เดือนธันวาคมมักถูกมองว่าเป็นช่วงเวลาแห่งการเฉลิมฉลอง การพักผ่อน และการเริ่มต้นใหม่ แต่ในความเป็นจริง สำหรับหลายคน มันกลับเป็นหนึ่งในเดือนที่ตึงเครียดที่สุดของปี งานที่ต้องปิดให้ทันก่อนสิ้นปี
ความคาดหวังจากครอบครัว ค่าใช้จ่ายที่เพิ่มขึ้น และแรงกดดันที่มองไม่เห็น ล้วนทำให้หลายคนก้าวเข้าสู่วันหยุดด้วยสภาพร่างกายและจิตใจที่อ่อนล้าอย่างหนัก
ไม่น่าแปลกใจเลยที่เมื่อวันหยุดผ่านไป หลายคนกลับไปทำงานโดยไม่ได้รู้สึกสดชื่นอย่างที่หวัง บางคนรู้สึกเหนื่อยกว่าเดิม
เคล็ดลับฟื้นฟูร่างกายและจิตใจ
ภาวะหมดไฟ หรือ Burnout คือสภาวะที่รู้สึกเหนื่อยล้าทั้งทางอารมณ์ ร่างกาย และจิตใจ ซึ่งมักเกิดจากความเครียดสะสมเป็นเวลานาน หรือจากภาระและความคาดหวังที่มากเกินไป ไม่ว่าจะมาจากงานหรือชีวิตส่วนตัว
งานวิจัยชี้ให้เห็นว่าภาวะหมดไฟกำลังกลายเป็นปัญหาที่รุนแรงขึ้นในออสเตรเลีย และสำหรับคนจำนวนมาก
และช่วงปลายปีมักเป็นช่วงที่เหนื่อยเป็นพิเศษ หลังจากต้องฝืนรับมือกับความกดดันมาตลอดหลายเดือน หลายคนต้องเร่งปิดงาน ทำยอด หรือเคลียร์ภาระทุกอย่างให้ทันก่อนสิ้นปี
“มันเป็นความเหนื่อยที่สะสมมาตลอดทั้งปี” เรเชล ฮันนัม ผู้อำนวยการฝ่ายคลินิกของ North Brisbane Psychologists ในรัฐควีนส์แลนด์ ให้สัมภาษณ์กับเอสบีเอส นิวส์
“เราเห็นชัดมากจากการทำงานในคลินิก ช่วงประมาณเดือนสิงหาคมไปจนถึงธันวาคม เราจะมีคนเข้ามาขอคำปรึกษามากขึ้นอย่างเห็นได้ชัด และเราคิดว่านั่นเป็นเพราะผู้คนเริ่มเข้าสู่ครึ่งหลังของปี แล้วรู้สึกว่า ‘ฉันน่าจะต้องไปขอความช่วยเหลือสักหน่อยแล้ว’”
ขณะเดียวกัน ช่วงวันหยุดยาวเองก็อาจกลายเป็นแหล่งความเครียดเพิ่มเติมสำหรับหลายคน ไม่ต่างจากบริบทของสังคมไทย
ไม่ว่าจะเป็นภาระค่าใช้จ่ายจากการซื้อของขวัญหรือการเลี้ยงสังสรรค์ ความตึงเครียดหรือความขัดแย้งที่อาจเกิดขึ้นเมื่อญาติพี่น้องมารวมตัวกัน การจัดการเรื่องลูกหลานในช่วงปิดเทอม รวมถึงความคาดหวังว่าเทศกาลปลายปีควรจะต้อง “มีความสุข” และ “สมบูรณ์แบบ”
ถ้าคุณได้พักในช่วงเทศกาลปลายปี เรามีเคล็ดลับที่จะช่วยให้คุณได้พักผ่อนและฟื้นฟูร่างกายและจิตใจให้ได้มากที่สุดในช่วงวันหยุดนี้
