Á châu Ngày nay: Từ “Con Hổ Đông Nam Á” thành “Châu Á Bệnh Phu”, điều gì đang xảy ra với Thái Lan?

pexels-lu-zhao-145486608-16773197.jpg

Bangkok, Thailand. Nguồn: Pixels/ Lu Zhao

Thái Lan, từng là "con hổ" kiêu hãnh dẫn đầu sự trỗi dậy của Đông Nam Á, nay đang đứng trước một khúc quanh nghiệt ngã. Từ vị thế biểu tượng kinh tế, quốc gia này đang đối mặt với bóng ma trì trệ khi bị gán mác "Châu Á bệnh phu" vào năm 2026. Với mức tăng trưởng chạm đáy, nợ hộ gia đình bủa vây và một xã hội siêu già hóa, liệu xứ sở Chùa Vàng có thể thực hiện cuộc cải cách lịch sử hay sẽ lún sâu vào bẫy suy thoái?


Từng là biểu tượng của sự trỗi dậy mạnh mẽ và khả năng chống chịu kinh tế đáng kinh ngạc tại khu vực, Thái Lan bước vào năm 2026 với một diện mạo hoàn toàn khác. Thuật ngữ "Người bệnh của châu Á" (Sick man of Asia) – vốn từng dùng để chỉ sự suy yếu của triều đại nhà Thanh thế kỷ 19 hay Philippines những thập niên 70-80 – nay đang được các tổ chức quốc tế và giới phân tích áp dụng cho xứ sở Chùa Vàng. Sự chuyển mình từ một "con hổ" dũng mãnh sang một thực thể trì trệ là một câu chuyện đầy cảnh báo về bẫy thu nhập trung bình và những hệ lụy của bất ổn chính trị kéo dài.

Căn bệnh trầm kha của một nền kinh tế từng vang bóng

Đầu năm 2026, tạp chí Financial Times đã gây xôn xao với bài viết "Cách Thái Lan trở thành 'người bệnh' của châu Á". Từng được mệnh danh là "Teflon Thailand" nhờ khả năng phục hồi thần kỳ sau các cú sốc, nhưng giờ đây, lớp vỏ bọc bảo vệ đó dường như đã bong tróc.

Bức tranh kinh tế Thái Lan hiện nay hiện lên với những gam màu xám xịt. Theo dự báo của Ngân hàng Thế giới và Quỹ Tiền tệ Quốc tế (IMF), tăng trưởng GDP của quốc gia này trong năm 2026 chỉ dao động ở mức 1,6% - 2,0%, thấp nhất trong khu vực. Trong khi các quốc gia láng giềng như Việt Nam đang đặt mục tiêu tăng trưởng 7-8%, thậm chí kỳ vọng con số 10% nhờ đầu tư công và hạ tầng, thì Thái Lan lại mắc kẹt trong sự ì ạch.

Một trong những khối u lớn nhất là nợ hộ gia đình, đã chạm mức kỷ lục gần 90% GDP. Con số này không chỉ kìm hãm tiêu dùng nội địa mà còn khiến hệ thống ngân hàng trở nên thận trọng cực độ trong việc cho vay do nỗi lo nợ xấu. Ngành sản xuất, đặc biệt là thế mạnh truyền thống về ô tô, đang hụt hơi trước xu hướng chuyển dịch toàn cầu sang xe điện. Ngay cả du lịch – trụ cột chiếm 18% GDP trước đại dịch – cũng chưa thể tìm lại ánh hào quang cũ. Với dự báo chỉ đón khoảng 34-36 triệu khách trong năm 2026, Thái Lan đang thua dần trong cuộc đua thu hút du khách với Việt Nam và Philippines do những lo ngại về an toàn và sự thiếu đổi mới.

Quả bom nổ chậm mang tên dân số già hóa

Nếu nợ nần là gánh nặng hiện hữu, thì cấu trúc dân số lại là một "quả bom nổ chậm" đe dọa tương lai dài hạn. Thái Lan đang trở thành một "xã hội siêu già hóa" với tốc độ đáng báo động, chỉ đứng sau Singapore trong khu vực.

Năm 2025, tỷ lệ người cao tuổi (trên 60 tuổi) đã chiếm hơn 21% dân số và dự kiến sẽ tăng lên 28% vào năm 2033. Tỷ lệ sinh giảm xuống mức tương đương Hàn Quốc (khoảng 1,0 - 1,2) khiến lực lượng lao động thu hẹp nghiêm trọng. Áp lực tài chính lên hệ thống hưu trí và y tế đang đè nặng khi tỷ lệ hỗ trợ người già giảm từ 3,6 người lao động trên một người già (năm 2020) xuống chỉ còn 1,8 vào năm 2040.

Sự thiếu hụt nhân công trong các ngành then chốt như sản xuất và dịch vụ, kết hợp với năng suất lao động thấp, đang kéo lùi tiềm năng tăng trưởng của quốc gia. Đây là sự tương phản rõ rệt với "lợi thế dân số vàng" của các nước lân cận, nơi lực lượng lao động trẻ đang là thỏi nam châm thu hút các chuỗi cung ứng cao cấp.

