WOMAN 1: Sasa ninakwenda kufanya manunuzi yangu ya vyakula, na, ndiyo, ni lazima tuangalie kila senti. Siko katika soko kwa sasa, na labda sitakuwa nikiingia kwa muda mrefu. WOMAN 2: Naamini katika siku za usoni, watoto wetu hawawezi kununua nyumba. Itakuwa kama mfumo wa kukodisha, hata kama ni kununua maisha yao yote, watakuwa wanalipa. Hawatakuwa na maisha. Hata kama mimi ninafanya kazi, wanasema, $125,000 au $160,000, mtawezaje kulipa mkopo?wanawake kutoka jamii
Wanawake hawa wanajibu kuhusu ongezeko la riba lililotangazwa na Benki ya Akiba ya Australia, na kuongeza kiwango cha fedha kutoka asilimia 3.6 hadi asilimia 3.85. Hili ni ongezeko la kwanza la riba zaidi ya miaka miwili, likifanya Benki Kuu ya Australia kuwa benki kuu ya uchumi wa juu ya pili - nyuma ya Japan - kuanza mzunguko mpya wa kupandisha riba. Licha ya wasiwasi kwamba matumizi ya umma yanachochea mfumuko wa bei na kuzuia sekta ya kibinafsi, Waziri wa Fedha Jim Chalmers alisema katika kikao chenye kelele bungeni kuwa ripoti ya Benki ya Akiba inaonyesha mahitaji ya kibinafsi - si matumizi ya serikali - kuwa watendaji wakuu wa mfumuko wa bei.
Inafahamika wazi kwamba shinikizo la mfumuko wa bei linatokana na mahitaji ya kibinafsi. Hebu nifafanue hili vizuri. Hili ni tamko la bodi ya Benki Kuu lililolewa hivi karibuni. Mheshimiwa Spika, ukuaji katika mahitaji ya kibinafsi umeimarika kwa kiasi kikubwa kuliko ilivyotarajiwa. Mheshimiwa Spika, hili ndilo jambo ambalo Benki Kuu imebainisha leo.Jim Chalmers
Dkt. Chalmers anasema ukosoaji wa matumizi ya serikali na mchango wake katika kusababisha mfumuko wa bei unachochewa na siasa na siyo ukweli. Wakati anakubali kwamba viwango vya riba vimeongezeka zaidi ya matarajio ya serikali, Dkt. Chalmers anasisitiza umuhimu wa kuimarisha juhudi za kuushughulikia mfumuko wa bei na mageuzi ya uzalishaji wakati hali ya uchumi duniani ikizidi kuwa na wasiwasi.
Kwa kuwa Benki Kuu inaongeza viwango vya riba hasa ili kudhibiti mfumuko wa bei, Waziri wa Fedha alijitokeza kwenye kipindi cha Radio National Breakfast ya ABC kutetea bajeti. Kwa kutambua shinikizo la gharama ya maisha wanayokabiliana nayo Waaustralia, Dkt. Chalmers anasema serikali inatekeleza sera za kusaidia kupunguza shinikizo la kila siku.
Kweli, kwanza kabisa, zaidi ya kutambua kwamba watu bado wako chini ya shinikizo, tunaendelea kuchukua hatua juu ya hilo. Dawa za bei nafuu, zilizotoka mwezi uliopita, malipo zaidi ya jumla, msamaha wa deni la wanafunzi, na punguzo tatu za kodi: hayo yote ni kuhusu kutambua na kuchukua hatua juu ya shinikizo halisi ambalo watu wanahisi katika jamii yetu na kote nchini.Jim Chalmers
Licha ya taarifa ya Benki ya Hifadhi, kiongozi wa Upinzani Sussan Ley anasisitiza kuwa matumizi ya serikali ndiyo yanayohusika na tatizo la mfumuko wa bei.
Waaustralia wanatatizika zaidi na mzozo wa gharama ya maisha. Huu ni mzozo wa gharama ya maisha wa Labor. Wakati Labor inapotumia, bei hupanda na Waaustralia hulipa. Nimekuwa nikizungumza na akina mama wengi, na ninajua wenzangu pia wamezungumza nao wanapojaribu kutathmini gharama za kurudi shule wiki iliyopita na wiki hii, na wanajibidiisha zaidi kutarajia uwezekano wa ongezeko la viwango vya riba.Sussan Ley
Wakati huo huo, Kiongozi wa chama cha Greens, Larissa Waters, analaumu soko la makazi la kubashiri la Australia kwa tatizo la mfumuko wa bei.
Tunajua kuwa sababu ya soko la nyumba kuwa na joto kali ni sera za serikali hii kulinga mali kiuwekezaji na kutoa mabilioni ya dola kwa wawekezaji wa mali, badala ya kuwasaidia wamiliki wa kwanza wa nyumba na wapangaji. Hizo ndizo mipangilio ya sera ambazo serikali inapaswa kuwa ilirekebisha. Lakini badala yake, serikali inawasaidia benki kubwa, kama vile wanavyowaandalia washirika wao wakubwa wa makampuni.Larissa Waters
Daktari Tim Thornton, mkurugenzi wa shule ya uchumi wa kisiasa, anasema kiwango cha matumizi ya serikali kama sehemu ya pato la taifa si kikubwa sana nchini Australia kulingana na viwango vya O-E-C-D. Anasema kuongeza viwango vya riba si njia pekee ya kuzuia mfumuko wa bei.
Kweli, kuna mbinu mbalimbali nyingine zinazoweza kutumika kudhibiti mfumuko wa bei zaidi ya tu kupandisha viwango vya riba. Mbinu nyingi kati ya hizi, lakini sio zote, zinapaswa kuwa chini ya jukumu la serikali badala ya Benki ya Akiba ya Australia. Mbinu hizi ni pamoja na udhibiti wa bei, udhibiti wa mikopo, kugawa bidhaa, kuanzisha hifadhi za akiba, na pia zinachoitwa sera za mapato, ambazo ni makubaliano ya kisiasa kati ya wadau tofauti katika jamii. Sasa hivi ni mtindo wa kiakili kutupilia mbali kabisa mbinu hizi nyingine kama kwamba zimepitwa na wakati au hata kukataliwa. Nafikiri hili ni kosa kabisa, kwani mbinu hizi zote zimetyumiwa kwa mafanikio nchini Australia hapo zamani, na angalau baadhi ya hizi zinaweza kutumika tena na katika siku zijazo.Tim Thornton
Wakati huo huo, Dk. Andrew Grant, Profesa Mshiriki wa Fedha katika Chuo Kikuu cha Sydney, anaonya kwamba kunaweza kukawa na ongezeko zaidi.
Kawaida, Benki Kuu inapoongeza viwango, hawasimami kwa ongezeko moja tu. Kihistoria, imekuwa ishara kwamba huenda wakaongeza mara mbili au tatu mfululizo. Kawaida tumeona kwamba kuna kasi fulani katika mambo haya. Kwa hivyo, sitashangaa hata kidogo ikiwa tutapata ongezeko jingine la viwango kabla ya mwisho wa mwaka, au hata kabla ya nusu ya mwaka wa kifedha kufikia mwisho, hasa ikiwa kutakuwa na ugumu wa kudhibiti mfumuko wa bei. Hivyo ndivyo ninavyotarajia kuona.Dk. Andrew Grant
