රෝඩා රොබට්ස් AO: ඔස්ට්‍රේලියානු ජාතික අනන්‍යතාව වෙනස් කළ සංස්කෘතික රණශූරිය

දේශීය සංස්කෘතික නියමයන් මත, SBS/NITV විසින් රෝඩාගේ නම, කටහඬ සහ රූපය භාවිතා කිරීමට සහ ප්‍රතිනිෂ්පාදනය කිරීමට අවසර ලබාගෙන ඇත. එය ඇගේ කැමැත්තට අනුකූලව සහ ඇගේ පවුලේ අය සහ ප්‍රජාව සමඟ ද සාකච්ඡා කරමින් සිදු කරන්නකි.

මාධ්‍ය, රංගන සහ නිර්මාණාත්මක කලා අංශ හරහා ස්වදේශික මුල් වැසියන්ගේ පුරෝගාමියෙකු සහ නිරූපිකාවක් වන රෝඩා රොබට්ස් (ඔස්ට්‍රේලියානු විධානයේ ගෞරව සම්මාන ලාභී AO) වයස අවුරුදු 66 දී අභාවප්‍රාප්ත වූවාය.

ඉතා විරල ඩිම්බකෝෂ පිළිකාවකින් පීඩා විඳි ඇය මාර්තු 21 වෙනි සෙනසුරාදා දහවල් ඇගේ ස්වදේශික මුල් භූමියේ දී අවසන් සුසුම් හෙළුවාය.

උතුරු නිව් සවුත් වේල්ස් හි බන්ජලාංග් ජාතියේ විඩ්ජබුල් වියර්බල් කාන්තාවක් වන ඇය, ජාතික සහ ජාත්‍යන්තරය පුරා ස්වදේශික සංස්කෘතිය, සංගීතය, කලාව, කථා, ඉතිහාසය සහ භාෂාව ප්‍රවර්ධනය කිරීමට සහ ප්‍රදර්ශනය කිරීමට දැවැන්ත දායකත්වයක් ලබා දුන්නාය.

රංග කලාවන්හිදී, ඇය ස්වදේශික අනන්‍යතාව නැවත අර්ථ දැක්වීමට උදව් කළාය, ඈ සමකාලීන ස්වදේශීක නිර්මානකරණයේ මිණුම් ලකුණක් බඳු රේඩියන්ස් (1993) වැනි සන්ධිස්ථාන නිෂ්පාදන නිර්මාණය කර රඟ දැක්වීය.

ඇගේ පරම්පරාවේ නිර්වචන හඬක් වූ ඇගේ නිර්මාණාත්මක දීප්තිය ලොව විශාලතම වේදිකා කිහිපයකදී ද බැබළුණු අතර, දේශීය සංස්කෘතිය ජාතික හා ජාත්‍යන්තර ප්‍රේක්ෂකයින් සමඟ බෙදා ගන්නා ආකාරය හැඩගස්වා ගත්තාය.

2000 සිඩ්නි ඔලිම්පික් සමාරම්භක උත්සවයේ ස්වදේශික අනන්‍යතාව විදහා දැක්වූ ‘පිබිදීම’ නර්තනාංගයේ නිර්මාණාත්මක අධ්‍යක්ෂවරිය ලෙස ඇය දැක්වූ නායකත්ව නිර්මානකරණය ඉන් නොනැවතී 2003 රග්බි ලෝක කුසලානය, Vivid Sydney, Garma Festival, 2023 FIFA කාන්තා ලෝක කුසලාන සමාරම්භක උත්සවය, ඇලිස් ස්ප්‍රින්ග්ස් හි පාර්ට්ජිමා උත්සවය වැනි උත්සව ඉසව් සංස්කෘතික අවස්ථා ගණනාවක් සඳහා ඈ සිය නිර්මාණ අධ්‍යක්ෂණ දායකත්වය ‍ලබා දුන්නාය.

Rhoda Roberts presented and produced several programs and documentaries for SBS, including Vox Populi. Source: Supplied

රංගන කලාව, නායකත්වය, උපදේශනය සහ සමකාලීන ස්වදේශික සංස්කෘතිය ප්‍රවර්ධනය කිරීම සඳහා කළ විශිෂ්ට සේවය වෙනුවෙන් ඇයට 2016 දී ඔස්ට්‍රේලියානු විධානයේ (Order of Australia) ගෞරව සම්මානය හිමි විය.

