Key Points
- အီစထြ့လယါကီၢ်အံၤဘှ့ၣ်ပစီၤအလီၢ်ခိၣ်သ့ၣ်န့ၣ်အိၣ်ဝဲဒၣ်ဖဲနယူဆီၣ်သ်ဝံ, ဝံးထိရံယါ, ဒီး ထဲးစမ့နံယါအပူၤန့ၣ်လီၤ.
- တချုးနလဲၤနီသိလ့ၣ်ဖဲကစၢၢ်ကလိအကျါဒ်ဘၣ်အခါ သမံသမိးကွၢ်ထံကွၢ်ဆးမ့ၢ်နလိၣ်ထီထီၣ်နသိလ့ၣ်အပၣ်ဒီးဘှ့ၣ်ပစီၤအဂီၢ်ပျံၤထးစ့ၢ်ကီးဧါန့ၣ်လီၤ.
- လဲၤစိာ်ဃုာ်ကူကၤကလၢၤသ့ၣ်တဖၣ်, စုဖျီၣ်သ့ၣ်တဖၣ်ဒီး ခီၣ်ဖံး ဘူး လၢတၢ်ဒိးအီၤဖဲဘှ့ၣ်ပစီၤအကျါ
တၢ်ကလုၢ်တဖၣ်: https://www.sbs.com.au/language/karen/kar/collection/podcast/0ms9u5vjn
အီစထြ့လယါကီၢ်ပူၤအံၤ ဘှ့ၣ်ပစီၤအလီၢ် မိၢ်ပှၢ်သ့ၣ်တဖၣ်န့ၣ် အိၣ်ဝဲဒၣ်ဖဲ နယူဆီၣ်သ်ဝံ, ဝံးထိရံယါ, ဒီး ထဲးစမ့နံးယါအပူၤန့ၣ်လီၤ. ဟီၣ်ကဝီၤသ့ၣ်တဖၣ်အံၤ အိၣ်ဝဲဒၣ်ဒီး စကံး တၢ်အိၣ်ပတုာ်အလီၢ်, သ့ၣ်ပှၢ်ပျံၤကွီၤသ့ၣ်တဖၣ်, ဒီး ကစၢၢ်ကလိဟီၣ်ကဝီၤသ့ၣ်တဖၣ်, အမ့ၢ်တၢ်လီၤသူၣ်ပိၢ်သးဝး လၢတၢ်လဲၤဟးဆူဘှ့ၣ်ပစီအပျီသ့ၣ်တဖၣ်အိၣ်တၢ်လီၢ်န့ၣ်လီၤ.
စကံး တၢ်အိၣ်ပတုာ်အလီၢ်လၢ အမံၤဟူသၣ်ဖျါသ့ၣ်တဖၣ်န့ၣ်မ့ၢ်ဝဲ Perisher, Thredbo လၢအအိၣ်ဖဲနယူဆီၣ်သ်ဝံအပူၤ, ဒီး Mt Buller, ဒီး Falls Creek လၢအအိၣ်ဖဲ ဝံးထိရံယါအပူၤန့ၣ်လီၤ. အဝဲသ့ၣ်န့ၣ်လီၤဆီလိာ်အသးလၢ အလဲၢ်အထီ, ဟီၣ်ခိၣ်မဲာ်ဖံးတၢ်အိၣ်သးဒီး တၢ်အိၣ်မုာ်အိၣ်ခုၣ် သ့ၣ်တဖၣ်န့ၣ်လီၤ.
Olivier Kapetanakos မ့ၢ်ဝဲ Tourism Snowy Mountains NSW ပှၤပၢဆှၢရဲၣ်ကျဲၤတၢ်အခိၣ်ဒိၣ်တဂၤန့ၣ်လီၤ.
ဒ်သိးလၢအမ့ၢ်ဝဲဒၣ် ကီးအထံကီၢ်တဘ့ၣ်အသိး, အီစထြ့လယါကီၢ်အံၤ တၢ်ပာ်ပနီၣ်အီၤလၢ အပီၣ်လဲၣ်ကၢၢ်နံၤဟီၣ်ကဝီၤသ့ၣ်တဖၣ်န့ၣ်လီၤ. မ့ၢ်ကွၢ်လၢ ဟီၣ်ခိၣ်ဒီဘ့ၣ် တၢ်ပာ်ပနီၣ်အပတီၢ်န့ၣ် အီစထြ့လယါ ကစၢၢ်ကလိသ့ၣ်တဖၣ်န့ၣ် အထီလီၤလီၤဆီဆီတအိၣ်ဘၣ်.
