Key Points
- တၢ်လၢ Order of Australia ခိၣ်ဖးတၢ်လၤကပီၤန့ၣ် ပာ်ပနီၣ်ဝဲပှၤတဂၤလၢ်လၢ်လၢအဒုးအိၣ်ထီၣ်တၢ်လီၤဆီလၢအအိၣ်ဒီးတၢ်ဒိဘၣ်ဖဲပျၤတဝၢအပူၤန့ၣ်လီၤ.
- ဒ်သိးကဒိးန့ၢ်ဘၣ် Order of Australia ခိၣ်ဖးတၢ်လၤကပီၤအဂီၢ်ပှၤတဂၤဂၤကဘၣ်ဆှၢနုာ်လီၤနမံၤန့ၣ်လီၤ.
- ပှၤလၢတၢ်ဆှၢနုာ်အမံၤခဲလၢာ်န့ၣ်တၢ်သမံသမိးထံအဂ့ၢ်အကျိၤဒီးအတၢ်ဖံးတၢ်မၤအဂ့ၢ်တံၢ်လီၤဆဲးန့ၣ်လီၤ.
- တၢ်ဆှၢနုာ်လီၤမံၤဒီးတၢ်သမံသမိးထံတၢ်ဖံးတၢ်မၤခဲလၢာ်န့ၣ်တၢ်ပာ်အီၤဒ်အမ့ၢ်တၢ်ခူသူၣ်နီၣ်နီၣ်တခါန့ၣ်လီၤ.
တၢ်ကလုၢ်တဖၣ်: https://www.sbs.com.au/language/karen/kar/collection/podcast/0ms9u5vjn
တၢ်လၢ Order of Australia အတၢ်လၤကပီၤန့ၣ် မ့ၢ်တၢ်ဟ့ၣ်လၤကပီၤတခါလၢအပၣ်ဃုာ်ဖဲ ထံကီၢ်ဒီဘ့ၣ် တၢ်ဟ့ၣ်လီၤ ခိၣ်ဖးတၢ်လၤကပီၤအတၢ်ရဲၣ်တၢ်ကျဲၤအပူၤန့ၣ်လီၤ. မ့ၢ်ဝဲကျိၤကျဲတဘိလၢ တၢ်ပာ်ပနီၣ်ဒီး မၤလၤကပီၤ ပှၤအီစထြ့လယါဖိ, လၢအမ့ၢ်ပှၤလၢ အဟ့ၣ်လီၤသးမၤတၢ်အါန့ၢ်ဒ်လၢအဝဲသ့ၣ်ဘၣ်မၤအီၤ, ဒီး မ့ၢ်ပှၤဟ့ၣ်လီၤသးလၢၤလၢၤဆ့ဆ့ဖဲပှၤတဝၢအပူၤန့ၣ်လီၤ.
တၢ်ဆှၢနုာ်လီၤမံၤစရီလၢခိၣ်ဖးတၢ်လၤကပီၤအဂီၢ်န့ၣ် ဘၣ်တၢ်သမံသမိးဆၢတဲာ်ဟ့ၣ်လီၤအီၤလၢ ကီၣ်ကးကရၢလၢ Order of Australia ခိၣ်ဖးတၢ်လၤကပီၤအဂီၢ်န့ၣ်လီၤ. ကီၣ်ကးကရၢအံၤ မ့ၢ်ကရၢမိၢ်ပှၢ်သဘျ့တဖုလၢ အဟ့ၣ်လီၤတၢ်ဟ့ၣ်ကူၣ်ဟ့ၣ်ဖးဆူ ပှၤပၢဆှၢကီၢ်ခိၣ်ကျၢၢ်,Governor-General န့ၣ်လီၤ.
Rob Ayling မ့ၢ်ဝဲ ပှၤပၢဆှၢတၢ်အခိၣ်ဒိၣ်ဖဲ ပှၤပၢဆှၢကီၢ်ခိၣ်ကျၢၢ် အဝဲၤဒၢးတဂၤန့ၣ်လီၤ.
အဝဲစံးဝဲဒၣ် တၢ်လၢ Order of Australia ခိၣ်ဖးတၢ်လၤကပီၤန့ၣ်မ့ၢ်ဝဲဒၣ်လၢပှၤအီစထြ့လယါခဲလၢာ်အဂီၢ် အဃိ, အတၢ်ရဲၣ်တၢ်ကျဲၤတဆီဘၣ်တဆီန့ၣ် စးထီၣ်အသးဒီး တၢ်ဆှၢနုာ်ပှၤတဂၤဂၤ ဖဲနပှၤတဝၢအပူၤန့ၣ်လီၤ.