Khủng hỏa chính trị và sự xói mòn niềm tin

Bất ổn chính trị được coi là căn nguyên của mọi rắc rối. Kể từ năm 2014, Thái Lan đã trải qua nhiều cuộc đảo chính, thay đổi chính phủ liên tục và sự can thiệp sâu sắc từ các thế lực bảo thủ cùng quân đội. Sự chia rẽ nội bộ không chỉ làm gián đoạn các chính sách dài hạn mà còn khiến dòng vốn đầu tư trực tiếp nước ngoài (FDI) tháo chạy sang Indonesia và Việt Nam.

Cuộc tổng tuyển cử ngày 8/2/2026 được triệu tập đột ngột sau khi Thủ tướng Anutin Charnvirakul giải tán quốc hội là một chỉ dấu cho thấy sự mong manh của chính trường. Ba thế lực chính đang đối đầu quyết liệt với những tầm nhìn khác biệt:

Đảng Nhân dân (People’s Party): Đại diện cho giới trẻ và cải cách, cam kết soạn hiến pháp mới, chống độc quyền và hiện đại hóa giáo dục.

Đảng Vì nước Thái (Pheu Thai): Tập trung vào các chính sách dân túy như xóa nợ nông dân và trợ cấp kinh tế ngắn hạn.

Đảng Tự hào Thái Lan (Bhumjaithai): Ưu tiên sự ổn định, bảo vệ chế độ quân chủ và các kế hoạch hỗ trợ thực tế nhưng mang tính hiện trạng.

Sự can thiệp từ "quyền lực ngầm" và các phán quyết của tòa án hiến pháp đang làm suy giảm niềm tin của nhà đầu tư vào Tòa Bạch Ốc và các cơ quan điều hành tại Bangkok. Khi chính sách bị xé nhỏ bởi các liên minh lỏng lẻo, những kế hoạch chiến lược về chuyển đổi số hay R&D thường bị bỏ ngỏ.

Điểm yếu về giáo dục và năng lực đổi mới

Thái Lan đang tụt hậu trên bản đồ công nghệ và nhân lực. Chi tiêu cho giáo dục chỉ chiếm khoảng 12,6% ngân sách năm 2025 – con số khiêm tốn so với nhu cầu chuyển đổi sang công nghệ cao. Trong Global Innovation Index 2024, Thái Lan đứng thứ 41 và tỏ ra thiếu hụt các sáng tạo trong lĩnh vực AI hay sản xuất xanh.

Sự thiếu đầu tư vào con người khiến lao động Thái Lan khó lòng cạnh tranh trong kỷ nguyên 4.0. Trong khi đó, các quốc gia lân cận đang tiến bộ nhanh chóng nhờ các chương trình khuyến khích đầu tư tư nhân vào giáo dục và đào tạo kỹ thuật số. Nếu không có những thay đổi mang tính đột phá từ gia đình đến chính phủ, Thái Lan sẽ tiếp tục bị kẹt trong bẫy năng suất thấp.

Lối thoát nào cho con hổ đang trọng thương?

Câu hỏi đặt ra là: Liệu Thái Lan có thể rũ bỏ cái danh "người bệnh" để trở lại đường đua? Câu trả lời nằm ở những lựa chọn nghiệt ngã sau cuộc bầu cử 2026.

Để đảo ngược xu hướng, Thái Lan cần một chính phủ đủ mạnh mẽ và ổn định để thực hiện các cải cách cấu trúc thay vì các gói cứu trợ dân túy ngắn hạn. Các chuyên gia từ Viện Nghiên cứu Phát triển Thái Lan nhấn mạnh bốn trụ cột sinh tử:

Ổn định chính trị: Cải cách hiến pháp và khôi phục niềm tin nhà đầu tư.

Giải quyết nợ: Tái cấu trúc nợ hộ gia đình để khơi thông dòng máu tiêu dùng.

Đầu tư con người: Tăng chi cho R&D và thu hút lao động tay nghề cao.

Đa dạng hóa kinh tế: Tận dụng các hiệp định thương mại như RCEP/CPTPP để gia nhập sâu hơn vào chuỗi cung ứng toàn cầu.

Nếu thực hiện tốt, tăng trưởng của Thái Lan có thể quay lại mức 4-5% và hướng tới mục tiêu quốc gia thu nhập cao vào thập niên 2040. Ngược lại, nếu sự chia rẽ vẫn tiếp diễn và các cải cách bị đình trệ, hình ảnh một "con hổ" lừng lẫy một thời sẽ chỉ còn là quá khứ, nhường chỗ cho một quốc gia già cỗi và tụt hậu giữa một Đông Nam Á đang chuyển mình mạnh mẽ.