Mr Kapetanakos စံးဝဲဒၣ်, “အီစထြ့လယါကီၢ်ကစၢၢ်အထီကတၢၢ် Mount Kosciuszko, န့ၣ် အထီအိၣ်ဒၣ်ထဲ ၂,၂ဝဝ မံထၢၣ်န့ၣ်လီၤ. အထီထဲန့ၣ်ဘၣ်သနာ်က့ တၢ်လီၤဆီတခါန့ၣ်မ့ၢ်ဝဲ ပထံကီၢ်အံၤအိၣ်ဒီး ဘှ့ၣ်ပစီၤပျီဟီၣ်ကဝီၤ ဂ့ၤဂ့ၤ လွံၢ်ခါ ယဲၢ်ခါန့ၣ်လီၤ. ပသ့ၣ်ဘၣ်လၢ ပအိၣ်ဒီး Kosciuszko သ့ၣ်ပှၢ်ပျံၤကွီၤ လၢအမ့ၢ် Thredbo ဒီး Perisher ခံခါလၢၤအိၣ်အလီၢ်န့ၣ်လီၤ.”
တၢ်ရဲၣ်ကျဲၤနတၢ်လဲၤဟးဆူနယူဆီၣ်သ်ဝံဘှ့ၣ်ပစီၤကစၢၢ်ကလိ
နမ့ၢ်ရဲၣ်ကျဲၤလၢ နကလဲၤဟးဆူ ဘှ့ၣ်ပစီၤကစၢၢ် လၢအဘူးဖဲနယူဆီၣ်သ်ဝံန့ၣ်, နကအိၣ်ပတုာ် တၢ်အိၣ်တၢ်ဆိးအလီၢ်အကျဲန့ၣ် ဒိးသန့ၤထီၣ်အသးလၢ နတၢ်ဟူးတၢ်ဂဲၤသ့ၣ်တဖၣ်အဖီခိၣ်, လီၤဆီဒၣ်တၢ် ဖဲနလဲၤဟးအိၣ်ဖဲန့ၣ်အခါ မ့ၢ်နတၢ်ရဲၣ်တၢ်ကျဲၤအိၣ်လၢ နကဒိး စကံး မ့တမ့ၢ် ဒိးလိ စကံး ဧါန့ၣ်လီၤ.
Mr Kapetanakos ရှဲပၠးဝဲဒၣ်လၢ တၢ်ဒိးစကံး ခ့ခါဆၢကတီၢ်န့ၣ် စးထီၣ်ဝဲဒၣ်ဖဲ လါယူၤ တၢတနွံ တုၤလီၤဝဲဒၣ်ဆူ လါအီးကထိဘၢၣ် စးထီၣ်အခီၣ်ထံးတနွံ လၢအဘၣ်လိာ်အသးဒီး နွံကတၢၢ်ဖးယံၤသ့ၣ်တဖၣ်န့ၣ်လီၤ. ဘၣ်ဆၣ်သနာ်က့န့ၣ်, အဝဲစံးလၢ ဘှ့ၣ်ပစီၤလီၤအါကတၢၢ်အဆၢကတီၢ်န့ၣ်မ့ၢ်ဝဲဒၣ်ဖဲလါယူၤလံဒီးလါအီကူးအတီၢ်ပူၤန့ၣ်လီၤ. အဝဲပာ်သူၣ်ပာ်သးဘၣ်လၢ Perisher တၢ်အိၣ်ပတုာ်အလီၢ်န့ၣ် မ့ၢ်တၢ်အိၣ်ပတုာ်လီၢ်အဒိၣ်ကတၢၢ်တခါ လၢအအိၣ်ဒီး ဟီၣ်ခိၣ်မဲာ်ဖံးတၢ်လီၢ်ဖးလဲၢ်, အဃိ တသီအတီၢ်ပူၤ ကဟးဒိးကစံး လၢတၢ်လီၢ်ကိးတီၤဒဲးအဂီၢ်န့ၣ် အတညီကဲၣ်ဆိးဘၣ်. အဒိ, မ့မ့ၢ်ဒ်သိး Thredbo တၢ်လီၢ်န့ၣ် တသီအတီၢ်ပူၤ နဒိးစကံးဝးဝးန့ၢ်ဝဲန့ၣ်လီၤ.
