AI xâm nhập hệ thống Medicare của Úc

Tuy nhiên, vụ việc này cũng đặt ra một câu hỏi rộng lớn và cấp thiết hơn, đó là khi AI ngày càng có khả năng hoạt động tự động, chúng ta cần những biện pháp bảo vệ và kiểm soát nào, để ngăn công nghệ này vượt khỏi giới hạn cho phép?

“Hôm nay tôi đã nói chuyện với Tổng giám đốc OpenAI, Sam Altman, để bày tỏ mối quan ngại hết sức nghiêm trọng của nước Úc về vụ việc này. Tôi cũng nói rõ sự thất vọng của mình trước việc công ty đã mất quá nhiều thời gian mới thông báo cho chính phủ về những gì đã xảy ra. Cách thức họ thông báo sự việc cũng không thể chấp nhận được", Anthony Albanese.

Đó là lời của Thủ tướng Anthony Albanese từ New York, nơi các nhà lãnh đạo thế giới cùng giới điều hành những công ty kỹ thuật đang tụ họp, để thảo luận về tương lai của trí tuệ nhân tạo, hay AI.

Phát biểu của ông được đưa ra, sau khi một tác nhân AI do OpenAI, công ty đứng sau ChatGPT, phát triển, truy cập một trang mạng của Chính phủ Úc có liên quan đến Medicare.

Vụ việc đặt ra một câu hỏi rộng lớn hơn, đó là khi các hệ thống AI ngày càng có khả năng tự mình hành động, liệu những hàng rào an toàn có phát triển kịp, với khả năng của chúng hay không?

Quyền Thủ tướng Richard Marles cho biết, Chính phủ Liên bang đã thành lập một toán đặc nhiệm, để điều tra vụ việc liên quan đến cổng thông tin Medicare.

Ông nhấn mạnh, tác nhân AI của OpenAI, không truy cập dữ kiện y tế cá nhân của bất kỳ người nào.

“Những gì xảy ra ở đây, rõ ràng là hoàn toàn không thể chấp nhận được. Thủ tướng đã nói điều đó, bằng những lời lẽ rõ ràng nhất với Tổng giám đốc OpenAI, trong cuộc nói chuyện tối qua. Tôi nghĩ tất cả những chuyện này, là một lời cảnh tỉnh đối với sự phát triển của chính AI. Công nghệ này đem lại một cơ hội vô cùng lớn lao cho nhân loại, nhưng điều hết sức quan trọng là nó phải được phát triển, theo cách mà các hàng rào và biện pháp bảo vệ an toàn, phải đi trước khả năng của chính công nghệ ấy", Richard Marles.

Ông Marles trấn an người dân rằng, mặc dù chính phủ xem vụ việc này rất nghiêm trọng, mức độ ảnh hưởng của vụ xâm nhập là nhỏ.

Ông cho biết toán đặc nhiệm cũng sẽ điều tra xem, có luật lệ nào đã bị vi phạm hay không.

“Đây sẽ là một toán đặc nhiệm hoạt động nhanh chóng. Toán này sẽ điều tra kỹ lưỡng sự việc, đồng thời xem xét cách chúng ta ứng phó, với những mối đe dọa an ninh mạng mới xuất hiện từ AI, tình trạng an toàn của các hệ thống điện toán chính phủ, cũng như khuôn khổ pháp lý hiện có, để đối phó với một sự việc như thế này", Richard Marles.

Bộ trưởng Dịch vụ Chính phủ Katy Gallagher cho biết, trang mạng mà tác nhân AI truy cập, hoàn toàn tách biệt với những hệ thống, dùng để giải quyết các yêu cầu và khoản thanh toán Medicare.

Bà nói đây là một sự phân biệt quan trọng, bởi tác nhân AI chỉ truy cập những dữ kiện tổng hợp, đã được công khai.

