Vào ngày 19 tháng 7 năm 2013, thủ tướng Úc lúc bấy giờ, Kevin Rudd, đã đưa ra thông báo đánh dấu sự khởi đầu của cơ sở giam giữ người tầm trú ngoài khơi sáu năm về trước.
Điều này nhắm vào những người buôn lậu và nhằm mục đích ngăn chặn các vụ đuối nước ở biển.
Đầu năm nay, Kevin Rudd đã bảo vệ cho hành động của mình, khi nói rằng các vụ chết đuối đã dừng lại.
Ông đổ lỗi cho các chính phủ kế tiếp vì tiếp tục chính sách tạm thời chỉ kéo dài 12 tháng. Theo ông, những chính sách này phải được xem xét và tiến hành để đáp ứng tiêu chuẩn của Liên Hợp Quốc về các điều kiện nhân đạo phù hợp cho người tầm trú.
Tổng thống Nauru quá cố Sprent Dabwido nói với SBS hồi tháng 3 rằng,ông hối hận vì đã ký một thỏa thuận với thủ tướng Úc lúc bấy giờ là Julia Gillard, vào năm 2012, để quốc đảo nghèo khó của ông một lần nữa được sử dụng để xử lý người tầm trú ngoài khơi.
'Mọi người ở vị trí của tôi hãy đi ra đó để xem tận mắt quý vị những thứ tồi tệ thế nào, để chúng ta có thể đại diện cho những con người vô tội đó trong cuộc tranh luận công khai tại Úc', thượng nghĩ sĩ đảng Xanh Nick McKim.
'Sự thỏa thuận mà tôi có, tôi đã nghĩ sẽ giúp đỡ được họ, nhưng sau đó đã thay đổi. Từ việc giúp đỡ nó đã biến thành một cú đấm và đó là điều tôi vô cùng hối tiếc.'
Hugh de Kretser, giám đốc điều hành của Trung tâm Luật Nhân quyền, cho biết tất cả các chính phủ Úc đã tiếp tục chính sách này phải có trách nhiệm cho những tổn hại mà người tầm trú và người xin tị nạn phải chịu khi bị giam giữ ở ngoài khơi.
'Đó là một cột mốc khủng khiếp. Sáu năm, 2291 ngày , hơn 3 triệu phút và vẫn chưa kết thúc. Đó là một cột mốc khủng khiếp đối với 800 người đàn ông và phụ nữ ngoài kia vẫn đang bị giam giữ trên Nauru và Manus. Và đó cũng là một lời cảnh tỉnh dành cho công chúng nhằm đòi hỏi hành động từ chính phủ Morrison để khắc phục chuyện này và chấm dứt những sự thống khổ ở đó ngay bây giờ.
Đây cũng là một lời cảnh tỉnh cho các chính khách của chúng ta để họ phải hành động nhằm đưa những người đó rời khỏi Manus và Nauru và bảo đảm họ có thể được tự do và an toàn.'
Ông nói rằng chính phủ Morrison có cơ hội ngăn chặn tác hại của chuyện này.
'Không thể chối cãi được rằng việc cung cấp sự bảo vệ cho những người trên khắp thế giới đang chạy trốn khỏi xung đột, đàn áp và bạo lực là một vấn đề khó khăn. Cách duy nhất mà vấn đề đó có thể được giải quyết đó là các quốc gia cùng chung vai gánh vác trách nhiệm giúp giải quyết. Và đó là lời hứa đơn giản trọng tâm của Công ước về Người tị nạn.
Thay vì đưa tay ra giúp đỡ, Úc đang chi những khoản tiền bẩn thỉu nhẫn tâm để bắt những người đàn ông và phụ nữ ngoài kia phải chịu đựng và buộc họ phải rời đi.