ဖဲနလဲၤဟးအခါ နတၢ်ရဲၣ်တၢ်ကျဲၤ မ့ၢ်တအိၣ်လၢ နကဒိးစကံး မ့တမ့ၢ် မၤလိတၢ်ဒိးစကံးဘၣ်တခီ အဝဲဟ့ၣ်ကူၣ်လၢ, Selwyn န့ၣ်မ့ၢ်တၢ်လီၢ်ဂ့ၤမးတခါလၢ နကလဲၤထံၣ်ဘၣ်ဘှ့ၣ်ပစီၤဒီး နုာ်လီၤပၣ်ဃုာ်ဖဲ တၢ်ဟူးတၢ်ဂဲၤအဂုၤအဂၤသ့ၣ်တဖၣ်န့ၣ်လီၤ.
Mr Kapetanakos စံးဝဲဒၣ်, “Selwyn န့ၣ်အိၣ်ဒီးတၢ်ထိၣ်လီၤသထြုးသးအလီၢ်ဖးလဲၢ်. မ့မ့ၢ်ဖဲ Perisher ဒီး Thredbo န့ၣ် အတပျဲ တၢ်ထိၣ်လီၤသထြုးသးဖဲဘှ့ၣ်ပစီၤအမဲာ်ဖံးဖီခိၣ်ဘၣ်. နမ့ၢ်ဟဲလၢ ကန့ၢ်ဘၣ်တၢ်လဲၤခီဖျိဒီးဘှ့ၣ်ပစီၤအလီၢ်တခီ, Perisher ဒီး Thredbo န့ၣ်မ့ၢ်ဝဲတၢ်လီၢ်အဂ့ၤ လၢနကလဲၤအီၤဒီး လိာ်ကွဲဘှ့ၣ်ပစီၤသ့ၣ်တဖၣ်န့ၣ်လီၤ. နမ့ၢ်အဲၣ်ဒိး ဒိးလိာ်ကွဲ မ့ၣ်ဖျၢၣ်လီၤကစဲၤလၢတၢ်ဖးဖီ လဲၤထီၣ်ဆူ ကစၢၢ်ဖီခိၣ်, လိာ်ကွဲဒီး ဘှ့ၣ်ပစီၤ ဝံၤန့ၣ် ဟဲက့ၤလီၤကဒါက့ၤတခီ နကအဲၣ်ဒိးဃုထၢလဲၤဆူ Thredbo န့ၣ်လီၤ.”
တၢ်ရဲၣ်ကျဲၤနတၢ်လဲၤဆူဝံးထိရံယါဘှ့ၣ်ပစီၤကစၢၢ်ကလိ
နမ့ၢ်ဆိကမိၣ်လၢနကလဲၤဟးဆူဝံးထိရံယါ ဘှ့ၣ်ပစီၤဟီၣ်ကဝီၤန့ၣ်, Alpine Shire ဟီၣ်ကဝီၤန့ၣ်မ့ၢ်ဝဲတၢ်ဃုထၢအဂ့ၤကတၢၢ်တခါန့ၣ်လီၤ.
Alpine Shire ဝ့ၢ်ခိၣ် Sarah Nicholas စံးဝဲဒၣ်, ဟီၣ်ကဝီၤအံၤအိၣ်ဆီလီၤအသးဖဲ Great Dividing Range ကစၢၢ်တူၢ်ရဲၣ်အလိၤ လၢအတူၢ်ရဲၣ်လီၤသးအသးကုၤဝံးထိရံယါန့ၣ်လီၤ.
Ms Nicholas စံးစ့ၢ်ကီးဝဲဒၣ်လၢ ဝံးထိရံယါအပူၤန့ၣ် ဘှ့ၣ်ပစီၤလီၤအလီၢ်အိၣ်ဝဲတဘျုးတီၤန့ၣ်လီၤ.
Ms Nicholas စံးဝဲဒၣ်, “တၢ်ဒိးစကံးအလီၢ်ဖးဒိၣ်ခံတီၤန့ၣ်မ့ၢ်ဝဲဒၣ်, Mount Hotham ဒီး Falls Creek န့ၣ်လီၤ. Dinner Plain တၢ်လီၢ်စ့ၢ်ကီးအိၣ်ဒီး တၢ်ဒိးစကံး အလီၢ်လၢအဂ့ၤလၢ ပှၤစးထီၣ်ဒိးလိစကံးသ့ၣ်တဖၣ်ဒီး ပှၤဒိးတၢ်ထိၣ်လီၤသထြုးဘ့ၣ်ဘၣ် သ့ၣ်တဖၣ်အဂီၢ်န့ၣ်လီၤ. Mount Buffalo န့ၣ်မ့ၢ်စ့ၢ်ကီးတၢ်လီၢ်အဂၤတတီၤလၢပှၤကညီသ့ၣ်တဖၣ် နီသိလ့ၣ်ဖဲဘှ့ၣ်ပစီၤအကျါသ့ဒီး ဘျၢနုာ်လီၤအဝဲသ့ၣ်အသးဖဲတၢ် န့ဆၢၣ်တၢ်ဃံတၢ်လၤအံၤအပူၤသ့ဝဲန့ၣ်လီၤ.