Đồng hành cùng chúng tôi tại SBS Vietnamese Facebook & SBS Vietnamese Instagram, và cập nhật tin tức ở sbs.com.au/vietnamese

Nghe SBS Tiếng Việt trên ứng dụng miễn phí SBS Audio, tải về từ App Store hay Google Play

Phần "Transcript" do AI tạo ra. Đọc thêm về việc SBS sử dụng AI: https://www.sbs.com.au/aboutus/sbs-guiding-principles-for-use-of-ai/

[Xuân Ngọc]

[nhạc intro] Bản tin Á Châu ngày nay cùng Xuân Ngọc và Nguyễn Tuân trở lại cùng quý vị như đã lịch hẹn mỗi Chủ nhật hàng tuần đây. Và ngày hôm nay, chúng tôi sẽ đưa quý vị đến với đất nước Thái Lan. Nhưng chúng ta sẽ nhìn đất nước này với xu hướng trong tương lai gần và cả một cái viễn cảnh phía trước, khi mà tình hình hiện tại nó đang thể hiện cho cái vị thế của đất nước này ở một mức độ mà... đối với các chuyên gia về tài chính, kinh tế và xã hội khá là đáng báo động. Và như thường lệ, chúng tôi trở lại với chuyên gia bình luận Nguyễn Tuân ạ. Xin kính chào anh!

[Nguyễn Tuân]

Xin chào Xuân Ngọc và xin chào quý thính giả!

[Xuân Ngọc]

Vâng, thưa anh Nguyễn Tuân. Hôm nay chúng ta sẽ thảo luận về cái chủ đề anh đã đề nghị chúng ta để mà nói về cái điều này cũng rất là thú vị đấy. Đó là chủ đề: Từ con hổ Đông Nam Á thành Châu Á bệnh phu và điều gì đang xảy ra với Thái Lan? Nghe đến cái cụm từ Châu Á bệnh phu thì chúng ta trở lại với cụm từ gốc của nó, đó là thuật ngữ "Sick man of Asia", mà người ta đang nhắc đến rất là nhiều trong các phân tích gần đây về tình hình kinh tế, tài chính của Thái Lan. Vậy thì anh có thể chia sẻ nguồn gốc của thuật ngữ này và vì sao nó lại được dùng để mô tả Thái Lan vào năm 2026 không ạ?

[Nguyễn Tuân]

Rất vui được trao đổi với Ngọc về chủ đề này. Cái thuật ngữ mà Châu Á bệnh phu nó có nguồn gốc từ thế kỷ mười chín. Ban đầu nó chỉ dùng chỉ để nói về triều đại nhà Thanh của Trung Quốc khi mà quốc gia này suy yếu nghiêm trọng trước sự xâm lược của các cường quốc phương Tây. Thì sau này, cái cụm từ này lại được sử dụng để mô tả về các nền kinh tế Châu Á khi mà họ rơi vào khủng hoảng kéo dài. Chẳng hạn như là Philippines bị khủng hoảng trong những thập niên bảy mươi, tám mươi do tham nhũng và suy thoái kinh tế này. Vào đầu năm hai mươi sáu này á, thì tạp chí Financial Times đã áp dụng từ này cho Thái Lan.

[Nguyễn Tuân]

Trong cái bài viết của họ, thì họ nhấn mạnh rằng cái quốc gia này từng được ca ngợi là giống như là Teflon của Thái Lan, giống như là Teflon, là cái chảo không dính, giống như lột cỡ nào mà cũng chống đỡ được đó, với khả năng chống chịu kinh tế mạnh mẽ. Nay lại đang đối mặt với cái tăng trưởng ì ạch khoảng hai phần trăm trong nhiều năm, rồi nợ hộ gia đình cao kỷ lục, dân số già hóa nhanh chóng và bất ổn chính trị kéo dài. Những yếu tố này đã khiến Thái Lan từ một con hổ kinh tế của Đông Nam Á, bây giờ chuyển sang tình trạng trì trệ về mặt cấu trúc và mất dần vị thế cạnh tranh khu vực.

[Xuân Ngọc]

Vậy thì trong cái bức tranh đó nhé, thì kinh tế Thái Lan hiện nó đang ở trạng thái cụ thể là như thế nào? Và những cái số liệu hay chỉ số cụ thể nào nó cho thấy nền kinh tế này thực sự đang gặp vấn đề không ạ?

[Nguyễn Tuân]

Ờ, đúng rồi, thì kinh tế Thái Lan hiện tại bây giờ đang đối mặt với nhiều thách thức rất là nghiêm trọng, và tình trạng này đang được các tổ chức quốc tế và địa phương xác nhận qua các báo cáo mới nhất này. Thì theo dự báo của Ngân hàng Thế giới và Quỹ Tiền tệ Quốc tế, thì tăng trưởng của GDP của Thái Lan trong năm 26 chỉ khoảng một chấm sáu đến hai phần trăm thôi, thấp hơn rất nhiều so với các nước láng giềng. Nợ hộ gia đình cao kỷ lục, gần chín mươi phần trăm GDP nè, rồi khiến tiêu dùng suy giảm và các ngân hàng ngần ngại cho vay do lo ngại nợ xấu.

