ฟังพอดคาสต์เรื่องอื่นของเอสบีเอสไทยที่นี่
*คำเตือน: เนื้อหากล่าวถึงชนพื้นเมืองผู้ล่วงลับ
ออสเตรเลียมีรูปปั้นผู้นำยุคอาณานิคมตั้งแต่ช่วงปี 1788 – 1901 กว่า 200 อนุสรณ์
แต่การยกย่องบุคคลจากยุคนั้นว่าเป็นวีรบุรุษกำลังถูกท้าทายโดยผู้ที่มองว่ามันคือประวัติศาสตร์ที่บิดเบือนจากความเป็นจริง ทั้งการสังหารหมู่ การยึดที่ดิน และการกดขี่ชนพื้นเมือง
ประเด็นลักษณะเดียวกันนี้เกิดขึ้นมาแล้วทั่วโลก เช่น ในแคนาดา สหรัฐอเมริกา แอฟริกา ยุโรป และอนุทวีปอินเดีย
ในออสเตรเลีย นักเคลื่อนไหวบางกลุ่มลงมือล้มรูปปั้นที่พวกเขามองว่าเป็นสัญลักษณ์แห่งความอยุติธรรม แม้ตำรวจจะถือว่าเป็นการทำลายทรัพย์สิน
เอสบีเอสพูดคุยกับกลุ่มนิรนามในเมลเบิร์น พวกเขาประกาศชัดว่าเป้าหมายคือการลบรูปปั้นยุคอาณานิคมทั้งหมด ซึ่งพวกเขามองว่าเป็นสิ่งรำลึกถึงความรุนแรงที่เคยเกิดขึ้นในออสเตรเลีย อดีตที่ไม่ควรถูกเฉลิมฉลอง
การล้มรูปปั้นเป็นส่วนหนึ่งของการต่อต้าน ตอบโต้ความรุนแรงที่รูปปั้นสะท้อนถึง เราต้องการชี้ให้เห็นว่าความหวังอยู่ที่วัฒนธรรมแห่งการต่อต้านนักเคลื่อนไหวคนที่ 1 กล่าว
“มันช่วยให้เรากลับมามองว่า ประเทศนี้ปกปิดความจริงไว้มากแค่ไหน ตอนที่ผู้อพยพกลุ่มแรกเดินางมาที่นี่” นักเคลื่อนไหวคนที่ 2 กล่าว
รูปปั้นที่จุดชนวนความเห็นต่างมากที่สุดตั้งอยู่ที่สวนไฮด์ ปาร์ก ในใจกลางเมืองซิดนีย์
นั่นคือรูปปั้นกัปตันเจมส์ คุก หล่อด้วยทองสัมฤทธิ์ สร้างขึ้นเมื่อปี 1879 พร้อมข้อความแกะสลักบันทึกไว้ว่า “ค้นพบทวีปนี้” แม้จะเป็นดินแดนที่ชนพื้นเมืองอาศัยอยู่มาก่อนนับพันปี
ในปี 2023 เทศบาลเมืองซิดนีย์เคยลงมติให้มีการทบทวนข้อความบนฐานรูปปั้นในยุคอาณานิคมจำนวน 25 แห่ง แต่อีวอนน์ เวลดอน สมาชิกเทศบาลฯ ซึ่งเป็นชาวอะบอริจินกล่าวกับเอสบีเอสว่าการดำเนินการกลับหยุดชะงัก
สำหรับกลุ่มนักเคลื่อนไหวจากเมลเบิร์น พวกเขามองว่าการเปลี่ยนแปลงเกิดขึ้นช้าเกินไป
ในช่วง 18 เดือนที่ผ่านมา กลุ่มนี้ยกระดับการเคลื่อนไหว ด้วยการตระเวนตัดเศียรรูปปั้นพระเจ้า จอร์จที่ 5 ที่มีความสูง 2.7 เมตร เมื่อเดือนมิถุนายน ในปี 2024 ในวันที่ตรงกับวันเฉลิมพระชนมพรรษาของพระองค์
ต่อมา เศียรรูปปั้นนั้นได้ปรากฏบนเวทีคอนเสิร์ตของวง Kneecap จากไอร์แลนด์เหนือ ในเมลเบิร์น เมื่อเดือนมีนาคม 2025
ขณะที่กรมตำรวจรัฐวิกตอเรียยังคงสอบสวนกรณีเศียรรูปปั้นที่หายไป
อย่างไรก็ตาม ค่าซ่อมรูปปั้นที่เสียหายมาจากภาษีประชาชน ซึ่งอาจมีมูลค่าสูงถึงหลักหมื่นดอลลาร์
ริชาร์ด ซิลลิงค์ จากบริษัทอนุรักษ์ศิลปะระดับนานาชาติระบุว่า ปัญหานี้กลายเป็นประเด็นระดับโลก หลังเหตุการณ์ประท้วง Black Lives Matter ในสหราชอาณาจักร เมื่อปี 2020
“ที่เมืองบริสตอล (ในสหราชอาณาจักร) รูปปั้นเอ็ดเวิร์ด คอลสตัน พ่อค้าทาส ถูกผู้ประท้วงล้มลง แล้วกลิ้งไปตามถนนจนถึงท่าเรือ”
ที่รัฐแทสมาเนีย ชาวเมืองตื่นเช้ามาวันหนึ่งในเดือนพฤษภาคม ปี 2024 เพื่อพบว่ารูปปั้นอดีตนายกรัฐมนตรี วิลเลียม เคราเธอร์ หายไปจากฐาน