රෝඩා රොබට්ස් 2021 සිට SBS සහ NITV හි ආරම්භක ස්වදේශික වැඩිහිටි නේවාසික නිලධාරිනිය ලෙසද සේවය කළ අතර, එම වසරේම ඇය ජාතික නාට්‍ය කලා ආයතනයේ (NIDA) මුල් වැසියන්ගේ උපදේශකවරිය ලෙස පත් කරන ලදී.

ඇය ඕස්ට්‍රේලියානු සංචාරක මණ්ඩලය, ඕස්ට්‍රේලියානු නාට්‍ය රචක සංසදය, ඕස්ට්‍රේලියානු ජාත්‍යන්තර සංස්කෘතික කවුන්සිලය (AICC), NSW වෙනස් කොට සැලකීම් විරෝධී මණ්ඩලය, රංගන ශිල්පී සමානතා සභාව, ජාතික ආදිවාසී සහ දූපත් වැසියන්ගේ කුසලතා සංවර්ධන සංගමය (NAISDA), NSW ඕස්ට්‍රේලියානු දින කවුන්සිලය, වන්ටොක් සංගීතය, ඩාර්ලිං වරාය අධිකාරිය, යෝතු යින්ඩි පදනමේ ගාර්මා උත්සව මණ්ඩලය සහ ඕස්ට්‍රේලියාවේ සවදේශික සංචාරක මණ්ඩලය ආදී ආයතන ගණනාවක අධ්‍යක්ෂ මණ්ඩල සාමාජිකාවක් ලෙසද සේවය කර ඇත.

දුරස්ථ කලාපීය ඕස්ට්‍රේලියාව පුරා තිර නිර්මාණකරුවන්ට සහ කාර්ය මණ්ඩලයට සහාය වීමට සහ බලගැන්වීමට කැපවී සිටින ලාභ නොලබන ආයතනයක් වන Board of Screenworks තිර වැඩ මණ්ඩලයට 2020 දී ඇය පත් කරන ලදී.

2022 දී, ඇය අයර්ස් රොක් නිවාඩු නිකේතනයේ මධ්‍යම ඕස්ට්‍රේලියාවේ නව ගැලරිය (GOCA) සහ උතුරු ක්වීන්ස්ලන්තයේ මොස්මන් ගෝර්ජ් සංස්කෘතික මධ්‍යස්ථානයේ ගැලරිය සඳහා උපදේශකවරියක් ලෙස Voyages Indigenous Tourism විසින් සම්බන්ධ කර ගන්නා ලදී.

A young Rhoda Roberts and her father, Pastor Frank Roberts. Source: Supplied

මෙම භූමිකාව නිසා ඇය උලුරු හි පැවති දර්ශනීය ලොව ප්‍රථම ඩ්‍රෝන, ශබ්ද සහ ආලෝක සංදර්ශනයක් වන Anangu සහ Voyages for Wintjiri Wiru අතර උපදේශනයට මග පෙන්වීමට උපකාරී විය.

2024 ජුනි මාසයේදී, ඇය හවායි හි පැවති පැසිෆික් කලා හා සංස්කෘතික උළෙල සඳහා මුල් වැසියන්ගේ කලාකරුවන්, රංගන ශිල්පීන් සහ වෘත්තිකයන් 70 දෙනෙකු ප්‍රමුඛ ඕස්ට්‍රේලියානු නියෝජිත කණ්ඩායමේ කලා අධ්‍යක්ෂවරිය වූවාය.

SBS සභාපති ආචාර්ය නිකලස් පැපාස් AM රොබට්ස්ගේ ජීවිත කාලය පුරාම කළ දායකත්වයට උපහාර දැක්වීය.

"රෝඩා රොබට්ස් නිර්භීත, දූරදර්ශී නායකත්වය, විශ්වාසය සහ ඕස්ට්‍රේලියාවේ නිර්මාණාත්මක හා සංස්කෘතික ජීවිතය මත කල් පවතින සලකුණක් තැබූ ගැඹුරු සංස්කෘතික භාරකාරත්වයකින් නායකත්වය දුන්නේය. ඇයගේ දායකත්වය සංස්කෘතිය, අඛණ්ඩතාව සහ අරමුණ මත පදනම් වූ මිණුම් ලකුණක් තැබීය," ඔහු පැවසීය.

"ඇය පළමු ජාතීන්ගේ සංස්කෘතීන් සහ සමකාලීන බහු සංස්කෘතික ඕස්ට්‍රේලියාව අතර සම්බන්ධතාවය ශක්තිමත් කළ අතර SBS තුළ සැමවිටම විශේෂ ස්ථානයක් දරනු ඇත."