[Nguyễn Tuân]

Rồi ngành sản xuất, đặc biệt là ô tô đang chậm lại do dịch chuyển toàn cầu của các động cơ đốt trong. Mà trong khi du lịch á, từng là cái, cái trụ cột kinh tế của Thái Lan, chiếm khoảng tám mươi-- khoảng mười tám phần trăm GDP trước đại dịch vẫn chưa phục hồi hoàn toàn. Họ lo ngại về an toàn này, cạnh, cạnh tranh du lịch từ các nước khác như Việt Nam và Philippines, và ảnh hưởng từ cuộc xung đột với biên giới với Campuchia. Thì Hiệp hội Liên minh Công nghiệp, Thương mại và Ngân hàng Thái Lan á, đã cảnh báo rằng: nếu không có cải cách thì tăng trưởng của Thái Lan có thể dưới hai phần trăm và trì hoãn ngân sách năm 27 nó có thể làm tình hình tệ hơn nữa.

[Nguyễn Tuân]

Thì về mặt tổng thể thì Thái Lan đang mắc kẹt trong một cái gọi là bẫy thu nhập trung bình với năng suất lao động thấp và thiếu đầu tư vào R&D. Thì nếu mà mình muốn so sánh với nước láng giềng gần thì so sánh với Việt Nam á, thì Việt Nam lại là đang là nơi thu hút nguồn cung ứng cao cấp với tăng trưởng xuất khẩu mạnh mẽ và đầu tư nước ngoài tăng đến mười, mười lăm phần trăm hằng năm lận. Thì rõ ràng Thái Lan đang bị tụt hậu rõ rệt do thiếu chiến lược chuyển đổi số và công nghệ cao.

[Xuân Ngọc]

Vâng, ở đây anh nhắc tới một yếu tố, đó là già hóa dân số. Đây là vấn đề không phải chỉ của Thái Lan đâu. Bây giờ các nước phát triển họ rất sợ cái yếu tố này và nó được xem là một thách thức rất lớn-

[Nguyễn Tuân]

Dạ.

[Xuân Ngọc]

... ở đây là đối với Thái Lan cụ thể là như vậy.

[Nguyễn Tuân]

Ừm.

[Xuân Ngọc]

Vậy thì anh có thể phân tích cụ thể hơn về vấn đề này không ạ?

[Nguyễn Tuân]

Thì dân số già hóa là hiện tại là một quả bom nổ chậm đối với kinh tế Thái Lan đó, và tình trạng này đang trở nên cấp bách hơn vào năm 26. Khi mà mình nghiên cứu về vấn đề này, mình cũng rất là ngạc nhiên là tỷ lệ sinh của Thái Lan đã giảm xuống mức thấp tương đương với Hàn Quốc- là khoảng từ một đến một chấm hai tỷ lệ sinh đẻ thôi. Thì và dân số bắt đầu suy giảm rồi. Và với số lượng người cao tuổi trên sáu mươi tuổi đó thì chiếm hơn hai mươi mốt phần trăm dân số vào năm 25.

[Nguyễn Tuân]

Thì dự kiến á, thì số người lớn tuổi này tăng hai tám phần trăm vào năm 33. Thì điều này đã khiến Thái Lan trở thành một xã hội siêu già hóa. Thì theo báo cáo của Hiệp hội Quỹ Hưu trí của Thái Lan á, thì lực lượng lao động đang thu hẹp lại, dẫn đến thiếu hụt nhân công cho các ngành then chốt như sản xuất và dịch vụ. Điều này kết hợp với nợ cao khiến các hộ gia đình khó chi tiêu và làm chậm tăng trưởng tiêu dùng nội địa. Thì so với các nước Đông Nam Á khác, Thái Lan là một trong những quốc gia già hóa nhanh nhất, chỉ sau Singapore thôi, và đang đối mặt với áp lực tài chính lớn từ quỹ hưu trí và y tế. Với cái tỷ lệ hỗ trợ người già giảm từ ba chấm sáu người lao động trên một người già đó, từ năm 2020 xuống còn chỉ còn một chấm tám người lao động vào năm 2040.

[Nguyễn Tuân]

Theo dự đoán đó, thì nếu không có chính sách nhập cư hoặc khuyến khích sinh đẻ hiệu quả đó, thì vấn đề này sẽ làm giảm cái tiềm năng tăng trưởng dài hạn và có thể kéo dài tình trạng là gọi là Châu Á bệnh phu thêm nhiều năm nữa. Thì trong-- nếu mà mình so sánh với Việt Nam nữa đó, thì Việt Nam đang tận dụng cơ-- cái cơ hội rất lớn là dân số vàng đó, lao động trẻ chiếm hơn sáu mươi phần trăm dân số, rồi tỷ lệ sinh là từ một chấm chín đến hai phần trăm này, và đầu tư mạnh vào giáo dục để nâng cao năng suất và duy trì tăng trưởng cao và tránh cái, cái bẫy mà già hóa sớm như Thái Lan.

