ÖNE ÇIKANLAR
- Avustralya'da kurye olarak yemek dağıtımı yapan sürücülere saat başına en az 31,30 dolar ödenecek.
- Ulaştırma İşçileri Sendikası tarafından olumlu karşılanan değişiklikler 17 Ağustos'tan itibaren yürürlüğe giriyor.
Podcastlarımızı dinlemek ve bizi takip etmek için: https://podfollow.com/sbs-turkish
Adil Çalışma Komisyonu moto-kurye olarak yemek, içecek ve süpermarket teslimatı yapan sürücüler de dahil olmak üzere, esnek çalışanlar için bir dizi asgari standartlar yayınladı.
Salı günü açıklanan standartlara göre, kurye olarak teslimat yapan çalışanlara, kullanılan araç türüne bağlı olarak saat başına en az 31,30 dolar veya en fazla 32 dolar ödenmesi gerekiyor. Ayrıca, teslimat platformlarının çalışanlarını iş kazalarına karşı sigortalaması gerektiği de belirtiliyor.
Avustralyalı esnek çalışanları temsil eden Ulaşım İşçileri Sendikası (TWU), bu değişikliklerin yıllardır talep edildiğini belirtti . TWU, gıda dağıtım platformları Uber Eats ve DoorDash ile birlikte, asgari standartlar kararnamesi için ilk başvuruyu 2024 yılında yapmıştı.
SBS News'e verilen açıklamada, TWU ulusal sekreteri Michael Kaine yeni standartları "dünya çapında öncü" olarak nitelendirdi.
Kaine, “Avustralya’daki gig çalışanları, daha iyi bir sektör için yıllarca süren kampanyaların ardından hayatlarını değiştirecek yeni haklar ve korumalar kazanırken, tüm dünya bunu izliyor” dedi.
İstihdam ve İşyeri İlişkileri Bakanı Amanda Rishworth da bu kararın, işçilere daha sağlam koruma sağlamak açısından "büyük bir adım" olduğuna inanıyor.
Bakan, bunun “yiyecek ve teslimat çalışanlarının daha adil korumalar karşılığında esneklikten ödün vermek zorunda kalmayacakları” anlamına geldiğini belirtti.
Yeni standartların 17 Ağustos Pazartesi günü yürürlüğe girmesi planlanıyor.
Bu karar kimleri kapsıyor?
TWU, Avustralya’daki “yüzbinlerce” teslimat çalışanının yeni düzenlemelerden etkileneceğini belirtti.
Bu düzenlemeler, özellikle Uber Eats ve DoorDash gibi dijital talep üzerine teslimat platformları aracılığıyla çalışan ve çoğunlukla tüketim malları (yiyecek, içecek veya alkollü içecek) ya da süpermarket ürünleri teslim eden, çalışan benzeri işçileri kapsıyor.
Bu çalışanlar, siparişi kabul ettikleri andan teslimatı tamamladıkları ana kadar geçen "çalışma süresi" için garantili bir asgari saat ücreti alma hakkına sahip olacaklar. Buna "asgari kazanç" (earnings floor) deniyor.
Bisiklet veya elektrikli bisiklet kullananlara saat başına 31,30 dolar ödenecek. Motosikletler için bu ücret saat başına 31,80 dolara yükselirken, araba kullanan çalışanlar saat başına 32 dolar kazanacak.
Geçici kararnameye göre, platformlar bir çalışanın en fazla 21 günlük bir dönemdeki toplam kazancını hesaplayacak. Kararnameye göre, “Bir çalışanın bir kazanç döneminde asgari kazanç eşiğinin altında ödeme almış olması durumunda, dijital işgücü platformu işletmecisi, aradaki farkı kapatmak üzere bir ek ödeme yapacak” denildi.
Ücretsiz izin hakkı
Standartlar ayrıca, daha net bir uyuşmazlık çözümü süreci sağlamayı ve çalışanlara (ücretsiz) izin hakkı vermeyi amaçlıyor. Önemli hükümler arasında şunlar yer alıyor:
- Platformlar, çalışanların işleriyle ilgili soru veya endişelerini dile getirebilmeleri için bir geri bildirim forumu oluşturacak.
- Bir sorun, işçi ile teslimat platformu arasında çözülemezse, sürücüler uyuşmazlığı Adil Çalışma Komisyonu’na (Fair Work Commission) taşıyabilecek.
- Teslimat sürücüleri, ücret almadan işten “izin” almayı tercih edebilir.
- İzin süresi, çalışanların takdirine bağlı.
DoorDash’in Asya-Pasifik, Orta Asya ve Orta Doğu kamu politikası başkanı Maggie Lloyd, bu değişiklikleri sektör için “belirleyici bir an” olarak nitelendirdi.
Lloyd yaptığı açıklamada, "Bu yeni standartlar, işçilere sağlanan güçlü korumalar ile teslimat çalışanlarının önem verdiği esnekliğin birbiriyle uyumlu olabileceğini kanıtlıyor," dedi.
Sigorta değişiklikleri
Standartlara göre, teslimat sürücüleri, hizmet sunmak için kullandıkları tüm araçlar için zorunlu üçüncü şahıs sigortası yaptırmak ve sürdürmekle yükümlü olacaklar. Ayrıca, araçlarının teslimat amaçlı kullanılacağını sigorta şirketlerine bildirmeleri gerekiyor.
Teslimat platformları, kendi masrafları dahilinde, çalışan benzeri işçileri kapsayacak şekilde bir kişisel kaza sigortası poliçesi yaptırmak ve sürdürmek zorunda.
Daha önce, bağımsız yüklenici olarak kabul edildikleri için çalışanlar bu tür korumalardan yararlanamıyordu.
Uber 2023 yılında hükümeti esnek ekonomi (gig economy) reformlarının "felaket düzeyinde" iş kayıplarına yol açacağını iddia etmişti. Aynı yıl, DoorDash de en kötü senaryo analizine göre yemek teslimat fiyatlarının üç katından fazla artabileceğini iddia etmişti.
Her iki şirket de o zamandan beri bu açıklamalarını geri çekti ve yeni standartlar konusunda TWU ile görüşmelerde bulundu.
Uber Eats'in Avustralya ve Yeni Zelanda genel müdürü Ed Kitchen, sektörde bir ilk olan bu çerçeve üzerinde çalışmış olmaktan "gurur duyduğunu" söyledi.
"Bu, Avustralya ekonomisinde ve her gün yemek teslimatına güvenen milyonlarca Avustralyalının hayatında çok önemli bir rol oynayan serbest çalışanlar için harika bir an."
SBS Türkçeyi Salı hariç hafta içi her gün dinleyebilirsiniz. Bizi ayrıca Facebook’tan takip edebilirsiniz.