ဝံးထိရံယါအပူၤန့ၣ်, Mount Buller န့ၣ်မ့ၢ်ဝဲ ဘှ့ၣ်ပစီၤတၢ်လီၢ်လၢပှၤလဲၤဟးလိာ်ကွဲအါကတၢၢ်တတီၤန့ၣ်လီၤ.
ဖဲ Visit Victoria တၢ်ပာ်ဖျါအပူၤန့ၣ်စံးဝဲဒၣ်, တၢ်လီၢ်အံၤ အိၣ်ဒီး ဟီၣ်ခိၣ်မဲာ်ဖံးအက့ၢ်အဂီၤ အတၢ်အိၣ်သး လၢအဂ့ၤလၢ ပှၤဒိးလိထီၣ်သီ စကံးအဂီၢ်မ့ၢ်ဂ့ၤ, ပဒိးစကံးသ့ထီၣ်ဖဲကြၢးသ့ၣ်တဖၣ်အဂီၢ်မ့ၢ်ဂ့ၤ, ပှၤဒိးစကံးသ့ဂ့ၤဂ့ၤလံသ့ၣ်တဖၣ်အဂီၢ်မ့ၢ်ဂ့ၤန့ၣ်လီၤ. ဒီးဖဲကစၢၢ်ခိၣ်န့ၣ် အိၣ်ဒီးဒူသဝီတၢ်ဖိတၢ်လံၤပီးလီ လၢတၢ်သူၣ်ထီၣ်ပာ်အီၤဂ့ၤဂ့ၤဒီး န့ဆၢၣ်တၢ်ဃံတၢ်လၤသ့ၣ်တဖၣ်န့ၣ် မုာ်ဒိၣ်မးန့ၣ်လီၤ.
Mr Kapetanakos စံးဝဲဒၣ် တၢ်လီၢ်အံၤ ဘၣ်ဘျီးဘၣ်ဒါဝဲဒၣ်လၢ ပှၤလၢအအိၣ်ဖဲမဲလ်ဘၢ ဒီးလဲၤဟးလိာ်ကွဲသ့ၣ်တဖၣ်အဂီၢ်န့ၣ်လီၤ.
Mr Kapetanakos စံးဝဲဒၣ်, “လၢပှၤဝံးထိရံယါဖိ အအိၣ်တက့န့ၣ် Buller မ့ၢ်ဝဲတၢ်လီၢ်အဂ့ၤတတီၤလၢ တၢ်လိာ်ကွဲဘှ့ၣ်ပစီၤအဂီၢ်န့ၣ်လီၤ. အဃိ, နမ့ၢ်ဟဲန့ၢ်လၢ ဝံးထိရံယါတကပၤန့ၣ် အမ့ၢ်ဝဲတၢ်အိၣ်ပတုာ်အလီၢ် အဂ့ၤလၢနဂီၢ်တခါ ဒီး မ့ၢ်တၢ်လၢအလၢအဘူးလၢနဂီၢ်န့ၣ်လီၤ. နမ့ၢ်ဟဲန့ၢ်လၢ ဆ့ၣ်ဒနံၤ မ့တမ့ၢ် ဘြံၣ်စဘဲတခီ တၢ်လီၢ်အဂ့ၤလၢနဂီၢ်န့ၣ် ကမ့ၢ်ဝဲ Perisher ဒီး Thredbo န့ၣ်လီၤ.”
ဖဲဝံးထိရံယါအပူၤန့ၣ် နမ့ၢ်သ့ၣ်ညါပာ်စၢၤ နအဲၣ်ဒိးမၤ ဘှ့ၣ်ပစီၤ တၢ်ဟူးတၢ်ဂဲၤမနုၤသ့ၣ်တဖၣ်လဲၣ်ဒီး အကမၤစၢၤနၤလၢ နကမၤတၢ်ဆၢတဲာ် မ့ၢ်နကဘၣ်အိၣ်ပှဲၤသီလဲၣ်န့ၣ်လီၤ.
Ms Nicholas စံးဝဲဒၣ် အဝဲပလီၢ်ဘၣ်အသးလၢ ပှၤလဲၤဟးလိာ်ကွဲတနီၤန့ၣ် အိၣ်ပတုာ်ဝဲဒၣ်တၢ်လီၢ်တဘျုးတီၤဒီး နုာ်လီၤမၤဝဲတၢ်ဟူးတၢ်ဂဲၤ တဘျုးခါနာ်သက့ ပှၤတနီၤနီၤန့ၣ် လဲၤဝဲဒၣ်ထဲတသီဧိၤဒီး တဒိးစကံးဘၣ်စ့ၢ်ကီးအိၣ်ဝဲန့ၣ်လီၤ.