"ඇය ඕස්ට්‍රේලියානු මාධ්‍ය තුළ කළ හැකි දේ පුළුල් කළ අතර, ඇගේ බලපෑම ඉදිරි වසර ගණනාව තුළ SBS ජාලයට සහ පුළුල් කලා සහ මාධ්‍ය අංශයට මඟ පෙන්වනු ඇත."

SBS හි වැඩබලන කළමනාකාර අධ්‍යක්ෂිකා ජේන් පැල්ෆ්‍රේමන්, පළමු වැසියන්ගේ තොරතුරු බෙදා ගැනීමේදී සහ අනාගත පරම්පරාවන් සඳහා මාර්ග නිර්මාණය කිරීමේදී රොබට්ස්ගේ ත්‍යාගශීලී බව සඳහන් කළාය.

"රෝඩා සැබෑ පුරෝගාමියෙකු වූ අතර අපගේ කර්මාන්තයේ බොහෝ ප්‍රථමයන් සඳහා නායිකාවක් වූ අතර ඕස්ට්‍රේලියාවේ සංස්කෘතික අනන්‍යතාව ආදිවාසී සහ ටොරස් සමුද්‍ර සන්ධි දූපත් වැසියන් නියෝජනය කිරීමේදී අනතිමානී කාර්යභාරයක් ඉටු කළාය."

"SBS හි, ඇයගේ බලපෑම ගැඹුරින් දැනෙනවා, මෑතකදී අපගේ ආරම්භක ස්වදේශික නේවාසික වැඩිහිටියා ලෙස, එහිදී ඇය අපගේ සංවිධානයේ ව්‍යුහයට සංස්කෘතිය ඇතුළත් කළාය. ඇගේ දැනුම, ප්‍රඥාව සහ ආත්මය බෙදා ගැනීමේදී අපමණ ත්‍යාගශීලී වන ඇය, අපි වැඩ කරන ආකාරය, නායකත්වය දෙන සහ තොරතුරු සන්නිවේදනය කරන ආකාරයට මඟ පෙන්වනු ඇත," පැල්ෆ්‍රේමන් තවදුරටත් පැවසීය.

‍

Rhoda Roberts received an Order of Australia honour in 2016 for distinguished service to the performing arts, leadership, advocacy and promoting contemporary Indigenous culture. Source: Supplied

ඇගේ අභාවයට පෙර, රොබට්ස් ඇගේ වෘත්තීය ජීවිතය සහ දායකත්වය සඳහා අගමැති ඇන්තනි ඇල්බනීස්ගෙන් ප්‍රශංසාවට ද ලක් විය.

"රෝඩා, ඔබට බොහොම ස්තූතියි. ඔබ නිර්මාණය කළ, ආභාෂය ලබා දුන් සහ බෙදාගත් සියල්ලටම," අගමැති ඇල්බනීස් පසුගිය දෙසැම්බර් මාසයේදී පැවසීය.

"ඔබේ අසාමාන්‍ය වෘත්තියට සහ ඔබව අනුගමනය කරන සියල්ලන්ටම ඔබ නිර්මාණය කළ මාර්ගයට අපි ගරු කරමු."

රෝඩාගේ ජීවන සහකරු වූයේ ස්ටීවන්ය. ඇයට ජැක්, සාරා සහ එමිලි ලෙස දරුවන් තිදෙනෙකි. ඉන් එමිලි ඇගේ ඝාතනය වූ නිවුන් සහෝදරියගේ දියණියයි. ඇය ළදරු අවධියේ සිටම රෝඩා විසින් ඇති දැඩි කළාය.

ඇය ලැබූ බොහෝ ගරු බුහුමන් ප්‍රශංසා අතර: 2019 දී ඕස්ට්‍රේලියානු කවුන්සිලයෙන් පිරිනැමුනු රොස් බවර් සම්මානය; 2018 දී හෙල්ප්මන් සම්මාන උළෙලේ සූ නැට්‍රාස් සම්මානය; 1998 දී සම්ප්‍රවේශන විශිෂ්ඨතා සම්මානය ද 1997 දී සිඩ්නි මෙයර් හොඳම මග සලසන්නා සම්මානය ද කැපී පෙනෙන සම්මාන ගොන්න අතර වෙයි.

එමෙන්ම පසුගිය වසරේ ජූලි මාසයේදී, ඇය මුල් වැසියන්ගේ මාධ්‍ය සම්මාන උළෙලේදී ජීවිතයේ එක් වරක් පමණක් පිරිනමන යාවජීව සම්මානයෙන් ද පිදුම් ලබා ඇත.