ย้อนกลับไปเมื่อกว่า 150 ปีก่อน มีพยานพบเคราเธอร์ ซึ่งมีอาชีพเป็นศัลยแพทย์ด้วย ขโมยกะโหลกศีรษะของชายชาวอะบอริจินชื่อ วิลเลียม แลนน์ จากห้องดับจิตในเมืองโฮบาร์ต เมื่อปี 1869 เพื่อส่งให้วิทยาลัยศัลยแพทย์ในราชูปถัมป์ ในลอนดอน
หลังการรณรงค์อันยาวนาน ในปี 2022 เทศบาลเมืองโฮบาร์ตมีมติให้รื้อรูปปั้นออก แต่คงฐานไว้ และมีแผนจะติดตั้งแผ่นข้อความเล่าประวัติทั้งของเคราเธอร์และแลนน์
แต่รูปปั้นก็หายไปเสียก่อน เหลือเพียงข้อความพ่นสีบนฐานว่า “WHAT GOES AROUND (ทุกการกระทำมีผลตอบแทน)” และ “DECOLONISE (ปลดแอกอาณานิคม)”
สมาชิกเทศบาลเมืองโฮบาร์ต ลูอิส เอลเลียต กล่าวว่าการทำลายทรัพย์สินสาธารณะเป็นเรื่องรับไม่ได้ และสิ่งนี้กระทบจิตใจลูกหลานของเคราเธอร์อย่างมาก
“รูปปั้นถูกล้มเพราะข้อกล่าวหาที่ไม่เคยได้รับการพิสูจน์ ต่อชายผู้ที่ทำประโยชน์มากมายให้ชุมชน รูปปั้นที่ชุมชนในอดีตเป็นผู้จ่ายเพราะต้องการให้มีขึ้น เราควรพิจารณาทั้งชีวิตของเขาและค่านิยมของยุคนั้นด้วย ไม่ใช่ตัดสินจากสิ่งเดียว”
อิโมเจน จอห์นสโตน หญิงชาวกามิลารอยกล่าวว่า เธอเข้าใจดีว่าทำไมคนจำนวนมากถึงอึดอัดใจกับรูปปั้นยุคอาณานิคม
คำถาม: “คุณคิดอย่างไรเมื่อเห็นภาพตำรวจปกป้องรูปปั้นเหล่านี้?”
คำตอบ: “มันชัดเจนว่าตำรวจปกป้องผิดจุด พวกเขาควรจะปกป้องสถานที่ศักดิ์สิทธิ์ของเรา สุสานของเราที่กำลังถูกยึดไป หรือแม้แต่ลูกหลานของเราที่กำลังถูกจองจำ ตำรวจควรปกป้องสิทธิพื้นฐานของเรามากกว่า”
จอห์นสโตนเชื่อว่า ผู้คนโกรธเรื่องรูปปั้นมากกว่าที่จะโกรธเรื่องคนพื้นเมืองเสียชีวิตในที่คุมขัง
ป้าของเธอ ทันย่า เดย์ เสียชีวิตในปี 2017 หลังศีรษะกระแทกผนังห้องขังในสถานีตำรวจแคสเซิลเมน โดยเธอถูกจับเพราะนอนหลับบนรถไฟและเมาในที่สาธารณะ
และอิโมเจนไม่มีวันลืมเรื่องนั้นได้
“การที่ผู้คนโกรธเรื่องรูปปั้นเหมือนเป็นการตบหน้า ป้าของฉันเป็นมนุษย์คนหนึ่งที่เสียชีวิตไปนะ”
เรื่องที่เกี่ยวข้อง
คนไทยในออสเตรเลียถกประเด็นวันชาติ ยังควรเป็นวันที่ 26 มกราคมหรือไม่?
อย่างไรก็ตาม กลุ่มนักเคลื่อนไหวที่ให้สัมภาษณ์กับเอสบีเอสระบุว่า พวกเขาไม่ใช่ชนพื้นเมือง แต่รู้สึกว่าเรื่องนี้สำคัญ และประวัติศาสตร์ควรถูกเล่าตามความจริง
คำถาม: “ชาวอะบอริจินบางคนที่เราได้พูดคุยด้วยกล่าวว่า การล้มรูปปั้นยิ่งทำให้เกิดความแตกแยก คุณคิดว่าอย่างไร?”
ชายคนที่ 1: “ผมไม่คิดว่าการล้มรูปปั้นเป็นต้นเหตุของเรื่องนี้ แต่เป็นเพราะผู้นำที่ชอบใช้ประเด็นเหล่านี้สร้างความแตกแยกในสังคมมากกว่า”
ชายคนที่ 2: “การเหยียดเชื้อชาติมีอยู่ในประเทศนี้มาตั้งแต่ต้น รูปปั้นอาจกระตุ้นให้มันปะทุ แต่ก็อาจเป็นการเปิดโปงความจริงที่ซ่อนอยู่ เราต้องคิดเรื่องนี้ให้มากขึ้น และพูดคุยกันให้มากขึ้น”
คุณผู้ฟังสามารถรับชมสารคดีเรื่องนี้โดยละเอียดได้จาก SBS The Feed ทางช่องยูทูปของพวกเขา
ติดตามเอสบีเอส ไทย ได้อีกทาง เว็บไซต์ | เฟซบุ๊ก | อินสตาแกรม
ฟังพอดคาสต์ของเอสบีเอส ไทยผ่านแอปพลิเคชัน SBS Audio ดาวน์โหลดจาก Apple Store หรือจาก Google Play
เรื่องที่เกี่ยวข้อง
The Stolen Generation: ประวัติศาสตร์แสนเจ็บปวดและผลกระทบที่ยังคงอยู่