Ms Nicholas စံးဝဲဒၣ်, “အဝဲသ့ၣ်မ့ၢ်လဲၤဖဲ တၢ်အိၣ်ပတုာ်အလီၢ်တတီၤ ဒိးလိာ်ကွဲ တၢ်ထိၣ်လီၤသထြုးဘ့ၣ်ဘၣ်. ဝံၤန့ၣ် ကွံာ်လိာ်ကွဲ ဘှ့ၣ်ပစီၤကိၣ်လိၣ်သ့ၣ်တဖၣ် ဒီး အိၣ်ဘှံးအိၣ်သါ အီၣ်မုၢ်ဆါခီတၢ်အီၣ်ဝံၤက့ၤတခီ, တၢ်လဲၤထဲတသီန့ၣ် လၢပှဲၤလၢအဝဲသ့ၣ်အဂီၢ်န့ၣ်လီၤ. နာ်သက့ မ့မ့ၢ်လၢ အဝဲသ့ၣ်မ့ၢ်အဲၣ်ဒိး ဒိးလိာ်ကွဲစံး ဖီၣ်ဂၢၢ်လိထီၣ်စကံး တခီ ကဘၣ်ဟံးဝဲတၢ်ဆၢကတီၢ်အစှၤကတၢၢ်ယဲၢ်သီန့ၣ်လီၤ. တၢ်ယဲၢ်သီအတီၢ်ပူၤ နကမၤလိသ့ထီၣ်နသးလၢ တၢ်ဒိးစကံးထဲတဂၤကန့ၢ်ဝဲန့ၣ်လီၤ.”
တၢ်ရဲၣ်ကျဲၤတၢ်လဲၤဟးဆူထဲးစမ့နံယါဘှ့ၣ်ပစီၤကစၢၢ်ကလိ
ထဲးစမ့နံယါန့ၣ် အိၣ်စ့ၢ်ကီးဒီး ဘှ့ၣ်ပစီၤအလီၢ်မုာ်မးလၢဟံၣ်ဖိဃီဖိသ့ၣ်တဖၣ်ကလဲၤခီဖျိအီၤန့ၣ်လီၤ.
Sandra Brady မ့ၢ်ဝဲ ပှၤမၤစၢၤဟ့ၣ်လီၤတၢ်သိၣ်လိဒီး တၢ်ရဲၣ်ကျဲၤမူးပွဲအခိၣ်တဂၤဖဲ Tourism Tasmania န့ၣ်လီၤ. အဝဲစံးဝဲဒၣ် Mount Wellington ကစၢၢ်န့ၣ် ဟ့ၣ်လီၤ ဟံၣ်ဖိဃီဖိသ့ၣ်တဖၣ် တၢ်လီၢ်တၢ်ကျဲ လၢကဒုးအိၣ်ထီၣ် ဘှ့ၣ်ပစီၤ တၢ်သ့ၣ်နီၣ်လၢအမုာ်မးန့ၣ်လီၤ.
Ms Brady စံးဝဲဒၣ်, “တၢ်ပီးတၢ်လီဒ်သိး တၢ်ဒိးစကံး, တၢ်ဒိးတၢ်ထိၣ်လီၤသထြုးသးဘ့ၣ်ဘၣ်သ့ၣ်တဖၣ်န့ၣ် အတအိၣ်ဘၣ်... သနာ်က့န့ၣ်, မ့ၢ်ဝဲတၢ်လီၢ်လၢနလဲၤဟးအိၣ်ဖှိၣ်သကိးဒီးဟံၣ်ဖိဃီဖိသ့ၣ်တဖၣ်မုာ်မးအလီၢ်တတီၤတတီၤန့ၣ်လီၤ. နဟးထီၣ်လိာ်ကွဲသကိးဒီးဟံၣ်ဖိဃီဖိ လၢအမ့ၢ် သူၣ်ထီၣ်သကိး ပှၤကညီအက့ၢ်အဂီၤဒီး ဘှ့ၣ်ပစီၤသ့ၣ်တဖၣ်, ကွံာ်လိာ်ကွဲလိာ်သးဒီး ဘှ့ၣ်ပစီၤသ့ၣ်တဖၣ်, လၢအမ့ၢ်တၢ်လဲၤခီဖျိလၢအမုာ်မး, ဒီး မ့ၢ်တၢ်အံၤမ့ၢ်ဝဲ တၢ်ဟူးတၢ်ဂဲၤတခါလၢနအဲၣ်ဒိးမၤအီၤဖဲနလဲၤတုၤ ဟိးဘး အခါန့ၣ်လီၤ. တၢ်လီၢ်အံၤဒီးဝ့ၢ်ခၢၣ်သးန့ၣ် ဘၣ်နီသိလ့ၣ်တံာ်တာ်ဒၣ်ထဲအမံးနံး ၂ဝဖိအဃိ မ့ၢ်တၢ်လၢအဂ့ၤမးတခါန့ၣ်လီၤ.”
