤအူလီဖျးတၢ်ကကဲထီၣ်န့ၣ်လီၤ.
တၢ်ထိၣ်ဒွးမူခိၣ်ကလံၤသီၣ်ဂီၤဝဲၤလီၢ်ခိၣ်သ့ၣ်စံးဝဲဒၣ် ဖဲတၢ်ထိၣ်ထံကျိသနူအနီၣ်ထိၣ်သ့ၣ်တဖၣ်အပူၤန့ၣ် အိၣ်ဖျါလၢ တၢ်လီၤဘၣ်ယိၣ်သ့ၣ်တဖၣ် အိၣ်ဒ်ဝဲဒိၣ်မး ဒီး ထံလုၢ်ဘၢတၢ် လၢအကဲထီၣ်တၢ်လီၤဘၣ်ယိၣ်လၢသးသမူအဂီၢ်သ့ၣ်တဖၣ် ဆဲးကဲထီၣ်ကွ့ၢ်ကွ့ၢ်န့ၣ်လီၤ.
တၢ်ဟ့ၣ်ပလီၢ်သ့ၣ်တဖၣ်ဒီး တၢ်လီၤဘၣ်ယိၣ်ဘၣ်ဘှီ တၢ်လီၤပျံၤလီၤဖုးသ့ၣ်တဖၣ်အံၤအဃိ ကီၢ်စဲၣ်တၢ်လီၢ်တနီၤနီၤန့ၣ် ကၠိသ့ၣ်တဖၣ် ဘၣ်တၢ်ဆဲးကးတံာ်လီၤဒ်အီၤ ဒီး မ့မ့ၢ်တၢ်လီၢ်အဂုၤအဂၤတနီၤအပူၤဒုက့ၤအိးထီၣ်ကဒါက့ၤအသးလံန့ၣ်လီၤ.
Mr Crisafulli တဲဘၣ်ဝဲ ABC တၢ်ကစီၣ်သန့လၢ ဖိသၣ်သ့ၣ်တဖၣ်ကလဲၤထီၣ်ကၠိအဂီၢ် တၢ်ပူၤဖျဲးအိၣ်တအိၣ်န့ၣ် အဝဲဆီၣ်ထွဲဝဲ မိၢ်ပၢ်သ့ၣ်တဖၣ် အတၢ်မၤတၢ်ဆၢတဲာ်လၢခံကတၢၢ်န့ၣ်လီၤ.
“မဟါတနံၤန့ၣ်ပမၤသကိးတၢ်ဒီးကၠိခိၣ်သ့ၣ်တဖၣ်ဒီး လီၢ်ကဝီၤဘၣ်ဘၣ်မူဘၣ်ဒါလၢ Q-build လၢအမ့ၢ်ပဒိၣ်ဟံၣ်ဒွဲန့ၣ်လီၤ. အဒိန့ၣ်, အဝဲသ့ၣ်ဟးထီၣ်လဲၤကွၢ်ဝဲဒၣ် မ့ၢ်တၢ်ပူၤဖျဲးအိၣ်တအိၣ်, မ့ၢ်တၢ်က့ၤထီထီၣ်ကဒါက့ၤလီမ့ၣ်အူသ့ၣ်တဖၣ်လံဧါ, မ့ၢ်တၢ်မၤပျီကွံာ်သ့ၣ်ထူၣ်သ့ၣ်တဖၣ်လံဧါ— တၢ်အံၤမ့ၢ်ဝဲတၢ်ဆၢတဲာ်လၢလီၢ်ကဝီၤမၤအီၤန့ၣ်လီၤ. ယတၢ်ကစီၣ်န့ၣ်မ့ၢ်ဝဲဒၣ်ရှဲရှဲဖိ, လၢတၢ်လဲၤထီၣ်ကၠိအဂီၢ် ပှၤကညီသ့ၣ်တဖၣ်တဘၣ်လဲၤခီဂာ်ထံလုၢ်ဘၢတၢ်တဂ့ၤ, ထီဘိန့ၣ်အိၣ်ဆိးပှဲၤဒီးတၢ်ပူၤဖျဲးန့ၣ်လီၤ.”
ခီဖျိလၢကလံၤမုၢ်အဃိ ခွံစလဲအပူၤ ဟံၣ်ဖျၢၣ်ဘူးထီၣ် ၂ကလီၢ်ဃၣ်ဃၣ်ဘၣ်တန့ၢ်ဘၣ်လီမ့ၣ်အူဒ်ဘၣ်န့ၣ်လီၤ.
ပှၤအိၣ်ဆိးဖဲ Gold Coast ကဝီၤဒ့ Mudgeeraba အပူၤသ့ၣ်တဖၣ်စံးဝဲလၢ အဝဲသ့ၣ်ကျဲးစၢးလဲၤခီဖျိဝဲတၢ်အိၣ်သးအံၤဒ်အဝဲသ့ၣ်မၤအီၤသ့အဂ့ၤအကတၢၢ်အသိးဒီး အဲၣ်ဒိးလၢပှၤကိးဂၤဒဲးအိၣ်ဒီးတၢ်ပူၤဖျဲးန့ၣ်လီၤ.
