Á châu Ngày nay: Bài Do Thái, mạng lưới khủng bố xuyên biên giới từ thảm kịch Bondi đến hang ổ Mindanao

Flowers are seen at a makeshift memorial at the Bondi Pavillion following a shooting at Bondi Beach, in Sydney, Wednesday, December 17, 2025. (Source: AAP, SBS)

Á châu Ngày nay

View Podcast Series

Follow and Subscribe

Apple Podcasts

Spotify

Download (19.31MB)

Download the SBS Audio appAvailable on iOS and Android

“Bóng ma của chủ nghĩa bài Do Thái” đang trỗi dậy mạnh mẽ, biến những thiên đường du lịch từ bãi biển Bondi đến vùng rừng rậm Mindanao thành tâm điểm của nỗi kinh hoàng. Vụ thảm sát kinh hoàng tại Úc không chỉ là một hành động bạo lực đơn lẻ, mà còn phơi bày sự tồn tại của những trại huấn luyện khủng bố bí mật ngay tại Đông Nam Á. Cùng SBS Tiếng Việt bóc tách mạng lưới cực đoan xuyên quốc gia và những lỗ hổng an ninh đang đe dọa hòa bình khu vực.

Vụ tấn công kinh hoàng tại bãi biển Bondi, Úc, không chỉ để lại những vết sẹo sâu sắc cho cộng đồng bản địa mà còn gióng lên hồi chuông cảnh báo về sự trỗi dậy mạnh mẽ của chủ nghĩa bài Do Thái trên toàn cầu.

Đáng lo ngại hơn, những diễn biến mới trong quá trình điều tra đã hé lộ một mạng lưới cực đoan phức tạp, kéo dài từ các thành phố hiện đại của nước Úc đến những vùng rừng rậm hiểm trở tại Mindanao, Philippines. Đây không còn là vấn đề riêng biệt của một quốc gia, mà là một vấn nạn an ninh xuyên biên giới đang đe dọa sự ổn định của cả khu vực Á Châu và thế giới.

Thảm kịch Bondi và sự trỗi dậy của chủ nghĩa cực đoan nội địa

Ngày 14 tháng 12 trở thành một dấu mốc đen tối khi vụ khủng bố nhắm vào cộng đồng người Do Thái đang tham gia lễ Hanukkah tại Sydney. Cuộc tấn công do hai cha con Sajid Akram (50 tuổi) và Naveed Akram (24 tuổi) thực hiện đã cướp đi sinh mạng của 15 người, trong đó có một bé gái mới 10 tuổi, và làm nhiều người khác bị thương.

Dù Naveed sinh ra tại Úc, nhưng tư tưởng của anh ta cùng người cha di dân đã bị tiêm nhiễm bởi lý tưởng cực đoan của nhà nước Hồi giáo tự xưng (IS). Vụ việc này được các chuyên gia đánh giá là đỉnh điểm của làn sóng bài Do Thái đang gia tăng mạnh mẽ kể từ sau cuộc xung đột giữa Hamas và Israel vào tháng 10 năm 2023. Tại Úc, các biểu hiện thù địch không chỉ dừng lại ở lời nói mà đã biến tướng thành hành động phá hoại: từ những hình vẽ graffiti thù hận đến việc đốt các giáo đường tại Melbourne.

Sự căng thẳng này thậm chí đã dẫn đến những rạn nứt ngoại giao. Thủ tướng Israel, Benjamin Netanyahu, từng gửi thư trực tiếp cho Thủ tướng Úc Anthony Albanese, cáo buộc rằng các chính sách của Canberra — bao gồm việc công nhận nhà nước Palestine và ủng hộ lệnh ngừng bắn tại Gaza — đã "đổ dầu vào lửa", vô tình khuyến khích các nhóm cực đoan. Dù Chính phủ Úc kiên quyết bác bỏ các cáo buộc này và khẳng định cam kết chống bài Do Thái, nhưng thực tế cho thấy mối quan hệ giữa hai quốc gia đang ở giai đoạn trầm lắng nhất.

"Lỗ hổng" Philippines: Tại sao lại là Mindanao?

Một trong những tình tiết gây sốc nhất trong quá trình điều tra là việc hai cha con Akram đã dành trọn tháng 11 tại thành phố Davao, khu vực Mindanao, Philippines, ngay trước khi thực hiện vụ tấn công. Các nhà điều tra nghi ngờ đây là khoảng thời gian họ tiếp nhận huấn luyện quân sự từ các mạng lưới thánh chiến (Jihadist).

Mindanao từ lâu đã được xem là "điểm nóng" thay thế cho các trại huấn luyện cũ tại Pakistan hay Afghanistan. Dù Chính phủ Philippines dưới thời Tổng thống Marcos luôn phủ nhận việc quốc gia này là trung tâm huấn luyện của IS, nhưng các đặc điểm địa lý và lịch sử lại cho thấy một thực tế phức tạp hơn:

Địa hình hiểm trở: Với hơn 7.600 hòn đảo và những vùng rừng rậm nhiệt đới dày đặc, Mindanao là nơi lý tưởng để các nhóm cực đoan ẩn náu và thiết lập trại huấn luyện mà không bị phát hiện. Tạp chí The Guardian từng ví địa hình nơi đây khắc nghiệt và khó kiểm soát không kém gì Afghanistan.