ထဲးစမ့နံယါအပူၤ ဘှ့ၣ်ပစီၤတၢ်လီၢ်လၢအဂုၤအဂၤသ့ၣ်တဖၣ်န့ၣ် နဘၣ်နီသိလ့ၣ်ဒီး ဟိဘး ဝ့ၢ်ခၢၣ်သးန့ၣ် ယံၤဒၣ်ထဲ အမံးနံး ၉ဝန့ၣ်လီၤ. တၢ်လီၢ်ဒ်သိး Mt. Field သ့ၣ်ပှၢ်ပျံၤကွီၤအလီၢ်န့ၣ် ဟ့ၣ်လီၤတၢ်ခွဲးတၢ်ယာ်အါမး လၢအပၣ်ဃုာ်ဒီး တၢ်ဒိးစကံးအဂီၢ်န့ၣ်လီၤ.
Ms Brady စံးဝဲဒၣ် Ben Lomond သ့ၣ်ပှၢ်ပျံၤကွီၤတၢ်လီၢ်န့ၣ် မ့ၢ်ဝဲတၢ်ဒိးစကံးအလီၢ်ဖးဒိၣ်တတီၤန့ၣ်လီၤ.
“လၢကလံၤစိၤတကပၤန့ၣ် နကလဲၤထံၣ်ဘၣ် ဘှ့ၣ်ပစီၤ ဖဲ Ben Lomond National Park တၢ်လီၢ်အဂီၢ် နမ့ၢ်အိၣ်လဲၤနီသီလ့ၣ်ဖဲ Launceston န့ၣ်နလဲၤဘၣ်အီၤညီမးန့ၣ်လီၤ. ဖဲတၢ်ဂိၢ်န့ၣ် လၢကလဲၤထီၣ်ဆူ Ben Lomond ကစၢၢ်ခိၣ်အဂီၢ် ပအိၣ်စ့ၢ်ကီးဒီးသိလ့ၣ်တီဆှၢတၢ်ဝဲၤကျိၤန့ၣ်လီၤ. ဖဲကစၢၢ်အံၤဖီခိၣ်န့ၣ်အိၣ်ဒီး တၢ်အိၣ်ပတုာ်အလီၢ်လၢတၢ်ဒိးစကံးအဂီၢ်န့ၣ်လီၤ. ပအဲၣ်ဒိးဟ့ၣ်ကူၣ်နၤလၢ, နကသူဝဲဒၣ် သိလ့ၣ်တီဆှၢတၢ်အံၤ ခီဖျိလၢ ကျဲန့ၣ်ကလံၤဆူၣ်မး, က့ၣ်ကူ က့ၣ်ကျီၤအါမးအဃိန့ၣ်လီၤ. နမ့ၢ်လဲၤနီဒီးနသိလ့ၣ်တခီ စးထီၣ်လၢ လါယူၤထီၣ်သီန့ၣ် နကဘၣ်ထီထီၣ်ဝဲဒၣ် နသိလ့ၣ်အပၣ်ဒီး ပျံၤထးန့ၣ်လီၤ.”
တချုးနလဲၤဟးဆူဘှ့ၣ်ပစီၤတၢ်လီၢ်ဒံးဘၣ်န့ၣ်နကဘၣ်ကတဲၤကတီၤပာ်တၢ်မနုၤလဲၣ်
လၢကလဲၤဟးဆူ ကီၢ်စဲၣ်သၢဘ့ၣ်အံၤ ဘှ့ၣ်ပစီၤ ကစၢၢ်ကလိအိၣ်တၢ်လီၢ်သ့ၣ်တဖၣ်အဂီၢ် တၢ်ရဲၣ်ကျဲၤ ကတဲၤကတီၤပာ် တၢ်ပီးတၢ်လီလၢအအိၣ်ဒီးတၢ်ပူၤဖျဲးန့ၣ်မ့ၢ်တၢ်လၢအရ့ဒိၣ်မး ဒီး တၢ်ကဘၣ်မၤအီၤနီၣ်နီၣ်တခါန့ၣ်လီၤ.