රොබට්ස් ගැණිය නොහැකි තරමක් කලාකරුවන්, නළු නිළියන්, සංගීතඥයන්, නිෂ්පාදකයින්, මාධ්‍යවේදීන් සහ සංස්කෘතික සේවකයින් සඳහා උපදේශකයෙකු සහ මිතුරියක් විය.

1959 දී නිව් සවුත් වේල්ස් හි උපත ලැබූ රෝඩා රොබට්ස්, 1987 දී පළමු ස්වදේශික නාට්‍ය රචකයින්ගේ සමුළුවට සහභාගී වූ අතර 1988 දී ඇබොරිජිනල් ජාතික රඟහල භාරය සම-ආරම්භක විය. ඇය 1993 දී බෙල්වොයර් ශාන්ත රඟහලේ දී ලුවී නොව්රාගේ නිෂ්පාදනයක් වන රේඩියන්ස් හි රඟපෑවාය - එය 90 දශකයේ මැද භාගයේදී ස්වදේශික නාට්‍ය සඳහා උද්යෝගිමත් ප්‍රවනතාවක් සඳහා දොරටු විවෘත කළ ප්‍රශංසනීය නාට්‍යයකි.

1994 දී, ඇගේ වෘත්තීය ජීවිතයේ උච්චතම අවස්ථාවේදී, නළු බිල් හන්ටර් සමඟ විවාහ වූවාය - පසුව ඔහුගේ අභාවයට වසර තුනකට පෙර 1998 දී ඔවුන් වෙන් විය.

1990 දශකයේ අගභාගයේදී, ඇය සිඩ්නි ඔලිම්පික් ක්‍රීඩා සංවිධායක කමිටුව (SOCOG) විසින් සංස්කෘතික ඔලිම්පියාඩ්, සිහින උළෙල (1997-2000), සිඩ්නි සිහින සිදුවීම්, ගිනිසිළු ගමන සහ සිඩ්නි ඔලිම්පික් සමාරම්භක උත්සවයේ ස්වදේශික අංශයේ ‘පිබිදීම’ නමින් හැඳින්වෙන මිනිත්තු 8 ක රංගනයේ නිර්මාණාත්මක අධ්‍යක්ෂක ලෙස විවිධ කලාත්මක උපදේශක භූමිකාවන්හි නිරත වූවාය.

2012 සිට 2021 දක්වා සිඩ්නි ඔපෙරා රඟහලෙ හි ස්වදේශික වැඩසටහන් ප්‍රධානියා ලෙස, රොබට්ස් 2015 දී නර්තන චාරිත්‍ර එකතු කරමින් හෝම්ග්‍රවුන්ඩ් (2014) නමින් මුල් වැසියන්ගේ සංගීතය, නැටුම් සහ සංස්කෘතිය සැමරීම සඳහා වාර්ෂික නොමිලේ එළිමහන් උත්සවයක් ආරම්භ කළාය. ඇය සතිපතා ජාතික වැඩසටහනක් වන Deadly Voices from the House (2016) නිෂ්පාදනය කළාය, 2016 දී ස්වදේශික කලා කෘති සමඟ ඔපෙරා රඟහල ආලෝකමත් කළ උළෙල මෙන්ම 2018 දී NAIDOC සතිය දී දියත් කරන ලද මුල් වැසියන්ගේ කලා නිර්මාණ ඇසුරෙන් ඔපෙරා රඟහල ආලෝකයෙන් වර්ණ ගැන්වූ බෙනෙලොං ප්‍රක්ෂේපණ අධීක්ෂණය කළාය.

Rhoda Roberts (left) was an anchor on the program First in Line, the first Indigenous current affairs program to air on Australian television.

කලාව තුල ඈ ආ ගමන සුමට නොවුනි.

ඇය 1979 දී ලියාපදිංචි හෙදියක් ලෙස උපාධිය ලබා, 1981 දී ලන්ඩනයට ගොස් වෙස්ට්මිනිස්ටර් රෝහලේ මෙන්ම ඉතාලියේ, ග්‍රීසියේ සහ ඉන්දියාවේ රෝහල්වල සේවය කළාය.

රෝඩා රොබට්ස් 1980 දශකයේ මැද භාගයේදී සිඩ්නි වෙත ආපසු පැමිණියේ රංගන කලාවන් හැදෑරීමට ය.

එහි ප්‍රතිඵලයක් ලෙස රූපවාහිනියේ සහ වේදිකාවේ චරිත නිරූපණයට ඇයට අවස්ථාව සැලසින.