[Xuân Ngọc]

Vâng, hiện nay đó thì nó cũng có những cái ý kiến họ cho rằng là bất ổn chính trị, nó là nguồn căn của hàng loạt khó khăn mà Thái Lan đang đối mặt. Và nhìn ngược lại thì các nước xung quanh, cụ thể ở đây như từ nãy đến giờ anh so sánh có Việt Nam chẳng hạn, thì nếu nhìn về góc độ chính trị ổn định thì Việt Nam đang có. Đó, người ta có thể thấy điều đó rất rõ để mà so sánh.

[Nguyễn Tuân]

Đúng rồi, đúng rồi.

[Xuân Ngọc]

Vậy thì theo anh nhé, cục diện chính trị Thái Lan nó bước vào năm 2026, nó đang diễn biến như thế nào ạ?

[Nguyễn Tuân]

... Dạ, thì cái bất ổn chính trị chính là cái yếu tố then chốt khiến cho Thái Lan bị gắn cái mác là Châu Á bệnh phu. Từ năm 2014, thì quốc gia này đã trải qua nhiều cuộc đảo chính, thay đổi thủ tướng liên tục, rồi và sự can thiệp đến từ các thế lực bảo thủ, quân đội cùng các nhóm lợi ích nữa. Ờ, cuộc tổng tuyển cử đột ngột vào ngày tám đi tháng hai năm 2016, tức là ngày hôm nay nè, là được triệu tập sau khi Thủ tướng Anutin Charnvirakul giải tán quốc hội để tránh bị bỏ phiếu bất tín nhiệm. Trong cái bối cảnh căng thẳng biên giới với Campuchia đã khơi dậy cái, cái, cái chủ nghĩa dân tộc ở Thái Lan. Thì các đảng lớn, chẳng hạn như đảng Bhumja Thai, là cái đảng ủng hộ về hoàng gia, quân đội. Rồi đảng Pheu Thai liên quan đến gia đình của cựu thủ tướng Yingluck Shinawatra.

[Nguyễn Tuân]

Rồi đảng People's Party là tiếp nối cái đảng cũ hồi xưa gọi là Move Forward, là cái đảng này là đại diện cho giới trẻ và cải cách dân chủ. Thì ba cái đảng này hiện tại đang cạnh tranh gay gắt lẫn nhau. Tuy nhiên, không có đảng nào có thể dự kiến có thể giành đa số tuyệt đối hết trơn á, thì dẫn đến cái nguy cơ là liên minh mong manh lắm và bất ổn sẽ tiếp tục tiếp diễn. Rồi cộng thêm cái là sự can thiệp từ Tòa án Hiến pháp và các thế lực ngầm làm cho suy yếu niềm tin từ nhà đầu tư và khiến cho dòng vốn đầu tư trực tiếp từ nước ngoài nó giảm và nó chuyển hướng sang Việt Nam hoặc là Indo.

[Nguyễn Tuân]

Thì tạp chí Financial Times xã hội nhấn mạnh rằng chính trị kéo dài, cái bất ổn này đã làm suy giảm khả năng cạnh tranh, khiến cho Thái Lan mất vị thế dẫn đầu khu vực. Thì rõ ràng là so với Việt Nam, thì hệ thống chính trị ổn định hơn nhiều. Thì hiện tại bây giờ rõ ràng là Việt Nam là thu hút đầu tư cao hơn so với Thái Lan. Chính vì cái sự ổn định chính trị đó.

[Xuân Ngọc]

Và từ nay đến giờ chúng ta nhắc tới đa phần là khía cạnh kinh tế, phát triển và nợ. Đó. Nhưng mà khi mà nhắc tới Thái Lan từ rất nhiều năm nay, hàng vài thập niên nay thì người ta vẫn thấy đó là một nơi, một điểm đến du lịch vô cùng hấp dẫn và nó được coi là ngành mũi nhọn, ngành công nghiệp không khói và rất tự hào của người Thái Lan nữa. Tuy nhiên, đúng là theo dõi cái thị trường du lịch gần đây, không cần phải nhìn đâu xa đâu, nhìn chính trong xung quanh bạn bè, những cái người thân lựa chọn điểm đến du lịch thì dường như cái điểm đến Thái Lan nó mờ nhạt lắm rồi và nó cho thấy cái dấu hiệu suy giảm khá là rõ rệt. Vậy thì đâu là những nguyên nhân chính dẫn đến tình trạng này, thưa anh Nguyễn Tuân ạ?

[Nguyễn Tuân]

Ờ, đúng rồi đó, thì du lịch của Thái Lan chiếm khoảng mười tám phần trăm GDP trước đại dịch, nhưng mà đến năm 2016 nó vẫn chưa phục hồi hoàn toàn. Với dự báo đạt khoảng chừng ba mươi bốn, ba mươi sáu triệu du khách, thấp hơn cái mức bốn mươi triệu du khách vào năm 2019, lúc trước covid, trước covid. Số lượng du khách giảm do là họ ngại về, về mặt an toàn và tội phạm, tai nạn và xung đột biên giới với Campuchia. Cộng thêm cái là các nước láng giềng, chẳng hạn như Việt Nam và Philippines, bây giờ là đầu tư rất nhiều vào du lịch với cái giá rất là cạnh tranh.