Mr Kapetanakos ရှဲပၠးဝဲဒ်အံၤ.
“သ့ၣ်ပှၢ်ပျံၤကွီၤဟီၣ်ကဝီၤသ့ၣ်တဖၣ်န့ၣ် အလီၢ်အိၣ်နီၣ်နီၣ်လၢ နကဘၣ်စိာ်ဃုာ်ဒီး ပျံၤထးသ့ၣ်တဖၣ်န့ၣ်လီၤ. နမ့ၢ်လဲၤနီသိလ့ၣ်ဖိ လၢအတအိၣ်ဒီး four-wheel drive မ့တမ့ၢ် all-wheel drive ဘၣ်န့ၣ်, နကဘၣ်ထီထီၣ်ဝဲဒၣ်ပျံၤထးဖဲနသိလ့ၣ် အပၣ်သ့ၣ်တဖၣ်အလိၤန့ၣ်လီၤ. သိလ့ၣ်အါတက့ၢ် လၢအမ့ၢ်သိလ့ၣ်ဆံးသ့ၣ်တဖၣ်န့ၣ် ကဘၣ်ထီထီၣ်ပျံၤထးဖဲ သိလ့ၣ် အပၣ် လၢအမဲာ်ညါသ့ၣ်တဖၣ်ဒီး မ့မ့ၢ် သိလ့ၣ်ဖးဒိၣ်သ့ၣ်တဖၣ်န့ၣ် ကဘၣ်ထီထီၣ်ပျံၤထးဖဲအပၣ်လၢအလီၢ်ခံသ့ၣ်တဖၣ်န့ၣ်လီၤ. ဒီးအဂၤတခါန့ၣ်မ့ၢ်ဝဲ, နမ့ၢ်တနီဘၣ်သိလ့ၣ်ဖဲ ဘှ့ၣ်ပစီၤအကျါနီတဘျီဘၣ်, နသိလ့ၣ်န့ၣ်မ့ၢ်တအိၣ်ဒီး all-wheel drive မ့တမ့ၢ် four-wheel drive ဘၣ်တခီ, ယအဲၣ်ဒီးဟ့ၣ်ကူၣ်လၢ နကသူဝဲဒၣ်ပျံၤထးန့ၣ်လီၤ.”
ဖဲနနီသိလ့ၣ်အခါ သမံသမိးကွၢ် မ့ၢ်နကဘၣ်လိၣ်သူ ဘှ့ၣ်ပစီၤအဂီၢ်ပျံၤထးစ့ၢ်ကီးဧါ. ထီဘိန့ၣ် ကွၢ်တၢ်ပနီၣ်သ့ၣ်တဖၣ်ဒီး မူခိၣ်ကလံၤသီၣ်ဂီၤတၢ်ဟ့ၣ်ပလီၢ်သ့ၣ်တဖၣ်.
ဘိၣ်ထီၣ်ဃုာ်ဒီး တၢ်ကူတၢ်သိးလၢအကလၢၤသ့ၣ်တဖၣ်, စုဖျီၣ်သ့ၣ်တဖၣ်,ဒီး ခီၣ်ဖံး ဘူး လၢနကဟးဖဲဘှ့ၣ်ပစီၤအဂီၢ်သ့ၣ်တဖၣ်.
Mr Kapetanakos စံးဝဲဒၣ်, “မၤလီၤတံၢ်လၢနအိၣ်ဒီး တၢ်ကူတၢ်သိးလီၤဆီလၢဘှ့ၣ်ပစီၤအဂီၢ်, အခီပညီန့ၣ်မ့ၢ်ဝဲ ကူကၤလၢနကသိးကထြၢထီၣ်အီၤသ့ၣ်တဖၣ်. အဃိ, လၢနကသိးဒၣ်ထဲဆ့ကၤလၢၤဖးဒိၣ်ထဲတဘ့ၣ်အလီၢ်, နကဘၣ်သိးဝဲဒၣ် ဘှ့ၣ်ပစီၤကူသိး, တၢ်လၢဘှ့ၣ်ပစီၤကူသိးန့ၣ်မ့ၢ်ဝဲကူကၤလၢတၢ်သိးကထြၢထီၣ်အီၤ စုဒုၣ်, စုဒုၣ်ထီ, ဆ့ကၤလၢၤလၢ တၢ်သိးကထြၢထီၣ်အီၤဒီး ဒီသဒၢထံန့ၢ်သ့ၣ်တဖၣ်. မၤလီၤတံၢ်လၢနလဲၤစိာ်ဃုာ်ဒီးခိၣ်ဖျၢၣ်လၢၤ, စုဖျီၣ်သ့ၣ်တဖၣ်ဒီး ခီၣ်ဖံးလၢအဂ့ၤသ့ၣ်တဖၣ်.”
