وابستگی مذهبی برای دههها رو به کاهش بوده است. اما اکنون، شکاف مذهبی در میان مردان و زنان نسل Z در حال ظهور است.
سرخط اخبار
- تاریخ نشان میدهد که وابستگی مذهبی برای دههها رو به کاهش بوده است.
- مردان و زنان نسل Z نخستین کسانی هستند که شکاف قابل توجهی در ترجیحات مذهبی خود نشان میدهند.
با این حال، طی چند سال گذشته گزارشهایی وجود داشته که به نظر میرسید جهت مخالف را نشان میدهند. اما وقتی صحبت از احیای مذهبی در کشورهای متنوعی مانند ژاپن، تایلند، چین، هند، ترکیه، بریتانیا و ایالات متحده می شود، باید گفت که یک موضوع مشترک پدیدار شده است و آن اینکه به نظر میرسد برخی از جوانان در حال بازگشت به دین هستند.
تعجبآورتر اینکه، در بسیاری از نقاط، این روند به طور فزایندهای توسط مردان جوان هدایت میشد تا زنان جوان.
برای فهمیدن آنچه در استرالیا اتفاق میافتد، اعداد را بررسی می کنیم.
در حالی که استرالیا به طور کلی به سکولار شدن ادامه میدهد، اما در پس زمینه این روند، به نظر میرسد نسل Z نخستین نسلی است که در آن مردان، بیشتر از زنان با یک دین همذات پنداری میکنند.
این شکاف، ارتباط نزدیکی با ایدئولوژی سیاسی دارد و ممکن است منعکس کننده قطببندی سیاسی جنسیتی گستردهتر باشد.
با استفاده از دادههای مطالعه انتخابات استرالیا (AES) که بین سالهای ۱۹۸۷ تا ۲۰۲۵ جمعآوری شده است، وابستگی مذهبی را در شش نسل بررسی می کنیم:
نسل جنگ (متولدین دهه ۱۹۲۰)
سازندگان (متولدین ۱۹۳۰ تا ۱۹۴۵)
بیبی بومرها (۱۹۴۶ تا ۱۹۶۰)
نسل X (۱۹۶۱ تا ۱۹۷۹)
نسل هزاره یا نسل Y (۱۹۸۰ تا ۱۹۹۴)
و نسل Z (متولدین پس از ۱۹۹۴)
در این گروهها، پاسخهای ۲۷۴۷۸ استرالیایی را تجزیه و تحلیل کردیم.
در این تحلیل، در درجه نخست بر وابستگی مذهبی تمرکز میکنیم: اینکه آیا پاسخدهندگان اصلاً خود را با یک مذهب معرفی میکنند یا خیر.
در حالی که حضور در کلیسا به ما در مورد مشارکت در یک دین سازمانیافته میگوید، وابستگی چیزی گستردهتر در مورد هویت، تعلق و خودشناسی را در بر میگیرد.
وابستگی مذهبی با سن مرتبط است
الگوی کلی دقیقاً همانطور که انتظار میرفت بود: وابستگی مذهبی در طول نسلها به شدت کاهش مییابد. استرالیاییهای مسنتر همچنان به طور قابل توجهی بیشتر از استرالیاییهای جوانتر احتمال دارد که خود را با یک مذهب معرفی کنند.
الگوی جنسیتی نشان داد که برای هر نسلی از نسل جنگ تا نسل هزاره، زنان بیشتر از مردان احتمال دارد که وابستگی مذهبی را گزارش کنند.
سپس روی دو نسل جوانتر تمرکز کردیم تا ببینم چگونه شکاف جنسیتی در وابستگی مذهبی در طول زمان تکامل یافته است.
نسل هزاره (نسل Y) تا حد زیادی از الگوی آشنایی که در نسلهای قدیمیتر دیده میشود، پیروی میکنند. هم مردان و هم زنان با گذشت زمان کمتر مذهبی شدهاند، اما زنان به طور مداوم جلوتر هستند. در مطالعه انتخابات استرالیا در سال ۲۰۲۵، ۴۶.۲٪ از زنان نسل Y در مقایسه با ۴۰.۳٪ از مردان نسل Y، وابستگی مذهبی خود را گزارش کردند.
نسل Z داستان متفاوتی را روایت میکند
در نظرسنجی سال ۲۰۲۵، ۵۵.۷٪ از مردان نسل Z وابستگی مذهبی خود را گزارش کردند، در حالی که این رقم برای زنان نسل Z، ۴۳.۲٪ بود.
و این چیزی بیش از یک تغییر ناگهانی است. در حالی که وابستگی مذهبی در میان مردان نسل Y بین سالهای ۲۰۱۹ تا ۲۰۲۵ نسبتاً ثابت ماند (۴۱.۰٪ به ۴۰.۳٪)، وابستگی در میان مردان نسل Z از ۳۵.۳٪ در سال ۲۰۱۹ به ۴۹.۱٪ در سال ۲۰۲۲ و ۵۵.۷٪ در سال ۲۰۲۵ افزایش یافت.
این الگو پس از در نظر گرفتن سایر تأثیرات، همچنان پابرجاست. همچنین وقتی ایدئولوژی سیاسی، محل تولد والدین، وضعیت تأهل و محل سکونت کنترل میشوند، این موضوع همچنان وجود دارد.