လီမ့ၣ်အူခီပနံၣ် Energex က့ၤဟ့ၣ်လီၤကဒါလီၤမ့ၣ်အူဆူဟံၣ်ခိၣ်အဖျၢၣ် ၁၄ဝ,ဝဝဝ လံဒီး ကီၢ်စဲၣ်ခိၣ်စံးဝဲဒၣ် တၢ်မၤအကါဒိၣ်အကျါန့ၣ် မ့ၢ်ဝဲတၢ်က့ၤဟ့ၣ်လီၤကဒါက့ၤလီမ့ၣ်အူန့ၣ်လီၤ.
ဖဲနယူဆီၣ်သ်ဝံကလံၤစိၤတကပၤန့ၣ်မူခိၣ်စူၤဒ်ဝဲဒၣ်ရုၢ်ရုၢ်စ့ၢ်ကီးန့ၣ်လီၤ.
မ့ၢ်လၢတၢ်လုၢ်ဘၢတၢ်ဒိၣ်ဒိၣ်မုၢ်မုၢ်အဃိပှၤကညီ ၁,၈ဝဝ ဂၤန့ၣ်ဘၣ်အိၣ်လီၤဖျဲၣ်လီၤဟိဝဲဒၣ်ဒီး မ့မ့ၢ်ပှၤအဂၤအါန့ၢ် ၁၈,၅ဝဝ သ့ၣ်တဖၣ်န့ၣ် တၢ်စံးဘၣ်အဝဲသ့ၣ်လၢ အဝဲသ့ၣ်အိၣ်လၢတၢ်လီၤဘၣ်ယိၣ်ဒိၣ်အပူၤန့ၣ်လီၤ. ကျဲတနီၤန့ၣ် ဘၣ်တၢ်ကးတံာ်ဃာ်ဒ်ဝဲဒၣ်အီၤအသိး ပှၤဘၣ်လီၢ်ကဝီၤဖိသ့ၣ်တဖၣ် တၢ်ဟ့ၣ်ပလီၢ်ပာ်လၢ တဘၣ်နီနုာ်လီၤသိလ့ၣ်ဆူ ထံဒိၣ်ထီၣ် လုၢ်ဘၢတၢ်အပူၤသ့ၣ်တဖၣ်ဘၣ်န့ၣ်လီၤ.
ကိတိာ်ခိၣ်ကျၢၢ် Anthony Albanese တဲဘၣ်ဝဲ Seven Network တၢ်ကစီၣ်သန့လၢ ကျိၣ်စ့တၢ်မၤစၢၤလၢ တၢ်တတၢၤတနါအဂီၢ်န့ၣ် ကဘၣ်တၢ်စးထီၣ်မၤအီၤဖဲ လါမးရှး ၁၁သီ မုၢ်ဆါခီ ၂နၣ်ရံၣ်ဆူအလီၢ်ခံ လၢကီၢ်စဲၣ်ခံဘ့ၣ်လၢၤအဂီၢ်န့ၣ်လီၤ.
“လၢကမၤစၢၤ အဝဲသ့ၣ်လီၢ်ကဝီၤလၢထံလုၢ်ဘၢအီၤသ့ၣ်တဖၣ်အဂီၢ် ပဆှၢဃီၤစ့တၢ်မၤစၢၤဆူကီၢ်စဲၣ်ပဒိၣ်အအိၣ်ဝံၤလံ. မဟါတနံၤ မုၢ်ဆါခီန့ၣ် ယထံၣ်လိာ်အိၣ်ဖှိၣ်တပူၤဃီဒီး ဝ့ၢ်ခိၣ် (Tom) Tate ဖဲ Gold Coast ကီၣ်ကးကရၢ ဒီး Logan တၢ်လီၢ်န့ၣ်လီၤ. လီၢ်ကဝီၤပဒိၣ် ဟီၣ်ကဝီၤသ့ၣ်တဖၣ်အံၤ အိၣ်လၢပှဲၤဒီးဂ့ၢ်ဂီၢ်အူတၢ်ခီဆၢတၢ်အိၣ်သး အကရူၢ်သ့ၣ်တဖၣ်, ပှၤမုာ်သးမၤကလီတၢ်သ့ၣ်တဖၣ်, ကီၢ်စဲၣ်ဂ့ၢ်ဂီၢ်အူဝဲၤကျိၤ, ပၢၤကီၢ်ဒီး ဂ့ၢ်ဂီၢ်အူဝဲၤကျိၤသ့ၣ်တဖၣ်, ဖဲတၢ်ခီဂာ်တၢ်တတၢၤတနါအဆၢကတီၢ်အံၤ ပှၤသ့ၣ်တဖၣ်အံၤမ့ၢ် ပှၤဒူပှၤဃိၤသ့ၣ်တဖၣ်လၢအမၤတၢ်ဖံးတၢ်မၤ ကိးဆၢကတီၢ်နၣ်ရံၣ်ဒဲးန့ၣ်လီၤ.”