“ပှၤဒိးန့ၢ်ဘၣ်ခိၣ်ဖးတၢ်လၤကပီၤတနီၤန့ၣ်မ့ၢ်ပှၤလၢတၢ်သ့ၣ်ညါအီၤအါမး, နာ်သက့ အါတက့ၢ်န့ၣ်မ့ၢ်ဝဲဒၣ်ပှၤလၢအကၢကီၣ်လၢကဒိးန့ၢ်ဘၣ်တၢ်လၤကပီၤသ့ၣ်တဖၣ်န့ၣ်လီၤ. အဝဲသ့ၣ်န့ၣ် မ့ၢ်ပှၤသ့ၣ်တဖၣ်လၢ ဖဲပှၤတဝၢအပူၤန့ၣ်တၢ်သ့ၣ်ညါအီၤအါ လၢအဟ့ၣ်လီၤသးလၢာ်လၢာ်ဆ့ဆ့, မၤတၢ်ဆူဆူၣ်လၢအတကွၢ်လီၤက့ၤအနီၣ်ကစၢ်အဂီၢ်ဘၣ်ဒီး ဒုးအိၣ်ထီၣ်တၢ်လီၤဆီသ့ၣ်တဖၣ်န့ၣ်လီၤ. အဝဲသ့ၣ်တနီၤန့ၣ်မ့ၢ်ဝဲဒၣ် ပှၤမုာ်သးမၤကလီသ့ၣ်တဖၣ်, တနီၤန့ၣ် ဖဲပှၤတဝၢတၢ်မၤလီၢ်အပူၤမ့ၢ်ဂ့ၤ, တၢ်လိာ်ကွဲသနၢၣ်အပူၤမ့ၢ်ဂ့ၤ, တၢ်သ့ဒွဲလၤပီညါအပူၤမ့ၢ်ဂ့ၤ, မ့ၢ်ပှၤလၢ အမၤတၢ်လၢပှဲၤထီၣ်ဘးဂ့ၤမးသ့ၣ်တဖၣ်န့ၣ်လီၤ.”
ကဘၣ်မ့ၢ်မတၤတဂၤလဲၣ်န့ၣ် တၢ်ပာ်ပနီၣ်အနီၣ်ထိၣ်တအိၣ်ဘၣ်, နာ်သက့ မ့ၢ်ပှၤကိးဂၤလၢ တၢ်ပာ်ပနီၣ်အီၤတမံၤဃီဒီး ပှၤတဂၤဂၤဟံးန့ၢ်တၢ်ဆၢကတီၢ်လၢ တၢ်ဆှၢနုာ်လီၤအမံၤ လၢတၢ်ကပာ်ပနီၣ်အီၤအဂီၢ်န့ၣ်လီၤ.Rob Ayling, Director at the Governor-General’s Office
တၢ်လၢ Order of Australia ခိၣ်ဖးတၢ်လၤကပီၤန့ၣ်အပတီၢ်အိၣ်ဝဲဒၣ်လွံၢ်ပတီၢ်: လၢအမ့ၢ်, Companion of the Order (AC), Officer of the Order (AO), Member of the Order (AM), ဒီး Medal of the Order (OAM) သ့ၣ်တဖၣ်န့ၣ်လီၤ.
တၢ်မနုၤလၢအဒုးကဲထီၣ်တၢ်လၢနကဘၣ်ဆှၢနုာ်လီၤပှၤတဂၤဂၤအမံၤအဂီၢ်လဲၣ်?
Michael Smith ဟံးန့ၢ်ဝဲတၢ်ဆၢကတီၢ်လၢ အကဆှၢနုာ်လီၤပှၤတဂၤဂၤ အမံၤအဂီၢ်န့ၣ်လီၤ.
“ပှၤလၢအပၣ်ဃုာ်ဖဲတၢ်ဆှၢနုာ်လီၤအမံၤစရီအပူၤတဂၤန့ၣ်, မ့မ့ၢ်ယၤန့ၣ်, ယကွၢ်ဝဲဒၣ်လၢအဝဲသ့ၣ်တၢ်ဖံးတၢ်မၤသ့ၣ်တဖၣ် ကဲဘျုးကဲဖှိၣ် ကဲထီၣ်တၢ်မၤစၢၤဖဲပှၤတဝၢအပူၤ, လၢအလီၤဆီဒိၣ်န့ၢ်ပှၤဂၤ ဒီးယတူၢ်ဘၣ်ဒ်သိး မ့ၢ်ဝဲတၢ်တခါခါလၢယကဘၣ်ပာ်ပနီၣ်အီၤ. ပှၤအဝဲအံၤ မၤတၢ်မၤအဟီၣ်ကဝီၤအပူၤန့ၣ် အပူၤကွံာ်လၢညါအခါ တၢ်တပာ်ပနီၣ်ဟ့ၣ်လၤဟ့ၣ်ကပီၤအီၤနီတဘျီဒ်ဘၣ်, လီၤဆီဒၣ်တၢ် တၢ်မၤလၢအဝဲမၤအီၤန့ၣ်မ့ၢ်ဝဲ မုာ်သးမၤကလီတၢ်မၤန့ၣ်လီၤ.”