[Nguyễn Tuân]

Và rồi Thái Lan họ bị ảnh hưởng về hình ảnh, bị bất ổn chính trị và cộng thêm các tác động lũ lụt từ năm 2015. Thì cái đại dịch Covid nó làm lộ rõ cái sự phụ thuộc quá mức vào du lịch của Thái Lan. Và giờ đây với cái nợ cao nè, người dân địa phương ít chi tiêu hơn nè, rồi ảnh hưởng đến các ngành liên quan nữa. Đó, thành ra là Ủy ban hỗn hợp thường trực giữa thương mại, công nghiệp và ngân hàng của Thái Lan. Thì cái ủy ban này họ cảnh báo rằng nếu không có đa dạng hóa thì du lịch sẽ tiếp tục kéo lùi kinh tế. Đó, thì một số ý kiến trên mạng xã hội cho rằng thái độ phân biệt đối xử với du khách nước ngoài cũng góp phần làm giảm cái sức hấp dẫn nữa.

[Nguyễn Tuân]

Thì so với đó, so với Việt Nam, nơi du lịch đang bùng nổ với hơn mười tám triệu du lịch, khách du lịch đến năm 2015 và dự kiến tăng mười lăm đến hai mươi phần trăm năm 2016. Thì họ nhờ Việt Nam đa dạng hóa các sản phẩm du lịch, văn hóa, chỉnh thể và cơ sở hạ tầng bắt đầu đầu tư tập trung tốt hơn. Thì Thái Lan hiện tại bây giờ đang mất dần lợi thế về du lịch và họ cần phải đổi mới.

[Xuân Ngọc]

[nhạc chuyển cảnh] Quý thính giả đang theo dõi Tạp chí Á Châu ngày nay cùng với Xuân Ngọc và Nguyễn Tuân. [nhạc chuyển cảnh] Khi mà nhìn tới những cái động cơ để phát triển cả một nền kinh tế thì nhìn rộng ra, du lịch nó là một phần. Và ở đây Thái Lan đã chọn cái phần đó là phần lớn. Tuy nhiên, thì bây giờ trong cái thời đại hiện nay, chúng ta thấy rất là rõ rồi. Giáo dục và đổi mới sáng tạo không muốn nói là AI hay là trí tuệ nhân tạo cụ thể như vậy đâu. Nhưng nói chung thôi, về giáo dục và cái sự đổi mới và sáng tạo trong nhiều lĩnh vực khác nhau thì đây mới là những nhân tố chính của thế giới hiện tại lúc này. Vậy thì Thái Lan hiện nay họ đang đứng ở đâu so với các nước trong khu vực?

[Xuân Ngọc]

Bởi vì là trước đây khoảng tầm mười, mười lăm năm trước, chính bản thân chúng tôi cũng đã từng nghe— không ít những du học sinh Việt Nam cũng đã chọn Thái Lan để vào du học nữa cơ. [cười] Đó. Thế nhưng mà bây giờ thì chắc là không còn những chuyện đó nó phổ biến như trước nữa rồi. Vậy thì Thái Lan họ đang ở vị trí nào trên bản đồ cạnh tranh về giáo dục này, về nguồn nhân lực và cụ thể là công nghệ ạ?

[Nguyễn Tuân]

Đây là một điểm yếu lớn của Thái Lan và tình trạng này càng rõ nét vào năm 2016. Thái Lan họ đầu tư ít vào R&D và giáo dục so với Hàn Quốc hay Việt Nam. Thì với cái chỉ tiêu giáo-- chi tiêu cho giáo dục chỉ khoảng mười hai chấm sáu phần trăm ngân sách năm 2015 thôi, dẫn đến cái khoảng cách về kỹ năng lao động rất là lớn. Hồi xưa, trong khi các tập đoàn lớn của Hàn Quốc, khi mà họ chuyển từ xuất khẩu giá rẻ sang công nghệ cao, thì cái điều đầu tiên mà họ làm là họ đầu tư mạnh vào giáo dục và tạo ra cái lực lượng lao động chất lượng cao. Thì Thái Lan thì... không may là không làm được điều đó.

[Nguyễn Tuân]

Do về bất ổn về chính trị, nó làm gián đoạn các kế hoạch dài hạn. Thì hiện tại, Thái Lan xếp hạng bốn mươi mốt trong cái chỉ số Global Innovation về mặt sáng tạo đó vào năm 2024. Lý do là tại vì họ ít có sáng tạo dài hạn và ít có sáng tạo trong AI nè hoặc là sản xuất xanh. Rồi các chuyên gia họ kêu gọi Thái Lan nên chọn ba đến bốn ngành ưu tiên và tập trung vào đầu tư, đồng thời là phải nâng cao giáo dục từ gia đình đến chính phủ nữa. Bây giờ mình so sánh ngược lại với Việt Nam ha.