එමගින් ඇය මාධ්‍ය සහ විකාශනයේ පුරෝගාමියෙකු ලෙස මතු විණ. 1989 දී, ඇය ඕස්ට්‍රේලියාවේ පළමු ආදිවාසී කාලීන සිදුවීම් වැඩසටහන වන First In Line මයිකල් ජොන්සන් සමඟ ඉදිරිපත් කළාය.

පසුව ඇය SBS සඳහා වාර්තා චිත්‍රපට සහ වැඩසටහන් කිහිපයක් නිර්මාණය කර නිෂ්පාදනය කළාය, එයට SBS නිරූපක සිල්වියෝ රිවියර් සහ ස්ටීවන් කුක් විසින් සත්කාරකත්වය සපයන ලද Vox Populi සහ Hotline ඇතුළත් විය.

1993 දී ඕස්ට්‍රේලියානු මාධ්‍ය තුළ ස්වදේශික ප්‍රජාවට ධනාත්මක හඬක් ලබා දෙමින් වසර 21 ක් පුරා පැවති Deadly Sounds ජාතික ගුවන් විදුලි වැඩසටහන ඇය නිෂ්පාදනය කර ඉදිරිපත් කළාය.

SBS වැඩසටහනට අමතරව, ඇයගේ රූපවාහිනී සම්මාන අතරට Home and Away, A Country Practice සහ Blue Heelers යන වැඩසටහන්වල ආරාධිත රංගනයන් ඇතුළත් වේ. චිත්‍රපට සම්මාන අතරට Wim Wenders ගේ Until the End of the World සහ කෙටි චිත්‍රපට ගණනාවක් ඇතුළත් වේ.

2018 සම්මුඛ සාකච්ඡාවකදී, රොබට්ස් 1980 ගණන්වල මුල් වැසියන්ගේ තොරතුරු සන්නිවේදනය කිරීමේ බලපෑම සිහිපත් කළාය.

"ෆස්ට් ඉන් ලයින් සමඟ පමණක් නොව, වොක්ස් පොපුලි යනු වචනාර්ථයෙන් ශුභාරංචිය කථා ප්‍රදර්ශනය කිරීමට හොඳ අවස්ථාවක් වූ අතර, ඔබට අවශ්‍ය නම් තවත් අවබෝධයක්, වෙනස් මානයක් ද එය ලබා දුන්නා," ඇය සැටලයිට් ඩ්‍රීමින් වෙත පැවසුවාය.

"අපි මෘදු කතාවලින් දේශපාලන කථා සහ වෙනස් දෘෂ්ටිකෝණයක් පෙන්නුම් කරන තොරතුරු මත පදනම් වූ කථා රාශියක් ඇති බව සහතික කිරීමට කැප වුණා."

සහස්‍ර වර්ෂය ආරම්භ වන විට, සිඩ්නි ඔලිම්පික් සමාප්ති උළෙල, පැරිසියේ Musee Du Quay Branley (2006) සමාරම්භක උත්සවය, ජපාන ප්‍රදර්ශනය (2006) සහ සිඩ්නි අලුත් අවුරුදු සැමරුම් (2008 - 2011) ඇතුළු බොහෝ මහා පරිමාණ ඉසව් උත්සව සහ සිදුවීම් සඳහා සම්බන්ධ වෙමින් ඇගේ කීර්තිය, බලපෑම සහ දීප්තිය අඛණඩවම වර්ධනය විය.

ස්වදේශික කලාකරුවන්, රංගන ශිල්පීන් සහ සංගීතය සැමවිටම ප්‍රවර්ධනය කරන ඇය, ක්වීන්ස්ලන්තයේ වුඩ්ෆර්ඩ් අසල සිඩ්නි සිහින උළෙල සහ සිහින උත්සවයේ නිර්මාතෘ සහ කලාත්මක අධ්‍යක්ෂවරිය වූවාය.

2003 සිට 2013 දක්වා, ඇය සිඩ්නි හි බැරන්ගරු හි වොගන්-මා-ගුලේ වාර්ෂික උත්සවය සංවර්ධනය කර අධ්‍යක්ෂණය කළාය. ජනවාරි 26 වන දින උදෑසන පැවති එය සංගීතය, නැටුම්, භාෂාව සහ කතන්දර තුළින් මුල් වැසියන්ගේ සංස්කෘතිය පිළිගෙන සැමරීමට ලක් විය.