Vị trí chiến lược: Nằm trong "tam giác khủng bố" giữa Philippines, Indonesia và Malaysia thông qua biển Sulu và Celebes, các tay súng có thể dễ dàng di chuyển xuyên biên giới và buôn lậu vũ khí.

Lịch sử xung đột dai dẳng: Các phong trào ly khai và nhóm cực đoan như Abu Sayyaf, Maute hay MILF đã tồn tại hàng thập kỷ, tạo ra một mạng lưới cơ sở hạ tầng khủng bố ngầm khó có thể xóa bỏ hoàn toàn.

Ngòi nổ từ nghèo đói và sự cách biệt xã hội

Bên cạnh yếu tố địa lý, chủ nghĩa cực đoan tại miền Nam Philippines còn bám rễ sâu sắc vào các vấn đề kinh tế - xã hội. Theo Ngân hàng Thế giới, Mindanao là vùng nghèo nhất Philippines với tỷ lệ nghèo đói lên đến 30-40%, gấp đôi mức trung bình toàn quốc.

Sự thiếu hụt giáo dục, tỷ lệ thất nghiệp cao ở thanh niên và cảm giác bị chính quyền trung ương loại trừ đã tạo ra một khoảng trống lý tưởng. Các nhóm như Abu Sayyaf sử dụng tiền chuộc từ việc bắt cóc người nước ngoài để mua chuộc lòng dân, cung cấp các phúc lợi mà chính phủ chưa chạm tới, từ đó dễ dàng chiêu mộ những "chiến binh" mới.

Chuyên gia Sydney Jones từ Viện Nghiên cứu Chính sách và Xung đột nhấn mạnh rằng sự nghèo đói và cảm giác bất công chính là ngòi nổ cho các hành vi cực đoan hóa, biến tôn giáo thành một công cụ để huy động sự phẫn nộ của cộng đồng.

Chiến lược ứng phó của Úc và Philippines

Để ngăn chặn những thảm kịch tương tự tái diễn, cả Úc và Philippines đang phải tái cấu trúc các biện pháp an ninh và xã hội.

Nỗ lực của chính phủ Úc

Chính quyền Thủ tướng Albanese đang tập trung vào ba trụ cột chính:

Luật chống ngôn từ kích động thù hận: Đưa ra các quy định nghiêm ngặt hơn, cấm các cuộc biểu tình mang tính thù địch và yêu cầu các nền tảng mạng xã hội phải gỡ bỏ nội dung cực đoan nhanh chóng.

Kiểm soát vũ khí: Triển khai chương trình mua lại súng ống, hạn chế tối đa việc sở hữu vũ khí bán tự động để tránh những vụ xả súng hàng loạt.

Tăng cường tình báo: Trao thêm quyền lực cho Tổ chức Tình báo An ninh Úc (ASIO) để giám sát chặt chẽ các đối tượng trong danh sách nghi vấn khi họ du lịch đến các điểm nóng an ninh.

Bước đi của Philippines

Dù đã cải thiện đáng kể vị thế trên Chỉ số Khủng bố Toàn cầu (từ hạng 9 năm 2019 lên hạng 20 năm 2025), Philippines vẫn cần hành động quyết liệt hơn:

Phát triển kinh tế Mindanao: Đầu tư vào hạ tầng và giáo dục để triệt tiêu sức hút của các nhóm thánh chiến đối với thanh niên nghèo.

Hợp tác quốc tế: Tăng cường chia sẻ thông tin tình báo với khối ASEAN, Úc và Mỹ để ngăn chặn dòng chảy của các chiến binh thánh chiến nước ngoài.

Chống cực đoan hóa trực tuyến: Giám sát các không gian mạng nơi các nhóm IS thực hiện chiêu mộ và truyền bá tư tưởng.

Hướng tới một tương lai hòa hợp

Cuộc chiến chống khủng bố và chủ nghĩa bài Do Thái không thể chỉ dựa vào súng đạn hay các biện pháp an ninh thắt chặt. Gốc rễ của vấn đề nằm ở sự hận thù tích tụ giữa các cộng đồng tôn giáo và sự bất bình đẳng trong xã hội.

Việc thúc đẩy hội nhập cộng đồng giữa nhóm người gốc Hồi giáo và gốc Do Thái, cùng với những nỗ lực phi cực đoan hóa cho những người từng lầm đường lạc lối, là con đường bền vững duy nhất. Trong một thế giới ngày càng kết nối, một đốm lửa cực đoan tại Philippines có thể thiêu rụi sự bình yên tại một bãi biển ở Úc. Sự hợp tác chặt chẽ giữa các quốc gia Á Châu và phương Tây giờ đây không còn là lựa chọn, mà là nhiệm vụ sống còn để bảo vệ hòa bình toàn cầu.