ลดเวลาอยู่หน้าจอให้น้อยลง
งานวิจัยจำนวนมากชี้ตรงกันว่า การใช้เวลาหน้าจอมากเกินไปอาจส่งผลเสียต่อสุขภาวะของเรา ทั้งทางร่างกายและจิตใจ
ในชีวิตประจำวันของหลายคน หน้าจอเป็นสิ่งที่หลีกเลี่ยงแทบไม่ได้ ไม่ว่าจะเป็นมือถือ คอมพิวเตอร์ หรือแท็บเล็ต แต่ถ้าในช่วงวันหยุดคุณสามารถลดเวลาอยู่กับอุปกรณ์เหล่านี้ลงได้ ฮันนัมบอกว่านี่คือหนึ่งในคำแนะนำสำคัญที่สุดของเธอ
“มันเป็นช่วงเวลาที่เหมาะมากในการพักจากอีเมล และพักจากโซเชียลมีเดีย ถ้าคุณทำได้ ควรใช้เวลาหน้าจอให้น้อยกว่าปกติ”
ใช้เวลากับธรรมชาติให้มากขึ้น
การใช้เวลาอยู่ท่ามกลางธรรมชาติสามารถช่วยให้อารมณ์ดีขึ้น รู้สึกผ่อนคลายมากขึ้น กระตุ้นให้ร่างกายได้ขยับเคลื่อนไหว และยังช่วยลดเวลาอยู่หน้าจอไปพร้อมกัน
“ออกไปใช้เวลากลางแจ้งค่ะ ” ฮันนัมกล่าว “แม้คุณจะไม่ได้เดินทางไปไหน แค่ได้หยุดงาน ก็ลองหามุมดี ๆ นอนเอกเขนกบนสนามหญ้า มองท้องฟ้า ออกไปเดินเล่น และอย่าอยู่แต่ในบ้านถ้าไม่จำเป็น”
“มันเป็นโอกาสที่จะได้ออกไปข้างนอก สูดอากาศบริสุทธิ์ และรับแสงแดด”
เลือกใช้เวลาที่ตัวเองสบายใจ
แม้ว่าวันหยุดจะเป็นช่วงเวลาที่ดีในการใช้เวลากับครอบครัว แต่สำหรับบางคน ประสบการณ์เช่นนี้อาจไม่ได้เป็นบวกเสมอไป
“ต้องรู้จักเลือกและกล้าตัดสินใจว่าจะใช้เวลากับอะไรและใคร” ฮันนัมกล่าว
หากคุณรู้ว่ากำลังจะต้องเจอกับสมาชิกในครอบครัวที่อยู่ด้วยแล้วรู้สึกอึดอัดหรือเครียด ลองตั้งขอบเขตให้ตัวเอง เพื่อ “ควบคุมปริมาณ” และจัดการเวลาของคุณให้เหมาะสม
นั่นอาจหมายถึงการตัดสินใจไปเจอใครบางคนแค่ไม่กี่ชั่วโมง แทนที่จะอยู่ด้วยกันทั้งวัน
“พยายามหาจุดกึ่งกลาง ระหว่างการได้เชื่อมโยงกับคนในครอบครัว โดยไม่ทำให้ตัวเองรับมากเกินไป”
กลับมาสู่สมดุลอีกครั้ง
“วันหยุดเป็นช่วงเวลาที่ดีมากในการดึงชีวิตกลับมาอยู่ในสมดุล” ฮันนัมกล่าว
สมดุลนั้นอาจหมายถึงการได้นอนให้พอมากขึ้น การขยับร่างกายหรือออกกำลังกายบ้าง การปรับพฤติกรรมการกินใหม่ หรือการดูแลตัวเองในรูปแบบต่าง ๆ
ปล่อยให้สมองได้พัก
กระบวนการสำคัญหลายอย่างของสมองเกิดขึ้นในช่วงที่สมองได้พักจริง ๆ