Michael Smith စံးစ့ၢ်ကီးဝဲဒၣ် ပှၤလၢအဘၣ်တၢ်ဆှၢနုာ်အီၤလၢကဒိးန့ၢ်ဘၣ်ခိၣ်ဖးတၢ်လၤကပီၤအဂီၢ်န့ၣ် မ့ၢ်ပှၤလၢအဒုးအိၣ်ထီၣ်တၢ်လီၤဆီဒီး မ့ၢ်ပှၤလၢအမၤတၢ် လၢအအိၣ်ဒီးတၢ်ကဲဘျုးလီၤဆီဖးဒိၣ်သ့ၣ်တဖၣ်န့ၣ်လီၤ.
“အဝဲသ့ၣ်န့ၣ် မ့ၢ်ပှၤသ့ၣ်တဖၣ်လၢ နတဖးဘၣ်အဂ့ၢ်အကျိၤဖဲ လံာ်တၢ်ကစီၣ်သ့ၣ်တဖၣ်အပူၤဘၣ်. အဝဲသ့ၣ်န့ၣ်မ့ၢ်ဒၣ်ပှၤမုၢ်ဆ့ၣ်မုၢ်ဂီၤဖိသ့ၣ်တဖၣ်န့ၣ်လီၤ. အဝဲသ့ၣ်န့ၣ်မ့ၢ်ပှၤဖဲနခိၣ်နဃၢၤသ့ၣ်တဖၣ်, မ့ၢ်ပှၤလၢနမၤသကိးတၢ်ဒီးအီၤ, ဒီးတၢ်လၢအဝဲသ့ၣ်မၤအီၤသ့ၣ်တဖၣ်န့ၣ် ဒုးအိၣ်ထီၣ်တၢ်လီၤဆီဒီး တၢ်ပာ်ပနီၣ်အီၤန့ၣ်လီၤ.”
တၢ်ဆှၢနုာ်လီၤမံၤအတၢ်မၤတဆီဘၣ်တဆီသ့ၣ်တဖၣ်န့ၣ်မ့ၢ်မနုၤလဲၣ်?
တၢ်ဆှၢလီၤမံၤစရီအံၤ တၢ်မ့ၢ်တီၣ်ထီၣ်အီၤလံတဘျီ, ပှၤဃိထံသ့ၣ်ညါတၢ်လၢ ပှၤပၢဆှၢကီၢ်ခိၣ်ကျၢၢ် ဝဲၤဒၢး ပာ်ဂၢၢ်ပာ်ကျၢၤဝဲတၢ်ဂ့ၢ်တၢ်ကျိၤလၢတၢ်ဟ့ၣ်လီၤအီၤသ့ၣ်တဖၣ်န့ၣ်လီၤ.
ဖဲတၢ်ထီၣ်ဖျါထီၣ်လံာ်တကွီၣ်ဒိအပူၤန့ၣ်, ပှၤဆှၢနုာ်တၢ်သ့ၣ်တဖၣ် ပၢနုာ်လီၤပာ်ဝဲ ပှၤအုၣ်ကီၤတၢ်သ့ၣ်တဖၣ်အမံၤ လၢအမ့ၢ်ပှၤသ့ၣ်တဖၣ်လၢ အဟ့ၣ်လီၤတၢ်ဂ့ၢ်တၢ်ကျိၤ တၢ်ပဲၤထံနီၤဖး လၢအဘၣ်ဃးဒီး ပှၤလၢ အဘၣ်တၢ်ဆှၢနုာ်လီၤအီၤတဂၤအံၤဒီး အဝဲသ့ၣ်တၢ်မၤဝဲၤကျိၤသ့ၣ်တဖၣ်န့ၣ်လီၤ. ဖဲန့ၣ်အလီၢ်ခံ ပှၤဃိထံသ့ၣ်ညါတၢ်သ့ၣ်တဖၣ် ဆဲးကျိးဝဲဒၣ် ပှၤအုၣ်ကီၤတၢ်သ့ၣ်တဖၣ်အံၤ သံကွၢ်သံဒိးဝဲ ပှၤလၢတၢ်ဆှၢနုာ်အီၤတဂၤန့ၣ်အဂ့ၢ်အကျိၤ လီၤတံၢ်လီၤဆဲးန့ၣ်လီၤ.