Á châu Ngày nay

Đồng hành cùng chúng tôi tại SBS Vietnamese Facebook & SBS Vietnamese Instagram, và cập nhật tin tức ở sbs.com.au/vietnamese

Nghe SBS Tiếng Việt trên ứng dụng miễn phí SBS Audio, tải về từ App Store hay Google Play

Phần "Transcript" do AI tạo ra. Đọc thêm về việc SBS sử dụng AI: https://www.sbs.com.au/aboutus/sbs-guiding-principles-for-use-of-ai/

Transcript

[Xuân Ngọc]

Á Châu ngày nay cùng với Xuân Ngọc và Nguyễn Tuân trở lại cùng quý vị. Và tiêu điểm thời sự của ngày hôm nay, chúng ta sẽ nhắc đến chủ nghĩa bài Do Thái. Nó ảnh hưởng không phải chỉ tới nước Úc trong thời gian vừa rồi. Những đau thương đã xảy ra rồi, nhưng đây còn là vấn nạn mà có thể làm ảnh hưởng cả châu Á và trên toàn thế giới nữa. Như thường lệ, chúng tôi chào đón sự trở lại của bình luận gia Nguyễn Tuân. Xin kính chào anh ạ.

[Nguyễn Tuân]

Xin chào Xuân Ngọc và xin chào quý thính giả.

[Xuân Ngọc]

Thưa anh, Nguyễn Tuân có thể nói rằng là cái vụ khủng bố ở Bondi Beach ở gần đây đó thì nó đã thu hút rất nhiều sự quan tâm. Và chúng ta cũng đã thấy tất cả những đau thương và tất cả những ánh hào quang từ người anh hùng Ahmed mang lại để mà cứu sống không ít người. Đó. Thế thì cái sự việc này đó, ngay lập tức nó đã tạo ra một cái làn sóng trên thế giới phản đối bạo lực và đặc biệt là cái xu hướng bài Do Thái. Bởi vì sao? Bởi vì một cái thực tế là nó đang trỗi dậy không phải chỉ ở Úc mà trên thế giới nữa. Và bây giờ thì người ta lại nhắc đến một cái điểm trong khu vực Đông Nam Á, đó là Philippines. Và nơi đây trở thành địa điểm rất đặc biệt. Nó liên quan tới hai từ khủng bố và nó tạo ra những trường lớp để mà có thể gọi là huấn luyện trước cho những tay súng, kiểu như xảy ra vụ Bondi vừa rồi. Anh nhận định như thế nào về những thực tế hiện nay?

[Nguyễn Tuân]

Thì bây giờ thật sự mà nói thì mình cũng tóm tắt lại cái vấn đề thì ngày 14 tháng 12, vụ khủng bố thì chắc là mọi người ở Úc đều biết hết á. Thì đây là ngày lễ Hanukkah của cộng đồng người Do Thái có đến khoảng một ngàn người tham dự lận. Thì trong lúc diễn ra thì hai cha con người này, người cha tên là Sajid Akram và người con là Naveed Akram. Người cha năm mươi tuổi và người con hai mươi bốn tuổi. Người con này thì sinh ở nước Úc nhưng mà người cha á, là được di dân từ một vùng của Ấn Độ thì họ đã nổ súng và làm chết 15 người và rất tiếc là trong đó rất là đau thương là có một bé gái chỉ có mười tuổi thôi thành ra mà mất tít đã, và hơn bốn người bị thương. Thì người cha Sajid bị cảnh sát bắn chết tại chỗ và người con bị thương nặng và hiện tại bây giờ đã qua khỏi cái hôn mê rồi và hiện tại bây giờ là đã bị buộc tội tính ở khoảng năm mươi chín cái tội danh, bao gồm khủng bố và lấy cảm hứng từ cái lý tưởng gọi là một nhà nước Hồi giáo IS. Á thì một cái vụ khủng bố này được cho là kết quả của một xu hướng bài Do Thái gia tăng mạnh mẽ ở nước Úc và cả thế giới từ sau cái vụ tấn công của khủng bố Hamas ở Palestine ngày bảy tháng mười năm hai mươi ba đó, khiến khoảng một ngàn hai trăm nghìn người chết lận và rất là nhiều người - hơn hàng ngàn người bị thương và khoảng hơn hai trăm bốn mươi người bị bắt cóc làm con tin á.

[Nguyễn Tuân]

Thì từ sau cái vụ đó thì hội Do Thái họ sẽ phản ứng, họ phản ứng lại, họ tấn công về phía bên Palestine. Thì từ cái đợt khủng bố đó đó, thì ở Úc cũng như các nơi trên thế giới là cái phong trào và cái xu hướng bài Do Thái càng ngày gia tăng. Chẳng hạn như ở Úc thì họ đốt các giáo đường Do Thái ở Melbourne, họ có những grafiti mà thù địch về người Do Thái và, và có rất là nhiều cuộc biểu tình ủng hộ, ờ, nhà nước Palestine mà đôi khi nó thành ra điều vượt quá giới hạn thành ra là bài Do Thái á. Thì chính vì những xu hướng đó, thì cách đây á hồi tháng Thám đó, thì Thủ tướng Israel á, Benjamin Netanyahu đã viết một bức thư gởi trực tiếp đến Thủ tướng Úc Anthony Albanese á, thì nói rằng á, là Thủ tướng Netanyahu cáo buộc là chính sách của nước Úc, đặc biệt là nước Úc đã công nhận nhà nước Palestine và ủng hộ cái nghị quyết Liên Hiệp Quốc ngừng bắn ở Gaza, mà trong khi đó lại không có lên án mạnh mẽ cái nhóm khủng bố Hamas đó. Thì chính vì cái điều này mà ông Thủ tướng Netanyahu cho là đây là cái hành động đổ dầu than vào lửa cho hiện tượng bài Do Thái, rồi làm cho thưởng-- làm cho cái nhóm Do Thái-- nhóm khủng bố Hamas á, được-- giống như là được thưởng cho cái hành động khủng bố và khuyến khích hận thù Do Thái nè.