[Nguyễn Tuân]

Mặc dù xếp hạng của Việt Nam trong chỉ số Global Innovation năm 2024 thì xếp hạng bốn mươi bốn đó, nhưng mà Việt Nam đang tiến bộ rất nhanh vào đầu tư vào cái giáo dục, à, kỹ thuật số. Đó, Việt Nam đang xây dựng một lực lượng lao động sẵn sàng cho công nghệ 4.0.... Và với các chương trình như là Resolution ba mươi lăm nè, khuyến khích đầu tư tư nhân vào giáo dục nữa nè, thì hiện tại Việt Nam á, đang vượt trội về mặt đầu tư vào giáo dục so với Thái Lan.

[Xuân Ngọc]

Bây giờ thì chúng ta sẽ trở lại với câu chuyện gần nhất liên quan đến Thái Lan đi. Đó là cái cuộc bầu cử lần này. Thì các đảng lớn họ đang đưa ra những cam kết gì cụ thể? Và quan trọng hơn nữa, theo anh Nguyễn Tuân, thì liệu những lời hứa, những cam kết ấy nó có mở ra một cái hy vọng nào đó cho một cái cuộc cải cách thật sự cho Thái Lan, ít nhất về mặt chính trị, trước khi nó trở thành một cái động lực để kéo toàn bộ cái nền kinh tế của họ đi lên ạ?

[Nguyễn Tuân]

Ờ, đúng rồi. Thì cuộc tổng tuyển cử ngày hôm nay là ngày 8 tháng 2 năm 2026 đó, thì có rất là nhiều đảng. Hình như là nếu mà mình không lầm thì khoảng trên khoảng sáu chục đảng phải không nha? Thì nhưng mà có ba cái đảng lớn nhất. Thì ba cái đảng này thì hiện tại họ cạnh tranh và họ có ba xu hướng khác biệt khá rõ rệt. Cái đảng gọi là đảng People Party, hiện tại đảng này đang dẫn đầu trong các cuộc thăm dò gần đây. Thì cái chủ trương của đảng này là tập trung cải cách thể chế sâu, soạn hiến pháp mới, dân chủ và bãi bỏ nghĩa vụ quân sự bắt buộc, kiểm soát quyền lực quân đội và doanh nghiệp lớn, chống tham nhũng nè, rồi hiện đại hóa giáo dục, hỗ trợ... các doanh nghiệp vừa và nhỏ qua các gói kích thích khoảng hai trăm mười tỷ baht trong một trăm ngày đầu tiên.

[Nguyễn Tuân]

Rồi họ thúc đẩy bình đẳng hôn nhân và tự do ngôn luận. Cái đảng thứ hai là đảng Pheu Thai. Thì cái chủ trương của đảng này là dân túy kinh tế, có nghĩa là xóa nợ cho nông dân nè, trợ cấp giao thông, giá nông sản. Rồi họ đưa ra chương trình xổ số giống như là chín triệu phú mới mỗi ngày, rồi tạm hoãn nợ, rồi phiếu trợ cấp phân bố và cải cách đất đai để giảm bất bình đẳng. Rồi cái đảng thứ ba lớn là đảng Bhumjaithai, là hiện tại cái đảng đang cầm quyền đó. Thì cái chủ trương của đảng này là ổn định và thực tế.

[Nguyễn Tuân]

Thì họ có cái kế hoạch gọi là Ten Plus, có nghĩa là hỗ trợ người thu nhập thấp, chăm sóc người cao tuổi này, giáo dục miễn phí, gắn việc làm, vay rẻ, vay rẻ để mà mua xe máy điện, rồi giới hạn hóa cái-cái tiền điện đó, rồi xây tuyến biên giới, tuyển khoảng một trăm ngàn lính tình nguyện thay nghĩa vụ quân sự và bảo vệ chế độ quân chủ. Thì thật sự mà nói về hy vọng và cải cách thực sự thì cái đảng, cái đảng People Party sẽ mang triển vọng lớn nhất với trọng tâm là thay đổi cấu trúc hiến pháp và giảm cái sự ảnh hưởng của cái thế lực ngầm, ờ, chống sự độc quyền nè. Đây là điều cần thiết để mà Thái Lan thoát khỏi cái bẫy thu nhập trung bình và bất ổn kéo dài.

[Nguyễn Tuân]

Tuy nhiên, mặc dù dẫn đầu thăm dò về dư luận, họ khó đạt được cái số phiếu tuyệt đối và dễ bị cản trở bởi Tòa án Hiến pháp, quân đội hoặc liên minh bảo thủ. Nó giống như lịch sử đã chứng minh cho biết bao nhiêu cuộc bầu cử trước đó. Thì cái đảng Pheu Thai và đảng Bhumjaithai chủ yếu đưa ra kích thích ngắn hạn thôi, dân túy hoặc ổn định hiện tại nè, thì ít-- họ không có tập trung vào giải quyết gốc rễ, giống như là nợ cao, châu Á dân số và năng suất thấp. Nói tóm lại thì hy vọng cải cách thực sự chỉ cao nếu mà đảng People Party thắng lớn và xây dựng được liên minh bền vững, hoặc ít nhất là có ảnh hưởng mạnh trong cái chính phủ mới.

