در استرالیا ممکن است سه پرچم را در کنار هم ببینید: پرچم ملی استرالیا، پرچم بومیان استرالیا و پرچم جزیرهنشینان تنگه تورس. بومیان استرالیا و جزیرهنشینان تنگه تورس دو ملت متمایز بومی این کشور هستند که هر یک تاریخ، فرهنگ، زبانها و پرچم ویژه خود را دارند. برای بسیاری از مردم جزایر تنگه تورس، این پرچم نمادی قدرتمند از هویت و تعلق خاطر است؛ چه در خود جزایر زندگی کنند، چه در سرزمین اصلی استرالیا و چه در خارج از کشور.
جزایر تنگه تورس مجموعهای از جزایر هستند که میان شمالیترین نقطه شبهجزیره کیپ یورک در ایالت کویینزلند و کشور پاپوا گینه نو قرار گرفتهاند. این جزایر به پنج ناحیه تقسیم میشوند:
- ناحیه شمالی: بویگو، دائوان و سایبای
- جزایر شرقی: اروب، مر و اوگار
- ناحیه غربی: سنت پالز، کوبین، بادو و مابویاگ
- ناحیه مرکزی: ماسیگ، پوروما، وارابر و یاما
- ناحیه جنوبی: جزایر تِرزدی، هورن، پرینس آو ویلز و هموند، همچنین منطقه NPA و سرزمین اصلی استرالیا
در سال ۱۹۹۲، شورای هماهنگی جزایر (Island Coordinating Council) مسابقهای برای طراحی پرچم جامعه جزیرهنشینان تنگه تورس برگزار کرد. طرح برنده متعلق به عمو برنارد ناموک از جزیره ترزدی بود.
پسر او، برنارد ناموک جونیور، به یاد میآورد که پدرش شبها پشت میز آشپزخانه خانهشان در جزیره مینشست و برای شرکت در مسابقه طرحهای مختلف پرچم را طراحی میکرد.
عمو برنارد فرصت آن را پیدا نکرد که ببیند طرحش به نماد مردم تنگه تورس تبدیل شده است. او اندکی پس از پایان مسابقه درگذشت. با این حال، برای برنارد جونیور، پرچم همچنان پیوندی زنده با پدرش است و خاطره آن شبها را که شاهد طراحیهای او بود، زنده نگه میدارد.
پرچم جزیرهنشینان تنگه تورس چه معنایی دارد؟
رنگها و نمادهای پرچم هر یک معنای خاصی دارند:
- سبز نماد سرزمین است.
- آبی نماد آبهای تنگه تورس است.
- سیاه نمایانگر مردم جزیرهنشین تنگه تورس است.
- دهاری (Dari) سفید، که نوعی سربند سنتی است، نماد هویت فرهنگی جزیرهنشینان تنگه تورس است.
- ستاره سفید پنجپر نماد پنج گروه اصلی جزایر تنگه تورس است.
تایرل ویتی، دانشجوی حقوق بومی و جزیرهنشین تنگه تورس، در جزیره تِرسدی (Thursday Island) به دنیا آمده و بزرگ شده و اکنون در تاونزویلِ کوئینزلند زندگی میکند.
او گفت: «فکر میکنم این پرچم خودش بخشی از هویت فرهنگی ماست. بخش بزرگی از داستان ما را تشکیل میدهد. داشتن چنین نمادی از نمایندگی و دیدهشدن واقعاً ارزشمند است. بهویژه در یک جامعه کوچک، وقتی این پرچم را میبینید، داستانی درباره اینکه چه کسانی هستیم، به کجا میرویم و چگونه با وجود همه بیعدالتیهایی که از زمان استعمار بر ما تحمیل شده، به پیش حرکت میکنیم، روایت میکند.»
او افزود: «مردم ما زمانی در رده گیاهان و جانوران طبقهبندی میشدند و بهعنوان انسان به رسمیت شناخته نمیشدند. برای من، این پرچم گویای همه چیز است. چیزی است که باعث میشود بهعنوان یک انسان دیده شوم، چون نماینده مردم من است.»
بزرگ شدن با پرچم چه معنایی دارد؟
برنارد جونیور و تایرل هر دو در جزیره ترزدی بزرگ شدهاند؛ جایی که آن را جامعهای کوچک اما پرجنبوجوش، سرشار از خانواده و فرهنگ توصیف میکنند.
برای تایرل، پرچم بخشی از زندگی روزمره است.