Mr Ayling စံးဝဲဒၣ် တၢ်ဆှၢနုာ်မံၤစရီဒီး တၢ်သမံသမိး ဃိထံသ့ၣ်ညါတၢ်ဂ့ၢ်တၢ်ကျိၤ အတၢ်ဖံးတၢ်မၤတဆီဘၣ်တဆီန့ၣ် ယံၤဝဲဒၣ် ၁၈လါ ဒီး ၂နံၣ်အဘၢၣ်စၢၤန့ၣ်လီၤ.
“ကီၣ်ကးကရၢအံၤ ဒိးသန့ၤထီၣ်အသးလၢ တၢ်ဂ့ၢ်တၢ်ကျိၤ အဒိၣ်အယိာ်, အဝဲသ့ၣ်မၤတ့ၢ်တၢ်မနုၤလဲၣ်, အဘျုးအဖှိၣ်သ့ၣ်တဖၣ်န့ၣ်မ့ၢ်မနုၤလဲၣ်န့ၣ်လီၤ.”
တၢ်ဆှၢနုာ်အံၤ မ့ၢ်တုၤဃီၤဆူကီၣ်ကးကရၢအပူၤလံတဘျီ, အဝဲသ့ၣ်ဆိကမိၣ်အီၤထံထံဆးဆးန့ၣ်လီၤ. အဝဲသ့ၣ်ဟ့ၣ်ထီၣ်တၢ်ဟ့ၣ်ကူၣ်ဟ့ၣ်ဖးဆူ ပှၤပၢဆှၢကီၢ်ခိၣ်ကျၢၢ်အအိၣ်, လၢအမ့ၢ်ပှၤတဂၤလၢ အဆဲးလီၤစုမုၢ်ကျၢၢ်လၢတၢ်ဟ့ၣ်ကူၣ်ဟ့ၣ်ဖးသ့ၣ်တဖၣ်အံၤအပူၤန့ၣ်လီၤ.
ဖဲန့ၣ်အလီၢ်ခံ တၢ်မၤဝဲဒၣ်တၢ်ဘိးဘၣ်သ့ၣ်ညါလီၤ တနံၣ်န့ၣ် ခံဘျီ, ဖဲလါယနူၤအါရံၤဒီး လါယူၤ အပူၤန့ၣ်လီၤ.
တၢ်ဂ့ၢ်ခိၣ်သ့ၣ်န့ၣ်မ့ၢ်ဝဲတၢ်ပာ်တၢ်ခူသူၣ်
တၢ်ဖံးတၢ်မၤတဆီဘၣ်ဆီ စးထီၣ်လၢအခီၣ်ထံးတုၤလၢအကတၢၢ်န့ၣ် တၢ်ပာ်အီၤဒ်တၢ်ခူသူၣ်တခါ, လၢအပၣ်ဃုာ် ပှၤလၢအဒိးန့ၢ်ဘၣ်ခိၣ်ဖးတၢ်လၤကပီၤအနီၣ်ကစၢ်သ့ၣ်တဖၣ်န့ၣ်လီၤ.
Tim Thorpe မ့ၢ်ပှၤလၢအဒိးန့ၢ်ဘၣ် OAM ခိၣ်ဖးတၢ်လၤကပီၤ ခီဖျိလၢအဝဲဟ့ၣ်လီၤသးမၤတၢ်မၤဖဲပှၤတဝၢကွဲၤလ့လိၤ တၢ်မၤအပူၤ အဃိန့ၣ်လီၤ.
“ဖဲလါအီးကထိဘၢၣ်အခိၣ်အဃၢၤန့ၣ်, ယဒိးန့ၢ်ဘၣ်လီပရၢတဘ့ၣ်လၢအတဲဘၣ်ယၤ တၢ်ဆိကမိၣ်လၢ တၢ်ကဟ့ၣ်လီၤယၤခိၣ်ဖးအံၤဒီး ယကဘၣ်ကွဲးဆှၢက့ၤလံာ်လၢအမ့ၢ် ယတူၢ်လိာ်တၢ်ဟ့ၣ်လီၤခိၣ်ဖးအံၤဧါ တတူၢ်လိာ်အီၤဘၣ်ဧါဒီး ယဘၣ်မၤပှဲၤဝဲလံာ်တကွီၣ်ဒိန့ၣ်လီၤ. မ့ၢ်ဝံၤန့ၣ်ယဘၣ်မၤဝဲဒၣ်တၢ်အၢၣ်လီၤအီလီၤန့ၣ်လီၤ.”