2005-2007 දක්වා, රෝඩා ABC ගුවන් විදුලි ජාතික වැඩසටහන වන Awaye හි වාර්තාකාරිනියක් සහ සත්කාරකවරියක් වූ අතර 2008 සිට 2011 දක්වා ඇය සිඩ්නි අලුත් අවුරුදු සැමරුම් සඳහා නිර්මාණාත්මක අධ්‍යක්ෂවරිය වූවාය.

2009 බ්‍රිස්බේන් උළෙල සඳහා ඉතාලියේ ජෝර්ජියෝ බැටිස්ටෙලි විසින් රචිත මිරිකොලෝවා ඒ මිලානෝ ජාත්‍යන්තර ඔපෙරා වේ අධ්‍යක්ෂණයේ සාර්ථකත්වයෙන් පසුව, 2012 දී ඔපෙරා ඕස්ට්‍රේලියාව විසින් ඇයට යාරාබා ද මියුසිකල් ඔපෙරාවේ නිර්මාණ අධ්‍යක්ෂණයට ආරාධනා ලැබුණි.

උලුරු හි ස්ටැන් ග්‍රාන්ට් සමඟ ඓතිහාසික ජාතික විකාශනයේ ප්‍රමුඛතම සහ කේන්ද්‍රයේ සන්ධිස්ථානයක් ලෙස NITV විකාශන ආරම්භ කිරීමට 2012 දෙසැම්බර් මාසයේදී රෝඩා දායක වූවාය.

සැමවිටම සන්නිවේදන ප්‍රමුඛයෙකු වූ ඇය මෑතකදී NITV විසින් ආරම්භ කරන ලද The Colleano Heart වාර්තා චිත්‍රපටයේ උපදේශන සංවර්ධන අධ්‍යක්ෂවරියක් ලෙස සේවය කළාය.

Rhoda Roberts was a mentor and friend to countless artists, actors, musicians, producers, journalists and cultural workers. Source: Supplied

ඕවන් කැරේජ් සහ රෝඩාගේ පියා පාස්ටර් ෆ්‍රෑන්ක් රොබට්ස් විසින් ආරම්භ කරන ලද ආදිවාසී ජාතික පුවත්පත වන ද කූරිමේල් පුවත්පතේ සංස්කෘතික ප්‍රධානී ඇතුළු භූමිකාවන්ගෙන් 1991 මැයි මාසයේ දී ඇය ඉවත් වූයේ ඇය පීඩා විඳි පිළිකාවට ප්‍රතිකාර ලබා ගැනීම සඳහායි.

රෝගීව සිටියද, රෝඩා 2025 දෙසැම්බර් මාසයේදී සිඩ්නි ඔපෙරා හවුස් හිදී " My Cousin Frank" රචනා කර රඟ දැක්වීය. ඇය 1964 දී ඕස්ට්‍රේලියාවේ පළමු ආදිවාසී ඔලිම්පික් ක්‍රීඩිකාව බවට පත් වූ ඇගේ ඥාති සහෝදරයා වන ෆ්‍රෑන්ක් රොබට්ස්ගේ කතාව ඉන් ගෙන හැර දැක්වූවාය.

එය ඇගේ අවසන් මහජන රංගනය විය.

ඇය නව නිෂ්පාදනයක් වන " The Indigenous World Art Orchestra" ද ලියමින් සිටි අතර විශේෂාංග වාර්තා චිත්‍රපටය අධ්‍යක්ෂණය කරමින් සිටියාය - "බලන්ග්" (ටොම් ඊ ලුවිස්ගේ කතාව) සහ "බුකල්" (හෙන්රියාටා මාරීගේ කතාව) චිත්‍රපටයක් සඳහා සංවර්ධනය කරමින් පැවතුනි.

ගුගු යිමිතිර් සහ බිර්රි ගුබ්බා කාන්තාවක් වන SBS හි මුල්වැසි අධ්‍යක්ෂක ටාන්යා ඩෙනිං-ඔර්මන්, නව පරම්පරාවේ ස්වදේශික මාධ්‍ය වෘත්තිකයන් පෙළඹවීමේදී රොබට්ස් ඉටු කළ දැවැන්ත කාර්යභාරය ඉහළින් අගය කළාය.

"ඇයව වැඩි පිරිසක් රූපවාහිනිය නරඹන වේලාවේ රූපවාහිනියෙන් දැකීම මට සහ තවත් බොහෝ දෙනෙකුට ආශ්වාදයක් ලබා දුන්නා - ඇය වෙනසකට නායකත්වය දුන්නා පමණක් නොව, වෙනසක් ඉදිරියට ගෙන යන නායකයින් පෝෂණය කර මඟ පෙන්වමින්, ඇගේ පවුල, ඇගේ කතාව, ඇගේ මුතුන් මිත්තන් විසින් ඇය තුළ දැල්වූ එකක්," ඩෙනින්-ඕර්මන් පැවසීය.