“เมื่อเราอยู่ในภาวะเครียดรุนแรงและต่อเนื่องเป็นเวลานาน เรามักจะไม่สามารถบันทึกความทรงจำได้ดีนัก” เธอกล่าว
“บางช่วงเวลามันเลยกลายเป็นภาพเลือน ๆ เหมือนจำอะไรไม่ค่อยได้”
อ่านเพิ่มเติม
"ฉันไม่รู้เลยว่าการหมดไฟจะมีผลกับร่างกายได้ขนาดนี้"
“ในเชิงประสาทวิทยา เหตุผลก็คือสมองจำเป็นต้องใช้พลังงานกับสิ่งเร่งด่วน สมองไม่สามารถทำทุกอย่างพร้อมกันได้ทั้งหมด”
เมื่อคุณอยู่ในโหมดเอาตัวรอด สมองจะทำงานหนักกับการรับมือสถานการณ์ตรงหน้า จนกระบวนการบางอย่างที่สมองช่วยให้เราจดจำเรื่องราวและทำงานได้อย่างมีประสิทธิภาพ อาจทำได้ไม่ดีเท่าที่ควร
“เพราะฉะนั้น การปล่อยให้สมองได้พักจึงเป็นสิ่งที่มีประโยชน์มากจริง ๆ”
ตัดขาดจากข่าวสารและโซเชียลมีเดียบ้าง
ในปีนี้ ช่วงก่อนเข้าสู่วันหยุดปลายปีของชาวออสเตรเลียได้รับข่าวสารเกี่ยวกับความสูญเสียและเศร้าโศก อย่างเช่น โศกนาฏกรรมการโจมตีก่อการร้าย ส่งผลให้มีผู้เสียชีวิต 15 ราย ที่หาดบอนได
ความโศกเศร้าและบาดแผลทางใจที่ตามมาได้แผ่ขยายไปในหลายชุมชน โดยเฉพาะชุมชนชาวยิว ซึ่งเป็นกลุ่มที่ตกเป็นเป้าหมายของความรุนแรงในเหตุการณ์ดังกล่าว
ฮันนัมเตือนว่า แม้การรับรู้ข่าวสารจะเป็นสิ่งสำคัญ แต่การเสพข่าวเกี่ยวกับเหตุการณ์สะเทือนใจอย่างต่อเนื่อง โดยเฉพาะภาพข่าว อาจกระตุ้นปฏิกิริยาความเครียด และส่งผลกระทบต่อสุขภาพจิตได้
“อารมณ์สามารถส่งต่อกันได้ เราเป็นสิ่งมีชีวิตที่รับอิทธิพลจากสิ่งรอบตัวได้ง่ายมาก” เธอกล่าว
“ฉันไม่ได้บอกว่าไม่ให้ดูข่าวเลย หรือไม่ให้เล่นโซเชียลมีเดียเลย แต่ขอให้ลองสังเกตดูว่า สิ่งเหล่านี้ส่งผลกับคุณอย่างไร”
“อนุญาตให้ตัวเองปรับฟีดข่าวได้ เลิกติดตามบางบัญชีสัก 30 วัน หรือทำอะไรก็ได้ที่จำเป็น เพื่อดูแลตัวเอง”
สำหรับผู้อ่านที่ต้องการความช่วยเหลือในภาวะวิกฤต สามารถติดต่อสายด่วน Lifeline ได้ที่หมายเลข 13 11 14
หรือส่งข้อความไปที่ 0477 13 11 14 รวมถึงบริการ Suicide Call Back Service ที่ 1300 659 467 และ Kids Helpline ที่ 1800 55 1800 (สำหรับเยาวชนอายุไม่เกิน 25 ปี)
โครงการ Embrace Multicultural Mental Health ให้การสนับสนุนด้านสุขภาพจิตแก่ผู้คนจากหลากภาษาและวัฒนธรรม