“တုၤလီၤဖဲလါဒံၤစဲဘၢၣ်န့ၣ်, ယဒိးန့ၢ်ဘၣ်ကဒီး လီပရၢတဘ့ၣ် လၢအတဲဘၣ်ယၤ ယတၢ်လၤကပီၤခိၣ်ဖးအံၤ ပှၤပၢဆှၢကီၢ်ခိၣ်ကျၢၢ် တူၢ်လိာ်ပာ်ပနီၣ်အီၤလံ, ဒီး တဲဘၣ်ကဒီးဝဲဒၣ်ယၤလၢ ယကပာ်တၢ်ဂ့ၢ်အံၤ ဒ်အမ့ၢ်တၢ်ခူသူၣ် တဘၣ်တဲဘၣ်ပှၤနီတဂၤဘၣ်န့ၣ်လီၤ.”
ဖဲနဆှၢနုာ်လီၤ ပှၤတဂၤဂၤ လၢကဒိးန့ၢ်ဘၣ် Order of Australia ခိၣ်ဖးတၢ်လၤကပီၤအခါ, တၢ်ဃ့စ့ၢ်ကီးနၤလၢ နကဘၣ်ပာ် နတၢ်ဆှၢနုာ်အံၤဒ်သိးတၢ်ခူသူၣ် ဒီးနတဲဘၣ်ပှၤလၢနဆှၢနုာ်အမံၤတဂၤန့ၣ်တသ့ဘၣ်.
တၢ်ပာ်တၢ်ခူသူၣ်ဒ်အံၤန့ၣ် မ့ၢ်ဝဲတၢ်ဟးဆှဲး တၢ်မုၢ်လၢ်ကွၢ်စိသ့ၣ်တဖၣ် ခီဖျိလၢ တၢ်ဆှၢနုာ်လီၤမံၤလၢခိၣ်ဖးတၢ်လၤကပီၤအဂီၢ်န့ၣ် အတမ့ၢ်တၢ်တခါလၢ တၢ်ဒိးန့ၢ်ဘၣ်အီၤထီဘိဘၣ်အဃိန့ၣ်လီၤ.
Mr Ayling စံးဝဲဒၣ် ပှၤဟ့ၣ်တၢ်အုၣ်ကီၤသ့ၣ်တဖၣ်စ့ၢ်ကီးဘၣ်ပာ်ဝဲတၢ်ဂ့ၢ်အံၤဒ်သိးတၢ်ခူသူၣ်န့ၣ်လီၤ.
“ဖဲတၢ်မၤတၢ်ဃိထံသ့ၣ်ညါသဘျ့လီၤလီၤဆီဆီအခါ, ပှၤလၢတၢ်ဆှၢနုာ်အီၤအမံၤတဂၤအဂ့ၢ်အကျိၤန့ၣ် ဝဲၤဒၢးပှၤဘၣ်မူဘၣ်ဒါဒီး ကီၣ်ကးကရၢလၢ Order of Australia ခိၣ်ဖးတၢ်လၤကပီၤအဂီၢ်သ့ၣ်တဖၣ် ဒိးသန့ၤအသးလၢ ပှၤအုၣ်ကီၤတၢ်အံၤ ဟ့ၣ်လီၤတၢ်ဂ့ၢ်တၢ်ကျိၤအမ့ၢ်အတီအဖီခိၣ်န့ၣ်လီၤ.”
“တၢ်ဂ့ၢ်ခူသူၣ်အံၤ တၢ်ပာ်အီၤဒ်အမ့ၢ်တၢ်သညူးသပှၢ်နီၣ်နီၣ်တခါ ဒီး ပှၤအုၣ်ကီၤတၢ်အံၤ တဲဖျါပှၤလၢတၢ်ဆှၢနုာ်အီၤတဂၤန့ၣ် အဂ့ၢ်အကျိၤသ့ၣ်တဖၣ်န့ၣ် အဝဲသ့ၣ်အနီၣ်ကစၢ်တသ့ၣ်ညါဘၣ်အီၤနီတဆဲးဘၣ်. တၢ်ပာ်တၢ်ခူသူၣ်ဒီး ပှၤအုၣ်ကီၤတၢ် အတၢ်ဟ့ၣ်ကူၣ်ဟ့ၣ်ဖးန့ၣ် မ့ၢ်ဝဲတၢ်ဟ့ၣ်ခိၣ်ဖးအံၤကျိၤကျဲ လၢအရ့ဒိၣ်သပှၢ်ပှၢ်တခါန့ၣ်လီၤ.”
တၢ်ဒိးန့ၢ်ဘၣ် Order of Australia ခိၣ်ဖးတၢ်လၤကပီၤန့ၣ်မၤအသးဒ်လဲၣ်?