“Trang mạng mà tác nhân này truy cập, Medicare Statistics Reporting Service Portal, là một trang mạng độc lập. Đây là trang công khai và hoàn toàn không liên quan đến hệ thống Medicare, dùng để giải quyết các yêu cầu, thanh toán hay dữ kiện cá nhân. Đây là hai hệ thống hoàn toàn khác nhau và không nên nhập làm một. Trang mạng công khai này, phần lớn được các nhà nghiên cứu và giới đại học sử dụng, để lấy những dữ kiện tổng hợp về thống kê trợ cấp và thống kê kê toa, phục vụ cho công trình nghiên cứu của họ", Katy Gallagher.

Chỉ trong tuần này, Úc đã cùng hơn 20 nhà lãnh đạo thế giới, thúc đẩy những biện pháp an toàn AI mạnh mẽ hơn, với sự tham dự của các tổng giám đốc những đại công ty kỹ thuật.

Giữa lúc tin về vụ việc được công bố, ông Sam Altman phát biểu tại Hội đồng Bảo an Liên Hiệp Quốc ở New York, kêu gọi phải thận trọng hơn, khi các hệ thống AI ngày càng mạnh và có khả năng hoạt động độc lập.

“Chúng ta đã nói về trí tuệ nhân tạo trong nhiều năm, nhưng trong những tuần và những tháng gần đây, mọi chuyện có vẻ khác hẳn. Các mô hình đang tiến bộ quá nhanh, khiến thời hạn dường như bị rút ngắn, những lợi ích trở nên cụ thể hơn, nhưng đồng thời những hệ quả và rủi ro cũng trở nên cấp bách hơn. Chúng ta đang đứng trước một sự lựa chọn. AI có thể mở ra một thời kỳ phục hưng mới về sáng tạo và khám phá, hoặc cũng có thể giống như một cuộc cách mạng kỹ nghệ mới, đầy xáo trộn và hỗn loạn", Sam Altman.

Thời điểm xảy ra vụ việc càng làm gia tăng quan ngại về việc, liệu các chính phủ và công ty kỹ thuật có hành động đủ nhanh chóng và đủ minh bạch hay không.

OpenAI cho biết hoạt động này xảy ra hồi tháng Sáu, trong lúc công ty thực hiện một cuộc đánh giá nội bộ, khi các mô hình AI đang nghiên cứu những khoản chi tiêu y tế công cộng.

Công ty nói mãi đến tháng Tám, mới phát giác hoạt động ngoài dự liệu này, và đến tháng Chín mới thông báo cho Services Australia.

Chính phủ cũng tiết lộ thêm rằng, thông báo của OpenAI được gửi đến một hộp thư điện tử, chỉ được kiểm tra mỗi ngày một lần.

Bộ trưởng Truyền thông Anika Wells nói, điều đáng quan ngại, là dường như OpenAI không cảm thấy có nghĩa vụ, phải thông báo cho chính phủ trong suốt nhiều tháng.

“Một trong những lý do tôi đang tìm cách đưa nghĩa vụ chăm sóc, trong môi trường kỹ thuật số thành luật, là vì chúng tôi muốn các đại công ty kỹ thuật, phải chịu trách nhiệm về những thiệt hại, mà họ gây ra cho người Úc ngay trên đất Úc. Việc mất đến ba tháng mới thông báo, là một thí dụ điển hình của một kỹ nghệ chưa được kiểm soát, nơi các đại công ty kỹ thuật rõ ràng cảm thấy, họ có thể muốn làm gì thì làm. Điều đó sẽ không được chấp nhận tại Úc", Anika Wells.

Bà kêu gọi các công ty kỹ thuật, phải nhận trách nhiệm về hành động của mình.

“Chúng tôi muốn các đại công ty kỹ thuật phải chịu trách nhiệm. Chúng tôi muốn một kỹ nghệ chưa được kiểm soát, phải áp dụng một số tiêu chuẩn an toàn căn bản ngay tại Úc, và đó là điều tôi sẽ tìm cách thực hiện khi trình dự luật về nghĩa vụ chăm sóc, trong môi trường kỹ thuật số vào tháng Mười", Anika Wells.