[Nguyễn Tuân]

Thì ông Netanyahu ông có viết một cái lời là lời kêu gọi nhà nước Palestine là thưởng cho Hamas và khích lệ cho những kẻ đe dọa cho người Do Thái ở Úc. Thì rất tiếc là từ hồi tháng tám đến bây giờ thì sau [tiếng cười khẩy] cái vụ này xảy ra đó thì ông Netanyahu càng chỉ trích gay gắt hơn nữa, thì nói chính phủ Úc mà không có làm gì hết. Tôi đã cảnh báo trước đây mấy tháng rồi mà chính phủ Úc không có hành động gì. Thì ngược lại đó thì ông Thủ tướng Albanese ổng bác bỏ và không đồng ý với những cái cáo buộc mà ông Netanyahu gọi và ông, ông Albanese á, cho là những cái cáo buộc của ông Netanyahu là không có hữu ích, và cũng nhấn mạnh là chính phủ Úc lúc nào cũng cam kết chống bài Do Thái. Nhưng mà rất tiếc là sau những vụ từ hồi tháng tám cho đến bây giờ thì mối quan hệ giữa Úc và Do Thái á, càng ngày càng tệ hơn. Thì bây giờ mình chuyển qua cái vấn đề mà Philippines hồi nãy mà Xuân Ngọc nói đó, thì hai cha con này đến Philippines hồi tháng mười một thì họ hầu như cả tháng mười một ở cái thành phố Davao ở cái khu Mindanao á, trước khi về lại Sydney.

[Nguyễn Tuân]

Thì những cái nhà điều tra và các chuyên gia đó, họ nghi ngờ là cha con Akram này á, là gì, là đến cái Philippines để nhận cái huấn luyện kiểu quân sự từ cái nhóm mạng lưới mà Jihadist mình gọi là chiến binh thánh chiến Hồi giáo đó. Thì theo CNN á, Philippines á, đặc biệt là ở Mindanao á, từ lâu á là cái điểm nóng khủng bố. Cái khu này nó thay thế các trại huấn luyện cũ ở Pakistan và Afghanistan. Khi mà có những cái, cái thông tin này ra thì chính phủ Philippines họ cũng phủ nhận á, Philippines là cái điểm nóng huấn luyện khủng bố của cái, cái nhóm ISIS mà gọi là nhóm nhà nước Hồi giáo tự xưng ấy. Thì Tổng thống Marcos và Hội đồng An ninh Quốc gia của Philippines á, họ báo, họ bác bỏ các cáo buộc này và nhấn mạnh là không có bằng chứng nào mà cha con-- cho là cái cha con Akram này đã huấn luyện ở Philippines.

[Nguyễn Tuân]

Tại vì thời gian lưu trú chỉ có một tháng thôi và các nhóm Hồi giáo tự xưng này á, thì đã bị suy yếu nghiêm trọng lắm rồi nhờ các cuộc chiến dịch quân sự và quy luật chống khủng bố và những thỏa thuận hòa bình ở Philippines từ năm 2019, thì nó làm cho cái, cái chính phủ Philippines cho rằng cái, cái Philippines không có là cái điểm khủng bố của nhóm Hồi giáo này.Thì nói tóm lại cái vụ khủng bố này thực sự nó là một cái đỉnh điểm của hiện tượng gọi là bài Do Thái toàn cầu. Nó kết hợp với những cái nhóm người mà gọi là Hồi giáo cực đoan và đồng thời là một sự bất ổn ở các khu vực Mindanao ở Philippines.

[nhạc đệm]

[Xuân Ngọc]

Quý thính giả đang theo dõi tạp chí Á Châu ngày nay cùng với Xuân Ngọc và Nguyễn Tuân.

[nhạc đệm]

[Xuân Ngọc]

Vâng, nhưng mà khi mà nghe những cái thông tin như thế này đó, sau khi chúng ta có được chi tiết hơn từ cơ quan điều tra thì nhấn mạnh là cái địa điểm là Philippines. Nhưng mà tại sao họ lại chọn Philippines làm cái điểm để tập luyện? Phải chăng nó an toàn cho những cái thành phần như thế này? Và phải chăng là chính phủ vẫn tuyên bố là không có cái chuyện gọi là huấn luyện khủng bố ở ngay tại nước họ, nhưng mà nó vẫn xảy ra ở một cái góc độ phức tạp mà bản thân chính phủ cũng không thể nào mà giám sát được ạ.