တၢ်ဆှၢနုာ်လီၤအမံၤစရီလၢခိၣ်ဖးတၢ်လၤကပီၤအံၤအဂီၢ်န့ၣ် Tim Thorpe အဂီၢ် မ့ၢ်တၢ်လီၤကမၢကမၣ်တခါတကးဘၣ်, ပှၤမၤသကိးတၢ်ဒီးအီၤသ့ၣ်တဖၣ်စ့ၢ်ကီး ထံၣ်ဝဲလၢ တၢ်လၤကပီၤအံၤမ့ၢ်တၢ်လၢအဂ့ၤမးဒီး သူၣ်မုာ်သးမုာ်စၢၤဝဲဒၣ်ဒီးအီၤန့ၣ်လီၤ.
ယဆိကမိၣ်န့ၣ်, ပှၤလၢအဒိးန့ၢ်ဘၣ်ခိၣ်ဖးတၢ်လၤကပီၤဒ်အံၤသ့ၣ်တဖၣ် ညီနုၢ်န့ၣ် ဆိကမိၣ်ထီၣ်ဝဲလၢ, မ့ၢ်ယကြၢးန့ၢ်ဘၣ်ခိၣ်ဖးအံၤနီၣ်နီၣ်စ့ၢ်ကီးဧါန့ၣ်လီၤ?’ ဘၣ်ဆၣ်သာ်နက့ မ့မ့ၢ်ယၤန့ၣ် ယဆိကမိၣ်လၢ တၢ်ဂ့ၢ်အံၤ မ့ၢ်ဒၣ်လၢပှၤဂုၤပှၤဂၤသ့ၣ်တဖၣ်ကဘၣ်ပဲၤဖးနီၤဖးဆၢတဲာ်အီၤ ဒီး တမ့ၢ်ယဘၣ်မၤအီၤဘၣ်န့ၣ်လီၤ. ယပာ်လုၢ်ပာ်ပှ့ၤ စံးဘျုးစံးဖှိၣ်ဘၣ်အဝဲသ့ၣ် ခီဖျိလၢ အဝဲသ့ၣ်ဆိကမိၣ်လၢ ယၤန့ၣ် ကၢကီၣ်လၢကန့ၢ်ဘၣ်ခိၣ်ဖးတၢ်လၤကပီၤအဃိန့ၣ်လီၤ.Tim Thorpe, OAM recipient
“တၢ်အိၣ်ဖျါတခါန့ၣ်မ့ၢ်ဝဲ နတၢ်ဖံးတၢ်မၤသ့ၣ်တဖၣ်န့ၣ် အတၢ်ဒိဘၣ်မၤဟူး ကဲဘျုးကဲဖှိၣ်အိၣ်လၢပှၤတဒူၣ်တဖုအတၢ်အိၣ်မူအဂီၢ်ဒီး သ့ၣ်ဘၣ်အီၤဒ်အံၤအဃိ မ့ၢ်ဝဲတၢ်သးမုာ်တခါန့ၣ်လီၤ. လၢတၢ်ဆၢကတီၢ် တတီၤဘၣ်တတီၤအပူၤ မ့ၢ်ဝဲတၢ်လၢပလိၣ်ဘၣ်အီၤန့ၣ်လီၤ. ပလိၣ်ဘၣ်တၢ်ပာ်သးကျၢၤမုဆှုဒ်အံၤ. ပလိၣ်ဘၣ်တၢ်ဟ့ၣ်ဂံၢ်ဟ့ၣ်ဘါ. အလီၢ်အိၣ်လၢပကဘၣ်သ့ၣ်ညါဝဲဒၣ်တၢ်လၢပမၤအီၤန့ၣ်မ့ၢ်တၢ်လၢအဂ့ၤဒီး မ့ၢ်တၢ်လၢအကၢကီၣ်လိာ်သးန့ၣ်လီၤ.”
ပှၤလၢအဒိးန့ၢ်ဘၣ် OAM ခိၣ်ဖးတၢ်လၤကပီၤသ့ၣ်တဖၣ် ဒိးန့ၢ်ဘၣ်ဝဲ ထူအလွဲၢ်နီၣ်ဆဲးပနီၣ်တခါဒီး ထူကဘျၣ်တၢ်လၤကပီၤတခါန့ၣ်လီၤ.
Mr Ayling စံးဝဲဒၣ်, အဝဲသ့ၣ်န့ၣ် ဘၣ်တၢ်ကွဲမုာ်စ့ၢ်ကီးအဝဲသ့ၣ်လၢကလဲၤဟံးန့ၢ်ခိၣ်ဖးတၢ်လၤကပီၤအံၤဖဲ Government House အပူၤန့ၣ်လီၤ.