Phát biểu với chương trình ABC News Breakfast, Thượng nghị sĩ đảng Xanh Sarah Hanson-Young nói người Úc có lý do chính đáng, để lo ngại về tốc độ phát triển của công nghệ này, cũng như liệu luật lệ có theo kịp hay không.

“Người Úc có lý do chính đáng, để lo lắng về sức mạnh của công nghệ này, cũng như tình trạng thiếu luật lệ và thiếu những hàng rào bảo vệ. Chúng ta biết, đây là một công nghệ đang phát triển cực kỳ nhanh chóng. Tại Úc, chúng ta cũng đang chứng kiến nỗ lực, đưa những công nghệ này vào hoạt động ngay trên đất Úc. Những đại công ty AI như OpenAI, đang thương thảo với các chính phủ, để thiết lập những trung tâm dữ kiện khổng lồ tại đây", Sarah Hanson-Young.

Bà nói vụ việc này tuy khác thường, nhưng theo một nghĩa nào đó, không hoàn toàn bất ngờ.

“Chỉ mới tuần trước, chúng ta nghe Tổng giám đốc OpenAI và một số đại công ty AI khác nói rằng, chính họ cũng lo ngại về ảnh hưởng, mà công nghệ này có thể gây ra cho nhân loại. Khi chính những người thiết kế và chế tạo công nghệ ấy nói rằng, chúng ta cần phải lo lắng, tôi nghĩ chúng ta phải xem chuyện đó một cách nghiêm túc và phải hành động. Tôi kêu gọi Thủ tướng, đừng bỏ phí thời điểm này. Các đại công ty AI cần phải bị kiểm soát bằng luật lệ, nhưng hiện nay những luật lệ đó vẫn chưa có. Và chúng ta nên tạm ngưng cho đến khi có những biện pháp thích hợp, thay vì để họ tự do hoạt động tại Úc".

Thượng nghị sĩ độc lập David Pocock, cũng đưa ra quan điểm tương tự.

Trong một tuyên bố, ông nói vụ việc một lần nữa cho thấy Chính phủ Úc đã quá chậm chạp, trong việc thiết lập những biện pháp bảo vệ thích hợp đối với AI, trong các trường hợp có nguy cơ cao.

Ông nói, nếu một người Úc xâm nhập hệ thống theo cách này, người đó có thể phải đối diện với án tù, nhưng hiện lại chưa có cơ chế tương xứng, để buộc những công ty phát triển AI chịu trách nhiệm.

Trong những cuộc điện đàm vào đêm khuya, ông Albanese cũng đã nói chuyện với lãnh đạo New South Wales là Chris Minns và lãnh đạo Victoria Ben Carroll, về khả năng các cơ quan của hai tiểu bang này, cũng bị truy cập.

Ông Minns cho biết, các tác nhân OpenAI có thể đã truy cập dữ kiện của Nha Thống kê và Nghiên cứu Tội phạm New South Wales, gọi tắt là BOCSAR.

Vì sao phải mất nhiều tháng mới phát giác?

Chuyên gia AI và an ninh mạng, đồng thời là Tổng giám đốc Digital Armor là Maria Padisetti, nói với SBS rằng một phần của vấn đề nằm ở chỗ, AI có thể hoạt động với tốc độ, mà những phương pháp bảo vệ an ninh mạng truyền thống khó theo kịp.

Tuy nhiên, bà vẫn đặt câu hỏi, về sự chậm trễ từ phía chính phủ.

“Tại sao lại chậm trễ như vậy? Tôi nghĩ đây không phải là sự việc đầu tiên thuộc loại này. Trong năm nay đã có một vài vụ, và tôi nhận thấy một khuynh hướng: có sự chậm trễ từ cả phía tổ chức, chẳng hạn như OpenAI, trong việc phát giác chuyện gì đang xảy ra ở phía họ, lẫn phía mục tiêu, trong trường hợp này là Medicare, khi họ cũng không thể phát giác kịp thời. Điều ngày càng rõ ràng là, AI làm mọi việc nhanh hơn con người rất nhiều. Phần lớn những chuyện xảy ra, không phải vì AI tìm ra những nguy cơ hoàn toàn mới, mà vì nó khai thác những nguy cơ, vốn đã được biết đến. Chẳng hạn, những việc căn bản, mà trước thời AI chúng ta có thể xem nhẹ, như không cập nhật hệ thống hay chia sẻ thông tin đăng nhập, đều có thể dẫn đến xâm nhập. Vì AI nhanh hơn rất nhiều, nên mọi chuyện cũng xảy ra nhanh hơn, và nó lại có khả năng theo đuổi mục tiêu rất dai dẳng", Maria Padisetti.