[Nguyễn Tuân]

Nếu mà liên minh bảo thủ thắng và cải cách sẽ bị hạn chế nè, thì cái bệnh, cái nhãn bệnh gọi là Châu Á bệnh phu có thể sẽ kéo dài và cái cuộc bầu cử này là cơ hội then chốt, nhưng kết quả phụ thuộc vào ý chí của cử tri và khả năng vượt qua các rào cản thể chế ở Thái Lan.

[Xuân Ngọc]

Vâng, có lẽ là một câu hỏi nữa. Chúng ta nhìn tới tương lai một chút, có cái triển vọng nào đó trong thời gian tới của Thái Lan để mà họ có thể vượt qua khó khăn như hiện tại không ạ?

[Nguyễn Tuân]

Đây là một câu hỏi [cười] rất là then chốt. Câu hỏi này không đơn giản tí nào là có hoặc là không, mà-mà phụ thuộc rất lớn vào những lựa chọn chính trị và kinh tế trong thời gian tới. Thái Lan vẫn còn tiềm năng để thoát khỏi tình trạng là Châu Á bệnh phu nè. Nhưng mà cái con đường đó nó đòi hỏi cải cách quyết liệt và đồng bộ và nhất quán, điều mà quốc gia này đã thiếu trong hơn một thập kỷ vừa qua đó. Thì giống như vừa nãy vừa trình bày, thì rõ ràng là cái thách, cái thách thức của cấu trúc rất là rõ. Tăng trưởng GDP rất thấp, một, một chấm sáu đến hai phần trăm một năm, thấp nhất trong khu vực luôn đó. Nợ... nợ hộ gia đình gần chín phần trăm GDP, dân số hòa nhanh nè, rồi năng suất lao động thấp, rồi cạnh tranh suy giảm trong sản xuất và du lịch nè.

[Nguyễn Tuân]

Nếu mà cứ tiếp tục mô hình này á, thì cứ kích thích, kích thích ngắn hạn rồi trì hoãn cải cách thì Thái Lan sẽ dễ vào, dễ rơi vào tình trạng trì trệ kéo dài và họ sẽ bị Việt Nam và Indo vượt xa vĩnh viễn. Thì hy vọng triển vọng tích cực nếu mà tận dụng, tận dụng trong cơ hội bầu cử lần này đó, và đảng phái nào mà thắng thì họ-- nếu mà họ chú ý vào những vấn đề sau đây nè: Chẳng hạn như là ổn định về chính trị nè, chính phủ phải vững chắc, thúc đẩy loại bỏ các quy định của chính phủ và cải cách hiến pháp để khôi phục niềm tin từ nhà đầu tư. Cái thứ hai nữa là phải giải quyết vấn đề nợ và tiêu dùng. Họ phải tái cấu trúc nợ hộ gia đình và hỗ trợ ngân hàng cho vay đầu tư công vào cái hạ tầng chất lượng cao. Cái thứ ba nữa là rất là quan trọng, là đầu tư con người và đổi mới nè. Là họ phải tăng chi vào cái R&D nè, đào tạo kỹ năng số, AI, sản xuất xanh, thu hút lao động nước ngoài có tay nghề cao nè, để bù đắp cho cái lực lượng lao động bị thiếu hụt của mình.

[Nguyễn Tuân]

Đó, thì nếu mà những việc này mà, mà, mà làm tốt á, thì nó sẽ tạo ra những công việc có thu nhập tốt, thu nhập cao, thì tăng trưởng dự đoán thì có thể tăng lên bốn đến bốn chấm bảy phần trăm, đủ để hướng đến cái-- đưa Thái Lan đến một cái thành, một cái nước thu nhập cao vào thập niên bốn mươi, hai không bốn mươi. Thì cái cuối cùng á, là đa dạng về kinh tế nè. Họ phải bắt buộc họ phải giảm phụ thuộc vào du lịch và sản xuất truyền thống, và họ phải tăng cường vào cái-- tập trung vào cái chuỗi cung ứng cao cấp. Thì nói tóm lại, nếu chính phủ mới sau bầu cử mà chọn cải cách cấu trúc thay vì dân túy ngắn hạn á, thì Thái Lan hoàn toàn có thể đảo ngược xu hướng và đạt tăng trưởng bền vững bốn đến năm phần trăm và lấy lại cái vị thế con hổ của Châu, của, của ASEAN. Ngược lại thì cái tình trạng này sẽ tiếp tục trì trệ và cái Châu Á bệnh phu này sẽ kéo dài trong thời gian tới.

[Xuân Ngọc]

Và một lần nữa, rất cảm ơn bình luận gia Nguyễn Tuân tham gia với chương trình hôm nay ạ.

[Nguyễn Tuân]

Cảm ơn Xuân Ngọc và xin chào quý thính giả và hẹn vào chương trình tuần sau.

END OF TRANSCRIPT

Share

Follow SBS Vietnamese

Download our apps

Listen to our podcasts

Get the latest with our exclusive in-language podcasts on your favourite podcast apps.

Watch on SBS

SBS World News

Take a global view with Australia's most comprehensive world news service

Watch now