“တၢ်ဟ့ၣ်လီၤခိၣ်ဖးတၢ်လၤကပီၤအမူးသ့ၣ်တဖၣ်အံၤ ဃံလၤဂ့ၤး, လၢအမ့ၢ်ဆၢကတီၢ်တခါလၢ ပှၤဒိးန့ၢ်ဘၣ်ခိၣ်ဖးတၢ်လၤကပီၤသ့ၣ်တဖၣ် ပှဲၤဒီးတၢ်သူၣ်မုာ်သးမုာ်, တပူၤဃီဒီးအဝဲသ့ၣ်အဟံၣ်ဖိဃီဖိ, တံၤသကိးဒီး ပှၤဒိးန့ၢ်ဘၣ်ခိၣ်ဖးတၢ်လၤကပီၤအဂုၤအဂၤသ့ၣ်တဖၣ်, လၢပှၤအီစထြ့လယါသ့ၣ်တဖၣ် ပာ်ပနီၣ်ဒီးစံးထီၣ်ပတြၢၤအီၤန့ၣ်လီၤ.”
“မ့ၢ်ဆၢကတီၢ်ဃံလၤတခါလၢပှၤသ့ၣ်တဖၣ်အံၤ မ့ၢ်ပှၤလၢအအိၣ်ပှဲၤဒီးတၢ်ဆီၣ်လီၤသး, တၢ်မၤလၤကပီၤအီၤ ဒီး ပာ်ပနီၣ်အဝဲသ့ၣ်အတၢ်ဖံးတၢ်မၤလၢအဂ့ၤသ့ၣ်တဖၣ် ဒ်သိး အီစထြ့လယါကီၢ် ကမျၢၢ်ပှၤမၤတၢ်ဖိသ့ၣ်တဖၣ်အသိးန့ၣ်လီၤ.”
တၢ်လၢ Order of Australia ခိၣ်ဖးတၢ်လၤကပီၤန့ၣ်အဆီတလဲနတၢ်အိၣ်မူသ့စ့ၢ်ဧါ?
တၢ်ဒိးန့ၢ်ဘၣ် Order of Australia ခိၣ်ဖးတၢ်လၤကပီၤန့ၣ် တမ့ၢ်ထဲလၢ အဟ့ၣ်ဆူၣ်ထီၣ်ပှၤကညီသ့ၣ်တဖၣ်အသးလၢအကဆဲးမၤတၢ်ဖဲအဝဲသ့ၣ်အပှၤတဝၢအပူၤဘၣ်— မ့ၢ်စ့ၢ်ကီးတၢ်ထိၣ်ဟူးထိၣ်ဂဲၤ ပှၤဒိးန့ၢ်ဘၣ်ခိၣ်ဖးသ့ၣ်တဖၣ် ကအုၣ်ကီၤ ပှၤဂုၤပှၤဂၤ လၢအကြၢးဒိးန့ၢ်ဘၣ် ခိၣ်ဖးတၢ်လၤကပီၤဒ်သိးအံၤသ့ၣ်တဖၣ်န့ၣ်လီၤ.
Hilkat Ozgun မ့ၢ်စ့ၢ်ကီးပှၤဒိးန့ၢ်ဘၣ် OAM ခိၣ်ဖးတၢ်လၤကပီၤတဂၤ ခီဖျိလၢအဝဲဟ့ၣ်လီၤသးမၤတၢ်ဖဲပှၤတူးရကံးအပှၤတဝၢအပူၤအဃိန့ၣ်လီၤ.
“ယဆှၢနုာ်ဘၣ်ပှၤအါဒံအါဂၤဖဲတူးရကံးအပှၤတဝၢအပူၤဒီး ပှၤလၢ အအိၣ်ဖဲ အီစထြ့လယါကီၢ် ပှၤတဝၢအဂုၤအဂၤသ့ၣ်တဖၣ်အပူၤ လၢတၢ်ဒိးန့ၢ်ဘၣ်ခိၣ်ဖးလီၤဆီလိာ်အသးအါမးအဂီၢ်န့ၣ်လီၤ.”
ဒ်သိးပှၤတဝၢအပူၤပှၤလၢအဖျိးစိဟ့ၣ်လီၤသးမၤတၢ်ဒုးအိၣ်ထီၣ်တၢ်ဆီတလဲသ့ၣ်တဖၣ် တၢ်ကဆဲးပာ်ပနီၣ်အီၤအဂီၢ် အဝဲကဲဘၣ်စ့ၢ်ကီးဝဲဒၣ် ပှၤအုၣ်ကီၤတၢ်လၢ Order of Australia ခိၣ်ဖးတၢ်လၤကပီၤအဂီၢ်န့ၣ်လီၤ.