"ඇගේ ශිල්පය තිරයෙන් සහ වේදිකාවෙන් ඔබ්බට විහිදී ගියේ, පළමු ජාතීන්ගේ නායකත්වය සඳහා ඇයගේ පෙනී සිටීම සහ ඊළඟ පරම්පරාව සඳහා ඇයගේ කැපවීම හරහාය."

"රෝඩා, අපට ඔබව මග හැරෙනවා, අපි ඔබට ස්තූතිවන්ත වෙනවා, අපි කරන සෑම දෙයකදීම අපි ඔබව රැගෙන යන්නෙමු."

රොබට්ස්ගේ නිවුන් සහෝදරිය වන ලොයිස් 1998 ජූලි මාසයේදී, නිම්බින් සහ ලිස්මෝර් අතර කඳු නැගීමට ගොස් සිටිය දී අතුරුදහන් විය.

38 හැවිරිදි ඇය හුදෙක් "ඇවිදින්නට" ගොස් ඇති බවත් "ඕනෑවට වඩා කලබලයක් ඇති කර නොගන්නා ලෙසත්" එම අවධියේ දී ඇගේ පවුලේ අයට ප්‍රතිචාර ලෙස දන්වා තිබිණි.

නමුත් ඉන් මාස හයකට පසු, ඇගේ දේහය අසල පිහිටි වියාන් වියාන් ප්‍රාන්ත වනාන්තරයෙන් සොයා ගන්නා ලදී. ඇයට දරුණු වධහිංසා පමුණුවා, අපයෝජනය කර ඝාතනය කර තිබුණි.

Rhoda Roberts (left) and her twin sister Lois who’s murder in 1998 remains unsolved. Source: Supplied

ඇගේ මරණය සම්බන්ධයෙන් කිසිවෙකුට මේ දක්වා චෝදනා එල්ල වී නොමැති අතර, නඩුව නැවත විමර්ශනය කර ද නොමැත.

රොබට්ස් බොහෝ විට ලොයිස් ගැන කතා කළා - ඔවුන් බෙදාගත් ගැඹුරු බැඳීම සහ ඇගේ වියෝවේ කල්පවත්නා වේදනාව යන දෙකම සිහිපත් කරමින්.

"ඇය අතුරුදහන් වූ දින සිට, මම රාත්‍රියේ නින්දට යාමට පෙර, ඇය ගැන සිතමි. මම අවදි වන විට, දකින පළමු දෙය ඇගේ රුවයි. එබැවින්, ඇය සැමවිටම මගේ හිතේ තරුණ ලෙස රැදී ඇත," රෝඩා මෑතක පැවති සම්මුඛ සාකච්ඡාවකදී පැවසුවාය.

ස්වදේශික බිමට සාදරයෙන් පිළිගනිමු යන යෙදුම 1980 ගණන්වල දී නිර්මාණය කිරීමේ ගෞරවය ද රෝඩා රොබට්ස්ට හිමි වේ.

"එය [ස්වදේශික බිමට සාදරයෙන් පිළිගනිමු] අපගේ ආගමික විශ්වාසයන්, අප සැමවිටම සහභාගී වූ අපගේ චාරිත්‍ර වාරිත්‍ර ගැන මෙනෙහි කිරීමට අපට ලැබුණු මොහොතක් විය," ඇය පසුගිය වසරේ SBS වැඩසටහනක දී පැවසුවාය.

"කෙසේ වෙතත්, බලහත්කාරයෙන් කඳවුරු බැද ගැනීම සහ පවරා ගැනීමේ ක්‍රියාවලියත් සමඟ, එම පිළිවෙත් ඉක්මනින්ම නීති විරෝධී විය."

ජූලි මාසයේදී ABC සමඟ සම්මුඛ සාකච්ඡාවකට එක්වෙමින්, රොබට්ස් 1980 ගණන්වල ඇබොරිජිනල් ජාතික රඟහල භාරය පවත්වාගෙන යන විට මෙම යෙදුම නිර්මාණය කිරීමේ ගෞරවය ලැබීම ගැන කතා කළාය.