Tất cả những nỗ lực, tất cả những tài nguyên, tất cả sự tàn ác được dành cho việc răn đe đó, thay vì vậy, chúng ta nên hành động theo hướng hỗ trợ , mang lại cho họ sự an toàn và bảo vệ. Dù thách thức của chính sách đó là gì, sự tàn ác có chủ ý khiến cho những người vô tội phải chịu đựng không phải là câu trả lời, nhưng lại là điều mà chúng ta đã làm.'
Thượng nghị sĩ đảng Xanh Nick McKim đã tới đảo Manus lần đầu tiên kể từ chuyến thăm cuối cùng của ông vào năm 2017.
Thượng nghị sĩ được chính phủ Papua New Guinea cấp thị thực nhập cảnh nhiều lần trong 12 tháng, nhưng đã bị từ chối cho phép vào trại giam trên đảo Manus (18 tháng 7).
Ông đã bị chính quyền Papua New Guinea trục xuất, được cho là do mối quan ngại về báo cáo tiêu cực của các điều kiện trên đảo Manus.
Nói chuyện với SBS News trước chuyến đi, ông nói rằng điều quan trọng là người Úc cần biết những gì đang diễn ra bên trong các trung tâm giam giữ do Úc điều hành.
'Và tất cả những gì tôi nghe được đó là cuộc sống ở đảo Manus chưa bao giờ tồi tệ như ngày hôm nay. Vì vậy, tôi đang chuẩn bị tinh thần trước để nhìn thấy những người bị bệnh, những con người tuyệt vọng vì tự do và an toàn nhưng không được và không thể nhìn thấy tương lai của mình.Tôi chắc chắn rằng điều đó khó khăn lắm.
Nhưng điều quan trọng hơn đó là mọi người ở vị trí của tôi hãy đi ra đó để xem tận mắt quý vị những thứ tồi tệ thế nào, để chúng ta có thể đại diện cho những con người vô tội đó trong cuộc tranh luận công khai tại Úc.'
Ông nói khoảng thời gian sáu năm là quá dài.
'Đây là một chương đen tối và đẫm máu trong câu chuyện của nước Úc và đã đến lúc chương này phải kết thúc - những người đàn ông và phụ nữ vẫn đang bị giam giữ ở Nauru phải có được sự tự do mà họ cần, và họ xứng đáng được điều đó.'
Khoảng 450 người tầm trú đang ở trên đảo Manus và 350 người khác ở Nauru.
Người tị nạn người Kurd Behrouz Boochani nói rằng sáu năm trên đảo Manus đã thay đổi mọi thứ về mình.
'Tôi đã từng là một người đầy hy vọng và tích cực. Nhưng sau sáu năm trong hoàn cảnh như thế này, tất nhiên cả thể chất và tinh thần tôi bị ảnh hưởng rất nhiều. Không chỉ riêng tôi, có vô số những người khác đã bị chấn thương thể chất và tinh thần dưới chính sách này. Mười hai người đã chết ở đảo Manus và Nauru. Và tất nhiên 6 năm trời là thời gian quá quá dài.'
Thượng nghị sĩ McKim nói rằng chính sách của Úc đối với người tị nạn và người tầm trú cần phải thay đổi.
'Từ hồi cuộc bỏ phiếu ở Úc, có hàng triệu người Úc không ủng hộ cho những gì đã xảy ra với những người vô tội này. Và đã đến lúc cả hai đảng lớn - là những đảng đều có quyền hành tại đất nước này - điều chỉnh lại chính sách thiết lập để phản ánh các giá trị cơ bản của người Úc như sự công bằng, như chủ nghĩa bình quân, như sự công bằng và lòng trắc ẩn. Và nếu chúng ta làm điều đó, chúng ta sẽ tìm ra giải pháp cho tất cả những người bị lưu đày trên đảo Manus và Nauru.'
Số liệu do Hội đồng tị nạn Úc biên soạn cho thấy trong tài khóa 2018-19, chi phí giam giữ một người trong một năm ở ngoài khơi là 573.000 đô la.