နအဲၣ်ဒိးဆှၢနုာ်လီၤပှၤအိၣ်တဂၤဂၤစ့ၢ်ကီးဧါ?
လဲၤနုာ်လီၤဃုသ့ၣ်ညါအါထီၣ်ဘၣ်တၢ်ဂ့ၢ်တၢ်ကျိၤဖဲ ပှၤပၢဆှၢကီၢ်ခိၣ်ကျၢၢ်, Governor General အလီပှာ်ယဲၤသန့အပူၤတက့ၢ်.
Mr Ayling စံးဝဲဒၣ် တၢ်ဆှၢနုာ်အလာ်တကွီၣ်ဒိသ့ၣ်တဖၣ်န့ၣ် အတလိၣ်ဘၣ်မ့ၢ် အလၢပှဲၤထီၣ်ဘးဆီဖ့ကလ့ခဲလၢာ်ဘၣ်. ဝဲၤဒၢးအံၤ သးခုလၢ အကမၤစၢၤနၤအဂီၢ်န့ၣ်လီၤ.
“လၢနကဆှၢနုာ်လီၤပှၤလၢအကြၢးဒိးန့ၢ်ဘၣ် Order of Australia ခိၣ်ဖးတၢ်လၤကပီၤအဂီၢ် နတဘၣ်ကိၢ်သးလၢ တၢ်မၤပှဲၤလံာ်တကွီၣ်ဒိသ့ၣ်တဖၣ်အဂီၢ်တဂ့ၤ. ပဝဲခဲလၢာ်န့ၣ် ပအဲၣ်ဒိးလၢ Order of Australia ခိၣ်ဖးတၢ်လၤကပီၤအံၤ မ့ၢ်တၢ်ဆဲးကလၤ ပှၤဆီလိာ်သးအါမးအတၢ်အိၣ်ဆိးတပူၤဃီ ဒီး တၢ်မၤဆူၣ်ထီၣ်ပထံကီၢ် အဂံၢ်အဘါန့ၣ်လီၤ. တၢ်ဒ်အံၤကကဲထီၣ်သးအဂီၢ်န့ၣ် မ့ၢ်ဝဲပဝဲကိးဂၤဒဲး, ပှၤအီစထြ့လယါဖိခဲလၢာ် နုာ်လီၤပၣ်ဃုာ်ဖဲတၢ်ရဲၣ်တၢ်ကျဲၤအံၤအပူၤ, ဃုကွၢ်သကိးပှၤဖဲနပှၤတဝၢအပူၤ လၢဟ့ၣ်ထီၣ်တၢ်မၤလီၤဆီ ပှဲၤဒီးတၢ်ဒိဘၣ်မၤဟူးလၢ အဘျုးအဖှိၣ်အိၣ်ဒိၣ်မး ဖဲအဝဲသ့ၣ်တၢ်ဖံးတၢ်မၤအပူၤ, အဝဲသ့ၣ်အထူအထံးဟဲန့ၢ်ဖဲလဲၣ်န့ၣ်အတွးတအိၣ်ဘၣ်, နဆိကမိၣ်ထီၣ်လၢ ကဆှၢနုာ်အမံၤလၢ တၢ်ဒိးန့ၢ်ဘၣ် Order of Australia ခိၣ်ဖးတၢ်လၤကပီၤအဂီၢ်သ့ဝဲန့ၣ်လီၤ.”
ဒ်သိးကသ့ၣ်ညါအါထီၣ်တၢ်ဂ့ၢ်တၢ်ကျိၤလၢအကါဒိၣ်သ့ၣ်တဖၣ်အဂီၢ် ဒီး တၢ်ဟ့ၣ်ကူၣ်ဟ့ၣ်ဖးလၢ နတၢ်အိၣ်မူအသီဖဲအီစထြ့လယါကီၢ်ပူၤအဂီၢ် Subscribe မ့တမ့ၢ် follow အီစထြ့လယါကီၢ်အဂ့ၢ်အကျိၤ Australia Explained တၢ်ကလုၢ်တက့ၢ်.
နတၢ်သံကွၢ်အိၣ်တမံၤမံၤဧါ? မ့တမ့ၢ် နတၢ်ဆိကမိၣ်အိၣ်လၢ တၢ်ဂ့ၢ်ခိၣ်တီ တခါခါဂီၢ်ဧါ? နဆှၢန့ၢ်ပှၤလီပရီ အံမ့လ် ဖဲ australiaexplained@sbs.com.au အပူၤသ့ဝဲန့ၣ်လီၤ.