"අපි හිතුවා, 'හොඳයි, කලා අංශය සඳහා අපි අපේ ප්‍රජාවන් තුළ කරන එම සම්ප්‍රදාය නැවත හඳුන්වා දීමට පටන් නොගන්නේ ඇයි, මොකද කලාකරුවන් ඉතා විවෘත හා නම්‍යශීලී සහ විශිෂ්ට විවේචනාත්මක චින්තකයින් නිසා," ඇය පැවසුවාය.

"ඒ නිසා අපි හිතුවා, 'අපි කොහොම ද එය හඳුන්වන්නේ කියා?' පසුව, මම නිර්මාණය කළා ස්වදේශික බිමට සාදරයෙන් පිළිගනිමු යන පාඨය."

ඉදිරිය දෙස බලමින් රොබට්ස් මෙසේ පැවසුවාය: "ඊළඟ පරම්පරාව දක්ෂ ලෙස පෙනේ."

"ඇදහිය නොහැකි තරම් උගත් අය ඉන්නවා, නමුත් සමහර අසාමාන්‍ය විවේචනාත්මක චින්තකයින් ඉන්නවා," ඇය ජූලි මාසයේදී ABC වෙත පැවසුවාය.

"ඔවුන් ක්ෂිතිජ දෙස බලා අවස්ථා ඇති බව දකිමින් සිටිති. මේ රටේ සෑම කර්මාන්ත අංශයක් දෙසම බැලුවහොත්, එම අංශවල වැඩ කරන ආදිවාසී ජනතාව ඉන්නවා."

රොබට්ස් පැවසුවේ මුල් වැසි ජනතාව පුළුල් පරාසයක විශේෂඥ වෘත්තීන් හරහා සේවය කරමින් ඕස්ට්‍රේලියාවට සහ එහි ආර්ථිකයට "සිය සේවය" ලබා දෙමින් සිටින බවයි. 

"නමුත් අපි බොහෝ විට ඒ ගැන අවධානය යොමු කරන්නේ නැහැ. බොහෝ ප්‍රජාවන්ට ද ගැටළු ඇති සිරගත කිරීම, ගෘහස්ථ හිංසනය වැනි භයානක අනෙක් දේවල් කෙරෙහි අපි අවධානය යොමු කරනවා" ඇය පැවසුවාය.

සම්මුඛ සාකච්ඡාව අවසානයේ, ඇය ඇගේ පියා වන පාස්ටර් ෆ්‍රෑන්ක් රොබට්ස් ඇයට කියා දුන් ඔවදනක් ද බෙදා ගත්තාය.

"ඔබ කවුදැයි ඔබ දන්නවා. අපි අවුරුදු දහස් ගණනක් මෙහි ජීවත් වුනෙමු. එය කෙතරම් අසමසම ද. එබැවින් සැමවිටම ත්‍යාගශීලී සහ කරුණාවන්ත වන්න."

තවත් ලිපි සහ පොඩ්කාස්ට්

කාලීන විග්‍රහය: ස්වදේශික සහ බහු සංස්කෘතික ප්‍රජාවේ එකමුතුවට ලොකු සේවයක් කල Auntie Rhoda ජීවිත සැරියට සමු දෙයි

රෝඩා රොබට්ස් - අභියෝග මැදින් ස්වදේශික අනන්‍යතාව ඔසවා තැබූ සර්ව කාලීන සලකුණ

SBS සිංහල පොඩ්කාස්ට් එකතුවට පිවිසෙන්න මෙතැනින්. එසේම SBS South Asian YouTube නාලිකාවෙන් ද SBS සිංහල පොඩ්කාස්ට්වලට සවන් දිය හැකියි.

SBS සිංහල සජීවී ගුවන්විදුලිය සඳුදා, අඟහරුවාදා, බ්‍රහස්පතින්දා සහ සිකුරාදා දිනවල පෙ.ව. 11.00 ට SBS සිංහල වෙබ් අඩවියේ livestream හරහා, SBS South Asian ඩිජිටල් ගුවන් විදුලිය තුළින් සහ, ඔබේ රූපවාහිනියේ නාලිකා 302 හෝ 305 ඔස්සේ සවන්දිය හැකියි. නැතහොත් ඔබේ ප්‍රදේශයේ SBS ගුවන් විදුලි සංඛ්‍යාතය සොයා ගැනීමට SBS tune-in පිටුවට පිවිසෙන්න.

අපගේ සජීවී ගුවන් විදුලිය සහ පොඩ්කාස්ට් වෙත පහසුවෙන් ප්‍රවේශ වීමට SBS Audio App නොමිලේ download කරගන්න. නවතම තොරතුරු දැනගැනීමට SBS Sinhala Facebook වෙත පිවිසෙන්න.