[Nguyễn Tuân]

Thì thật sự mà nói cái vùng Mindanao này thì mình phải gọi Philippines miền Nam này nó vẫn là một cái điểm đến hấp dẫn cho những cái nhóm phần tử khủng bố, mặc dù đã có rất nhiều tiến bộ của chính phủ Philippines trong cái phòng chống khủng bố của những nhóm cực đoan. Nhưng mà thực sự mà nói mình nhìn Philip, mình phải nhìn lại một cái, cái, cái lịch sử. Tại sao cái khu này nó là như vậy? Tại vì cái điểm này nó là cái quan trọng thì thật sự mà nói á là từ hồi thế kỷ 16 đó, cái cộng đồng Hồi giáo Moro ở Mindanao á, là họ đã bắt đầu có những cái trang bị vũ trang để mà tham gia cuộc kháng chiến chống thực dân Tây Ban Nha và Mỹ nữa.

[Nguyễn Tuân]

Rồi đến sau khi mà nước Philippines độc lập vào năm 46 đó, thì cái nhóm Hồi giáo những cái khu này này, họ có những cái bất bình với chính quyền Manila á trong một thời gian dài và dẫn đến các phong trào ly khai. Chẳng hạn như là, là cái nhóm Moro National Liberation Front. Họ thành lập năm 1969, rồi một nhóm Hồi giáo khác, nó gọi là Moro Islamic Liberation Front là họ thành lập năm 1977. Rồi đến năm đó là thời gian khai đầu tiên đó. Cho đến khoảng thập niên 90 đó thì lại nhiều các nhánh cực quan khác xuất hiện. Chẳng hạn như cái nhóm Abu Sayyaf năm 1991 họ thành lập. Thì cái nhóm này là, là những cựu chiến binh đến, trở về từ Afghanistan à. Cái nhóm này rất là nổi tiếng và là chuyên môn bắt cóc người nước ngoài đòi tiền chuộc. Rồi sau đó các nhóm khác, chẳng hạn như cái nhóm Bangsa Moro Islamic Freedom Fighters, họ thành lập năm 2010. Nhóm Maute là của những anh em ở cái khu này, luôn cái khu gia đình chính trị chuyên môn ở đây. Họ, họ, họ, họ thề trung thành với cái nhóm ISIS năm 2015. Đó là những thời gian nó cao trào ở cái khu này á.

[Nguyễn Tuân]

Thì nó xảy ra một cái vụ gọi là nó chiếm cái, cái khu Marawi năm 2017 đó. Thì cái nhóm khủng bố, hai cái nhóm khủng bố Maute và Abu Sayyaf này nó chiếm cái thành phố này đến khoảng 5 tháng á và xung đột và-- Chính phủ Philippines xung đột với cái nhóm này á. Nó gây hơn 1000 người chết và rất là-- hàng trăm tay súng bị tiêu diệt và khoảng 350.000 người dân phải di tản á. Thì cái lịch sử mà mạng lưới khủng bố này mà thánh chiến khắp nơi thì rõ ràng mình có thấy không? Là nó đã qua một vài thập niên khá dài rồi. Một trong những lý do khác nữa, ngoài cái chuyện mà đã-- anh vừa trình bày đó, thì khi-- một những lý do chính khiến Philippines trở thành cái thiên đường ẩn náu cho các nhóm khủng bố á, là cái vị trí địa lý nó rất là thuận lợi ở cái khu này. Philippines nữa [tiếng cười khẩy] có tới 7600 hòn đảo và cái địa hình Mindanao nó rất là rừng rậm, nhiệt đới, dày đặc núi non hiểm trở, bờ biển dài hàng ngàn kilômét. Thì rất-- thật sự mà cái nhóm này mà nó tập luyện ở đó thì rất khó bị phát hiện bởi lực lượng của chính phủ.

[Nguyễn Tuân]

Rồi lại nói là gần với biên giới với Indo và Mã Lai nè, qua cái bờ biển, biển Sulu và biển Celebes á, thì nó tạo thành một khu tam giác khủng bố. Đó, thì các nhóm thánh chiến này nó di chuyển qua lại dễ dàng và buôn lậu vũ khí này nọ đủ thứ thì nhà nước khó mà kiểm soát. Thì cái địa hình này á, theo cái The-- tạp chí The Guardian thì nó nói cái địa hình của cái khu này á, nó tương tự giống như là Afghanistan vậy đó.

[Nguyễn Tuân]

Nhưng mà nó lại nằm ở Đông Nam Á. Nó thu hút các chiến binh khắp nơi quay lại đó. Thì đó cũng là một phần lý do tại sao mà mình, tại sao mà cái trường hợp ngẫu nhiên là tại sao mà hai cha con này lại đi đến cái thành phố này, ngay cái khu hot-- hotspot này đúng không? Thì đó là một cái yếu tố trùng hợp ngẫu nhiên mà nó làm cho các nhà điều tra nghi ngờ. Thì một cái yếu tố khác nữa đó, mà tại sao cái khu này nó lại là, là, là, là tiềm hút là về yếu tố kinh tế xã hội thì nó làm cho cái chủ nghĩa cực đoan này nó phát triển. Thì theo Ngân hàng Thế giới, thì cái khu Mindanao này á, được cho là vùng nghèo nhất Philippines, có tỷ lệ nghèo nó lên đến 30 đến 40%, nó cao gấp đôi cái mức trung bình của Philippines. Thất nghiệp và đặc biệt là rất là cao ở thanh niên và bất bình đẳng lớn á thì dồn xung đột kéo dài. Thì các nhóm khủng bố Hồi giáo này nè, nó tận dụng cái điều này đó thì nó đưa ra những cái điều gọi là hứa hẹn gọi là công bằng Hồi giáo và lợi ích kinh tế. Thì những cái nhóm chẳng hạn như cái nhóm Abu Sayyaf, nó, nó chuyên môn đi bắt cóc người nước ngoài để kiếm tiền chuộc hàng triệu đô la Mỹ á. Và nó dùng cái tiền này để mà mua chuộc những cái cộng đồng ở địa phương thì những cái bất ổn xã hội này về rồi đó, đó, đó, đó là cái điểm thu hút đó. Rồi cộng thêm một cái nữa là cái, cái cáo, những có những cái cáo buộc gọi là lạm dụng quyền lực của chính phủ. Hồi xưa lúc thời tổng thống Duterte mà gọi là cuộc chiến ma túy đó