او گفت: «دیدن پرچم در مکانهایی مانند دادگاهها و دیگر فضاهای عمومی در سرزمین اصلی استرالیا باعث میشود واقعاً احساس کنم دیده میشوم؛ در حالی که من از جزیرهای کوچک دور از سرزمین اصلی آمدهام. اما وقتی وارد سرزمین اصلی میشوم و پرچم خودم را در یک دادگاه، اداره پست محلی یا حتی روی لباس مردم میبینم، احساس میکنم مردم اینجا احترام و محبت زیادی نسبت به ما و جامعهمان دارند.»
او توضیح داد: «این موضوع باعث میشود همه ما احساس کنیم بخشی از استرالیا هستیم و با یکدیگر پیوند داریم و تلاش میکنیم بهعنوان یک ملت به جلو حرکت کنیم.»
برنارد جونیور هم روزگاری را به یاد میآورد که این پرچم هنوز همهجا دیده نمیشد.
او شاهد بود که پس از مسابقه طراحی پرچم در دهه ۱۹۹۰، این نماد بهتدریج در سراسر جزایر گسترش یافت و امروز آن را در مکانهایی میبیند که هرگز تصور نمیکرد روزی پرچم مردم تنگه تورس در آنجا به اهتزاز درآید.
پرچم را کجا میبینیم؟
امروزه پرچم جزیرهنشینان تنگه تورس در سراسر استرالیا به اهتزاز درمیآید. ممکن است آن را در مقابل مدارس، دانشگاهها، پارلمانها، شوراهای محلی و دادگاهها ببینید؛ اغلب در کنار پرچم بومیان استرالیا و پرچم ملی استرالیا.
برای تایرل، این حضور گسترده معنای عمیقی دارد. او میگوید دیدن این پرچم در دادگاهها، ادارههای پست و حتی بر روی لباس مردم باعث میشود احساس کند جامعه او به رسمیت شناخته شده و مورد احترام است.
به گفته او، این پرچم به مردم جزیرهنشین تنگه تورس یادآوری میکند که با وجود زندگی در جزایر دورافتاده یا سرزمین اصلی، بخشی از جامعه استرالیا هستند و هویت، فرهنگ و تاریخشان دیده و ارزشگذاری میشود.
برنارد جونیور هم پرچم جزیرهنشینان تنگه تورس را در نقاطی بسیار دور از خانه دیده است.
او مستند خود با عنوان «حمل پرچم» (Carrying The Flag) را به جشنوارههای مختلف در خارج از کشور برده و این پرچم را در سفارتخانههای استرالیا در لندن، پاریس و نیویورک دیده است.
هر بار که چشمش به این پرچم میافتد، به دوران کودکیاش در جزیره ترزدی بازمیگردد.
او توضیح داد: «فرقی نمیکند کجای دنیا باشم؛ هر وقت پرچم را میبینم، دوران کودکیام در جزیره را به یاد میآورم؛ زمانی که بالای شانه پدرم میایستادم و تماشایش میکردم که آن طرحها و نقاشیهای اولیه را روی کاغذ میکشید.»
پرچم برای نسلهای بعدی چه نمادی است؟
برنارد ناموک جونیور میخواهد کودکان با داستان و پیشینه پرچم جزیرهنشینان تنگه تورس آشنا شوند. به همین دلیل، او به همراه توماس مایو کتاب کودک «پرچم ما، داستان ما» را تالیف کرده است؛ کتابی که تصویرگری آن را توری-جی موردی بر عهده داشته است.
برنارد ناموک جونیور درباره اهمیت این کتاب میگوید: «در مدارس زیادی، بهویژه در طول هفته آشتی ملی و هفته نایدوک، جلسات کتابخوانی داشتهام. بازخوردی که از معلمان و کارکنان پشتیبانی مدارس دریافت کردهام این بوده که بچهها واقعاً از خواندن این کتاب لذت میبرند.»
او امیدوار است نسلهای جدید نهتنها پرچم را بشناسند، بلکه داستان شکلگیری آن، معنای نمادهایش و نقش آن در هویت مردم جزیرهنشین تنگه تورس را نیز درک کنند.
تایرل میگوید: «خوب است که پرچمی داریم که توسط خود ما و برای خود ما طراحی شده است؛ پرچمی که به ما انگیزه میدهد به مسیرمان ادامه دهیم و رو به جلو حرکت کنیم تا بتوانیم با افتخار هویت فرهنگی خود را به رسمیت بشناسیم.»
وقتی پرچم جزیرهنشینان تنگه تورس را میبینید، در واقع به نمادی زنده از سرزمین، دریا و مردم نگاه میکنید؛ نمادی از فرهنگهایی که همچنان در جزایر تنگه تورس، در سراسر استرالیا و در نقاط مختلف جهان به حیات خود ادامه میدهند.