نمونه نسل Z کوچکتر از نمونههای مربوط به نسلهای قدیمیتر است، به این معنی که تخمینها دقت کمتری دارند. با این حال، نتیجه از نظر آماری معنادار باقی میماند و به چشمانداز مذهبی کاملاً متفاوتی در میان جوانترین گروه رأیدهندگان استرالیایی اشاره دارد.
جنسیت، سیاست یا هر دو؟
سوال واضح بعدی این بود: چرا؟ میخواستیم بدانیم که آیا شکاف جنسیتی نوظهور واقعاً مربوط به جنسیت است یا اینکه تفاوتهای سیاسی عمیقتری بین مردان و زنان جوان را منعکس میکند.
برای بررسی این موضوع، یک مدل دوم را تخمین زدیم که جنسیت، نسل و ایدئولوژی سیاسی را با هم ترکیب میکرد. در اینجا، گروه مرجع، مردان نسل Z با گرایش راست بودند که به ما اجازه میداد هر ترکیب دیگری از جنسیت-نسل-ایدئولوژی را با بخش مسلماً مذهبیترین نسل جوان مقایسه کنیم.
نتایج نشان میدهد که هویت سیاسی نقش مهمی در شکلدهی به شکاف مذهبی جدید ایفا میکند. وابستگی مذهبی در میان استرالیاییهای مسنتر در جناح راست سیاسی، به ویژه زنان نسل جنگ و سازندگان، بیشترین بود.
در انتهای دیگر طیف، گروههای کممذهبتر در میان استرالیاییهای جوانتر در جناح چپ سیاسی یافت شدند. زنان نسل Z با گرایش چپ کمترین احتمال مذهبی بودن را داشتند. مردان و زنان نسل Y با گرایش چپ نیز سطح نسبتاً پایینی از دینداری را نشان دادند.
این یافته، الگویی را منعکس میکند که محققان به طور فزایندهای در بسیاری از دموکراسیها مستند کردهاند. زنان جوان مترقیتر میشوند در حالی که مردان جوان در جهت محافظهکارانهتری حرکت میکنند. شکاف جنسیتی رو به رشد در دین ممکن است بخشی از همان تغییر جهت گستردهتر باشد.
یکی دیگر از یافتههای بسیار قابل توجه این بود که زنان در میان نسلهای قدیمیتر، صرف نظر از باورهای سیاسی، مذهبیتر باقی ماندند.
با این حال، در میان نسل Z، به نظر میرسد این شکاف در میان چپگرایان سیاسی متمرکز است.
به عبارت دیگر، داستان صرفاً این نیست که زنان نسل Z کمتر از مردان نسل Z مذهبی هستند. بلکه این است که زنان چپگرای نسل Z به احتمال زیاد وابستگی مذهبی را رد میکنند، در حالی که مردان راستگرای نسل Z نسبتاً به آن پایبند هستند.
چرا ممکن است این اتفاق بیفتد؟
گمان میکنیم که پاسخ کمتر به حضور در کلیسا و بیشتر به هویت مربوط باشد.
دین ممکن است به طور فزایندهای به عنوان منبع تعلق، معنا و اجتماع، به ویژه برای مردان جوان، عمل کند. در جهانی که با ناامنی اقتصادی، انزوای اجتماعی و عدم اطمینان در مورد نقشهای سنتی مردانه مشخص میشود، دین میتواند هدف، ساختار و حس مکان را ارائه دهد.
تحقیقات نشان میدهد که دین حتی ممکن است به کاهش استرس روانی مرتبط با احساس جدایی از انتظارات متعارف از مردانگی کمک کند. دین نه تنها باورها، بلکه چارچوبی برای درک خود ارائه میدهد.
دنیای آنلاین ممکن است این روند را تقویت کند. رسانههای اجتماعی، دین را به روشهایی که لزوماً نیازی به مشارکت نهادی ندارند، قابل مشاهدهتر، در دسترستر و از نظر فرهنگی مرتبطتر کردهاند.
اینفلوئنسرها، پادکستها، چهرههای خودیاری و جوامع آنلاین به طور فزایندهای معنویت، توسعه شخصی و تفسیر فرهنگی را با هم ترکیب میکنند. بنابراین، برای برخی از مردان جوان، دین ممکن است قبل از اینکه به یک عمل مذهبی تبدیل شود، به عنوان یک هویت اجتماعی عمل کند.
با این حال، برای بسیاری از زنان جوان، به نظر میرسد که این روند در جهت مخالف حرکت میکند. زنان نسل Z مترقیتر هستند و احتمال بیشتری دارد که ارزشهای فمینیستی را نسبت به نسلهای قبلی بپذیرند.
بنابراین، در حالی که استرالیا احیای مذهبی را به معنای متعارف تجربه نمیکند، به نظر میرسد که دین به طور فزایندهای با همان شکاف سیاسی جنسیتی گره خورده و بسیاری از جنبههای دیگر زندگی اجتماعی را تغییر شکل میدهد.
برنامه فارسی رادیو اسبیاس در روزهای شنبه و سه شنبه ساعت ۳ بعد از ظهر از طریق رادیو، به صورت آنلاین، کانال شماره ۳۰۲ تلویزیونهای دیجیتال و از طریق اپ رایگان SBS Audio قابل دسترس است. برای شنیدن برنامه های زنده و پادکست های ما اپ SBS Audio را از APP Store یا Google Play دانلود کنید. همچنین می توانید به اس بی اس فارسی از طریق اسپاتیفای، یا اپل پادکستز گوش کنید.