[Speaker 2]

Dạ

[Nguyễn Tuân]

Thì cũng làm nhiều người chết, thì làm cũng mất lòng dân nữa thì, thì nó làm cho cái lòng-- cái, cái niềm tin của người dân vào chính phủ nó cũng sụt giảm trong thời gian đó, thì nó tạo thành khoảng trống cho các nhóm thánh chiến này nó thu hút những, những cái lực lượng thanh, thanh niên và thánh chiến mới. Đó. Chuyên gia Sydney Jones đến từ cái, cái viện mà nghiên cứu về chính sách và xung đột á. Và chuyên gia này nói rằng á là cái nghèo đói và cái thất học và cảm giác bị loại trừ ở cái khu này là một cái ngòi nổ cho các cực đoan và đặc biệt là ở các cái khu vực mồn đồn nơi tôn giáo chủ-- là cái yếu tố hoàn toàn đó.

[nhạc đệm]

[Xuân Ngọc]

Quý thính giả đang theo dõi tạp chí Á Châu ngày nay cùng với Xuân Ngọc và Nguyễn Tuân.

[nhạc đệm]

[Xuân Ngọc]

Vâng, có thể nói rằng đây là những cái yếu tố kinh tế, xã hội, nhưng mà chúng ta cũng không thể nào bỏ qua được một vấn đề đó là bản thân Philippines, họ còn sống chung với các quốc gia xung quanh nữa, không thể nào mà chỉ một mình họ chịu trách nhiệm được. Anh đánh giá như thế nào từ một cái góc độ quốc tế hơn?

[Nguyễn Tuân]

Thực sự mà nói á, Philippines á, là một trong những cái nơi á, điểm du lịch hàng đầu ở Đông Nam Á, có khoảng hơn tám triệu người á, đến Philippines á. Và cái visa đó rất là dễ dàng. Đó. Thì, các nhóm chẳng hạn như bây giờ những cái nhóm mà, mà, mà, mà Hồi Giáo như Abu Sayyaf với Mauti này này, nó lại liên kết tài trợ và nhận huấn luyện từ cái nhóm Al Qaeda và ISIS á. Từ, từ lâu đời, lúc mà nó mới phát sinh ở bên Trung Đông á. Thì cái nhóm Hồi Giáo thường xuyên, Nhà nước Hồi Giáo tự xưng này á, nó công nhận Philippines á, là nó gọi cái khu này gọi là cái tỉnh Wilaya Philippines vào năm 2016 á và kêu gọi thánh, các chiến binh thánh chiến khắp nơi và các nước á, thay vì đến Syria, bây giờ đi đến, a, đến, đến Philippines đi. Tại vì bây giờ nó tạo thành một thùng-- vùng ở đó. Thì chính vì cái sự kết hợp giữa Philippines là cái điểm đến du lịch hàng đầu, rồi xong rồi á, cộng thêm cái nhóm Hồi Giáo lại chọn cái Philippines á, dẫn đến cái chuyện á là những, những cái nhóm á thánh chiến này nó đến du-- nó lại chọn Philippines và cộng với lịch sử lâu dài, nó, nó làm được một điểm thu hút nữa. Thì bây giờ á, thì đó là lý do tại sao mà cha con có thể đi, đê-- hai cha con khủng bố trên Sydney có thể đến Philippines du lịch dễ dàng. Nhưng mà á, mình cũng phải nói là á, Philippines á, họ đã có những biện pháp giải quyết cái vấn đề này cũng khá lâu rồi. Tại vì thực sự á, Philippines ngày nay nó không còn được gọi là cái thiên đường khủng bố giống như lúc trước nữa.