အီစထြ့လယါကီၢ်ပူၤ တၢ်လဲၤဟးဆူ ဘှ့ၣ်ပစီၤတၢ်လီၢ် အတၢ်လၢၤဘူၣ်လၢၤစ့န့ၣ် ကအါထီၣ်ဝဲဒၣ်ချ့မး လၢအမ့ၢ်ဒ်သိး, တၢ်အိၣ်ဆိးလီၢ်အပှ့ၤ, တၢ်အိၣ်ပတုာ်သိလ့ၣ်အလီၢ်အပှ့ၤ, တၢ်စိာ်ကစီၤထီၣ် လံာ်ပျဲက့, တၢ်အီၣ်တၢ်အီ, snow gear, ဒီးသိလ့ၣ်ပျံၤထးသ့ၣ်တဖၣ်အဂီၢ်န့ၣ်လီၤ.
ဘၣ်ဆၣ်သနာ်က့, နပာ်ဖှိၣ်စ့သူကတီၤစ့န့ၢ်ဝဲတခါန့ၣ် မ့ၢ်ဝဲဒၣ်, snow gear န့ၣ် ကပှ့ၤအီၤအလီၢ် နဟံးဒိးလဲအီၤသ့ဝဲဒၣ် လၢနသူအီၤမ့ၢ်ဝံၤဒီး က့ၤဟ့ၣ်လီၤကဒါက့ၤအီၤသ့ဝဲန့ၣ်လီၤ. ဒ်န့ၢ်အသိး တၢ်အီၣ်တၢ်အီသ့ၣ်တဖၣ်န့ၣ် နကပှ့ၤအီၣ်အီၤဖဲတၢ်လီၢ်အံၤအဂီၢ် နဟဲစိာ်ပာ်စၢၤအီၤသ့ဝဲစ့ၢ်ကီးန့ၣ်လီၤ.
Mr Kapetanakos စံးဝဲဒၣ်, “တၢ်ဃုသ့ၣ်ညါဆိပာ်စၢၤတၢ်ဂ့ၢ်တၢ်ကျိၤန့ၣ် မၤစၢၤ ဒုးစှၤလီၤ နတၢ်သူကျိၣ်စ့လၢဟံၣ်ဖိဃီဖိအဂီၢ်သ့ဝဲဒၣ်. လၢအမ့ၢ်ဒ်သိး နဟဲစိာ်ဃုာ် မုၢ်ဆါခီတၢ်အီၣ် ဒီး ဖဲနနီသိလ့ၣ်အခါ ပာ်ဃာ်ဖဲနသိလ့ၣ်အပူၤ, ဝံၤန့ၣ်အိၣ်ဘှံးတတီၤဖိဒီး အီၣ်မုၢ်ဆါခီတၢ်အီၣ်, ဖဲနအီၣ်တၢ်အခါကွၢ်ကီသကိးဘှ့ၣ်ပစီၤသ့ၣ်တဖၣ်, တလိၣ်လၢနလဲၤဆ့ၣ်နီၤအီၣ်တၢ်ဖဲ တၢ်အီၣ်ကျးဖးဒိၣ်လၢအပှ့ၤအကလံၤဒိၣ်မးသ့ၣ်တဖၣ်အပူၤဘၣ်.”
ဒ်သိးကသ့ၣ်ညါအါထီၣ်တၢ်ဂ့ၢ်တၢ်ကျိၤလၢအကါဒိၣ်သ့ၣ်တဖၣ်အဂီၢ် ဒီး တၢ်ဟ့ၣ်ကူၣ်ဟ့ၣ်ဖးလၢ နတၢ်အိၣ်မူအသီဖဲအီစထြ့လယါကီၢ်ပူၤအဂီၢ် Subscribe မ့တမ့ၢ် follow အီစထြ့လယါကီၢ်အဂ့ၢ်အကျိၤ Australia Explained တၢ်ကလုၢ်တက့ၢ်.
နတၢ်သံကွၢ်အိၣ်တမံၤမံၤဧါ? မ့တမ့ၢ် နတၢ်ဆိကမိၣ်အိၣ်လၢ တၢ်ဂ့ၢ်ခိၣ်တီ တခါခါဂီၢ်ဧါ? နဆှၢန့ၢ်ပှၤလီပရီ အံမ့လ် ဖဲ australiaexplained@sbs.com.au အပူၤသ့ဝဲန့ၣ်လီၤ.