Theo bà, vụ việc cần được đối xử giống như bất kỳ một vụ xâm nhập an ninh mạng nào khác, và thời gian báo cáo phải được rút ngắn đáng kể, chỉ nên mất vài ngày thay vì vài tháng.

“Chính phủ cần đưa ra những luật lệ và quy định cần thiết, đồng thời bảo đảm có cơ chế báo cáo, để chúng ta được biết sự việc sớm hơn. Nhưng đối với các tổ chức cỡ trung và lớn, điều cần làm là bịt lại tất cả những lỗ hổng hiện có. Nếu quí vị sử dụng AI trong công việc kinh doanh, hãy bảo đảm rằng, AI không được quyền truy cập quá nhiều dữ kiện. Chỉ cho nó quyền truy cập tối thiểu, đúng mức cần thiết, để hoàn thành công việc. Những biện pháp mà trước đây, chúng ta vẫn áp dụng để giữ an toàn cho tổ chức, thì nay phải làm tốt hơn nữa. Và như trong trường hợp Medicare này, nếu còn những hệ thống cũ, hoặc những trang cổng thông tin đã lỗi thời, hãy đóng chúng lại", Maria Padisetti.

Chính phủ cũng nhìn nhận, cổng thông tin liên hệ trong vụ việc, là một hệ thống cũ.

Bà Katy Gallagher cho biết, trang này vốn đã được chuyển sang một nền tảng khác, và sẽ không được mở lại.

“Chỉ mới tuần trước, chúng ta nghe Tổng giám đốc OpenAI và một số đại công ty AI khác nói rằng, chính họ cũng lo ngại về ảnh hưởng, mà công nghệ này có thể gây ra cho nhân loại. Khi chính những người thiết kế và chế tạo công nghệ ấy nói rằng, chúng ta cần phải lo lắng, tôi nghĩ chúng ta phải xem chuyện đó một cách nghiêm túc và phải hành động. Tôi kêu gọi Thủ tướng, đừng bỏ phí thời điểm này. Các đại công ty AI cần phải bị kiểm soát bằng luật lệ, nhưng hiện nay những luật lệ đó vẫn chưa có. Và chúng ta nên tạm ngưng cho đến khi có những biện pháp thích hợp, thay vì để họ tự do hoạt động tại Úc", Katy Gallagher .

Tuy nhiên, Lãnh tụ Đối lập Angus Taylor cho rằng, những lời giải thích này vẫn chưa đủ.

Ông yêu cầu chính phủ cung cấp thêm chi tiết, về thời điểm chính phủ lần đầu tiên biết đến sự việc, những điểm yếu nào đã bị khai thác và chính phủ đã làm gì để sửa chữa.

“Đây là một trong những điều, mà tất cả chúng ta từ lâu đã lo ngại có thể xảy ra, khi AI tiếp tục trở nên mạnh hơn trên toàn thế giới. Nhưng sự thật là chính phủ cần phải nói thẳng với người dân Úc là, họ biết chuyện này lần đầu tiên vào lúc nào? Những điểm yếu nào rõ rang, đã bị xâm nhập? Và kể từ khi biết về vụ việc, họ đã làm gì để sửa chữa những điểm yếu đó?", Angus Taylor.

Đồng hành cùng chúng tôi tại SBS Vietnamese Facebook và cập nhật tin tức ở sbs.com.au/vietnamese

Chúng tôi cũng có mặt trên YouTube

Nghe SBS Tiếng Việt trên ứng dụng miễn phí SBS Audio, tải về từ App Store hay Google Play