[Nguyễn Tuân]

Thì họ đã hợp tác với rất nhiều nước, và đặc biệt là về an ninh quốc phòng với rất nhiều nước trong khu vực và thế giới để mà chống khủng bố đó. Thì chính phủ á, họ đã thông qua cái luật gọi là chống khủng bố năm 2020 để cho tài trợ về tài chính á, và logistic chả hạn và vận chuyển á, cho bất cứ ai mà, mà, mà giúp đỡ những cái nhóm thánh chiến này. Rồi họ cầu trong cái chiến dịch quân sự ở Marawi mà năm 2017 đó, thì cũng đã tiêu diệt được rất là nhiều à, thành phần à, cực đoan này và cũng phá hủy rất là nhiều trại huấn luyện. Ờ, rồi họ có những cái thỏa thuận với những cái nhóm khủng bố và những nhóm cực đoan này á, thì để giảm đi cái phong trào, ờ, ờ, gọi là ly khai và chiêu mộ các lực lượng khủng bố mới. Và nhà nước cũng đồng thời á, là đầu tư phát triển kinh tế vào cái khu này qua cái về và, và, và về chẳng những về mặt kinh tế mà còn về mặt giáo dục. Thì hiện tại mà nói á, thì chỉ còn khoảng chừng ba trăm đến năm trăm tay súng hoạt động thôi, chủ yếu là người địa phiên-- địa, địa phương thôi. Rồi cộng thêm những cái sự giúp đỡ và liên kết với cái, với quốc tế đó, thì bây giờ á, cái nhóm

[Nguyễn Tuân]

khủng bố quốc tế nó không còn đến Philippines nhiều nữa. Thì trong cái bảng xếp hạng mà khủng bố toàn cầu năm 25 mới đây nhất á, thì Philippines đã cải thiện cái bảng, ờ, ờ, xếp hạng của mình là từ hồi xếp hạng chín năm 2019, bây giờ tăng lên hạng hai mươi trong cái chỉ số khủng bố toàn cầu. Nhưng mà thật sự mà nói á, thì

[Nguyễn Tuân]

kiểm soát cũng hơi khó, thành ra là bởi vậy mới xảy ra cái hiện tượng là hai cha con này dẫn đến cái khu này. Thì Philippines cần phải tăng cường hợp tác quốc tế hơn nữa và đồng thời phải chia sẻ những thông tin tình báo đối với à, đặc biệt là Úc và đặc biệt là khối Asean.

[Xuân Ngọc]

Vâng và trong cái lúc này thì chúng ta thấy rằng Úc liên tục hành động, đưa ra những cái giải pháp về mặt chính sách cũng như là về mặt xã hội nữa. Bên cạnh đó thì quốc tế cũng đã bắt đầu rục rịch có những bước đi của riêng mình để ngăn chặn những điều này nó tái diễn. Theo anh thì nên có những giải pháp như thế nào từ chính phủ Úc và Philippines có thể áp dụng được để mà trong tương lai không còn nhìn thấy một cái thảm kịch kinh khủng như thế này ạ?

[Nguyễn Tuân]

Hổm rài thì thật sự mọi người nếu mà đọc báo chí ở [tiếng cười] nước Úc thì thấy là hầu như là tập trung vào vấn đề này khá nhiều. Thì nói riêng về chính phủ Úc thì họ cần tập trung vào cái vấn đề gọi là chống cực đoan nội địa và kiểm soát, với lại cái, cái nhóm khủng bố này nó liên kết với các đoàn quốc tế. Đó. Thì đâ-- Điều đầu tiên á, là tăng cường luật chống ngô-- mà, mà mình gọi là Hate Speech á, gọi là luật chống ngôn từ kích động hận thù và bài Do Thái. Thì sau cái vụ bom, khủng bố ở Bondi Beach này á, thì Thủ tướng Albanese đã công bố một luật mới nghiêm ngặt hơn á, gọi là chống ngôn từ kích động thù hận á. Và, và trong cái lu-luật mới này thì bao gồm á là cấm biểu tình lên đến ba tháng ở cái tiểu bang New South Wales nếu mà có những cái phát biểu mà liên quan đến vấn đề thù hận. À, tương lai, trong cái tương lai á, thì chính phủ có thể yêu cầu các nền tảng mạng xã hội á, xóa những cái nội dung thù địch mà những cái lời lẽ mà thù hận kích động này á, một cách nhanh chóng á. Đó.

[Nguyễn Tuân]

Thay vì để đó nó hơi lâu thì bây giờ phải xóa nhanh hơn và đồng thời á, là phải kết hợp với giáo dục chống cực đoan nè, à trong các trường học để giảm chiêu mộ thanh niên giống như hiện tượng người có gọi là -- hoặc Dusiner Úc á, nhưng mà cũng bị cực đoan. À, đó. Thì, thì đó là... Cái điểm thứ hai á, là cần chính phủ á, họ muốn kiểm soát súng đạn chặt chẽ hơn. Thì ông thủ tướng vừa mà, vừa mới công bố một chương trình mua lại súng ống á, thì tương tự giống như cái vụ mà nổ súng khủng bố giết người ở Port Arthur năm 1996 đó. Thì ông-- Chính phủ Úc và ông thủ tướng, ông muốn hạn chế cái vấn đề vũ khí bản tự động và, và hạn chế cái số

[Nguyễn Tuân]

lượng vũ khí và súng mà một người có thể sở hữu. Đó. Cái điểm thứ ba nữa là, ờm, ờm, chính phủ muốn nâng cao cái vấn đề tình báo và ngăn chặn khủng bố ở ngoại quốc á. Thì họ muốn tăng quyền lực cho cái, cho cái Tổ chức Tình báo An ninh Úc gọi là ASIO á, và, và chống để gọi là theo cái chiến lược này chống khủng bố và bạo lực cực đoan. Bao gồm là giám sát chặt chẽ những cái du lịch rồi, những cái, cái, cái thành phần mà nằm trong danh sách mà gọi là hơi bị cực đoan á, mà đi du lịch đến những cái điểm nóng, chẳng hạn như Philippines này. À thì họ phải kiểm soát chặt chẽ những cái người đó. Đó, họ phải-- bây giờ họ phải, phải, phải, phải, phải tích cực hơn trong vấn đề đó chứ không phải là nằm trong danh sách rồi thôi. Đó, họ phải theo dõi thấy nhóm thành phần này nó đi đâu và như thế nào.

[Nguyễn Tuân]

Và đồng thời là hợp tác với những cái nước trong khối Asean này để theo dõi những cái thành phần khủng bố nước ngoài, đó, chứ không phải riêng chỉ trong nước nữa. Và cuối cùng á, một cái này rất là thật sự nói rằng là quan trọng là, đó là cần phải thúc đẩy cái hội nhập cộng đồng giữa nhóm người gốc Hồi Giáo và nhóm người gốc Do Thái để giảm thù hận. Thì họ cần có những chương trình đó. Tại vì thực sự mà nói đây là một cái vấn đề mà, mà bao nhiêu lâu nay.Nó, nó, nó rất là khó. Thế giới chưa bao giờ giải quyết được vấn đề này. Đó là sự hận thù hằn giữa những người gốc Hồi giáo và những người gốc Do Thái.

[Xuân Ngọc]

Quý thính giả đang theo dõi tạp chí Á châu ngày Nay cùng với Xuân Ngọc và Nguyễn Tuân.

[Xuân Ngọc]

Vâng, bây giờ thì chúng tôi muốn là anh Nguyễn Tuân nhìn xa hơn một chút nữa đây. Với Philippines thì những cái giải pháp nên như thế nào ạ?

[Nguyễn Tuân]

Mình hồi nãy anh trình bày là họ đang có những hành động là, là đầu tư vào những khu này và những hành động tiêu diệt các nhóm khủng bố. Thì nói đúng ra Philippines á, cái trọng tâm của họ là phải loại bỏ cái gốc rễ bất ổn và ngăn chặn phần tử khủng bố nước ngoài. Chứ không để, để mà chọn Philippines trong tương lai thì đầu tiên là họ phải tiếp tục phát triển kinh tế cho khu vực Mindanao này. Họ cần phải tăng cường đầu tư hạ tầng và giáo dục để giảm nghèo đói. Vì cái vấn đề kinh tế và nghèo đói là một yếu tố để mà chiêu mộ các nhóm thánh chiến đó thì mình-- khi mà chính phủ Philippines mà con người ta mà kinh tế tốt hơn thì, thì những cái chuyện mà hứa hẹn viển vông của các nhóm thánh chiến trên nhà nước Hồi Giáo tự xưng này thì nó không còn sức hút nữa. Cái thứ hai đó là Philippines cần phải nâng cao cái luật chống khủng bố. Chẳng hạn như cái đạo luật chống khủng bố năm 2020 đó, nó cần phải mở rộng cái đạo luật này để truy tố cái thành phần khủng, khủng bố nước ngoài nữa. Bao gồm và họ cần phải kiểm soát biên giới chặt chẽ hơn và hợp tác với, đặc biệt với những nước láng giềng, đặc biệt là Indo và Mã Lai.

[Nguyễn Tuân]

Cái điều thứ ba á, là họ cần phải tăng cường huấn luyện quân sự và tình báo và hợp tác với Mỹ và Úc để đào tạo cái lực lượng chống khủng bố, tập trung vào ngăn chặn các chương trình huấn luyện chiến binh thánh chiến. Và cái điều thứ tư á, mà cũng quan trọng đó là chống cực đoan hóa về trực tuyến và cộng đồng. Đó, thì hiện-- bây giờ hồi xưa muốn chiêu mộ thì chỉ phải bay tới đó, bây giờ cứ ngồi trên mạng là đã có thể chiêu mộ được rồi. Thành ra là họ cần phải, phải-- đó họ, họ cần phải tập trung vào cái vấn đề và, và, và, và trực tuyến online này và đồng thời đó, họ cần phải có các cái, triển khai các chương trình gọi là phi cực đoan hóa cho các nhóm cựu chiến binh thánh chiến này. Đó thì khi để họ không quay lại nữa. Đó là cái điểm này nó liên quan đến cái điểm đầu tiên về mặt về phát triển kinh tế đó. Thì khi mà mình triển khai các chương trình và tập trung hơn vào những nhóm cựu chiến binh thánh chiến này á, thì, thì, thì sẽ có lợi cho, cho cái khu vực Mindanao và Philippines. Và, và mình cần phải giám sát chặt chẽ cái mạng xã hội để mà coi coi những cái thành phần thánh chiến và những thành phần cực đoan đó có kiêu ngạo, chiều vụn như thế nào hay không? Đó là cái mà Philippines hiện tại họ cần phải tập trung.

[Xuân Ngọc]

Và một lần nữa rất cảm ơn thời gian quý báu mà bình luận gia Nguyễn Tuân dành cho chương trình ngày hôm nay ạ.

[Nguyễn Tuân]

Xin cảm ơn Xuân Ngọc và xin kính chào quý thính giả!

END OF TRANSCRIPT