Trong bầu không khí tĩnh lặng của chùa Quang Minh, phóng viên Xuân Ngọc từ đài SBS Tiếng Việt đã có buổi trò chuyện sâu sắc cùng Thượng tọa Thích Phước Tấn về một sự kiện văn hóa đặc biệt: hành trình thỉnh Xá Lợi Phật từ Pháp sang Úc. Đây không chỉ là một nghi lễ tôn giáo đơn thuần mà đã trở thành một nhịp cầu di sản, kết nối lịch sử hàng nghìn năm và lan tỏa những giá trị tâm linh xuyên biên giới.
Giải mã biểu tượng Thánh tích: Xá Lợi Phật là gì?
Theo Thượng tọa Thích Phước Tấn, để hiểu về tầm quan trọng của sự kiện, trước hết cần hiểu rõ khái niệm "Xá Lợi". Trong dòng chảy lịch sử Phật giáo, sau khi Đức Phật nhập Niết Bàn (viên tịch), thân xác Ngài được cử hành lễ Trà Tỳ (hỏa táng). Những gì còn lại sau tiến trình hỏa thiêu ấy chính là Xá Lợi.
Ở nghĩa rộng, Xá Lợi có thể bao gồm cả y phục, vật dụng hoặc những tư tưởng cao đẹp mà các vị thánh nhân để lại. Tuy nhiên, trong bối cảnh cuộc triển lãm sắp tới, Xá Lợi được hiểu là những viên ngọc quý giá còn sót lại sau lễ hỏa táng Đức Thế Tôn. Đây là những bảo vật có niên đại hơn 2.300 năm, mang trong mình những câu chuyện lịch sử thăng trầm gắn liền với sự hưng thịnh của đạo Phật tại tiểu lục địa Ấn Độ và lan tỏa ra toàn cầu.
Hành trình 2.300 năm: từ vương quốc cổ đại đến những phát hiện khảo cổ
Hành trình của những viên Xá Lợi này là một bản anh hùng ca về đức tin và sự gìn giữ. Thượng tọa Thích Phước Tấn cho biết, sau khi Đức Phật viên tịch tại Kushinagar, ban đầu vương quốc này muốn giữ toàn bộ thánh tích. Tuy nhiên, trước áp lực của các quốc gia lân cận và lời khuyên của giai cấp Brahma rằng Đức Phật thuộc về nhân loại, Xá Lợi đã được chia đều cho tám nơi, bao gồm bảy vương quốc và dòng họ Sakya (Thích Ca).
Mãi đến hơn một trăm năm sau, dưới thời vua A Dục (Asoka) – vị minh quân vĩ đại của Ấn Độ, ông đã cho thu gom Xá Lợi từ các nơi và xây dựng 84.000 bảo tháp trên khắp đất nước để thờ phụng.
Điểm đặc biệt của số Xá Lợi sắp tới Úc chính là tính xác thực về mặt khảo cổ. Vào thời kỳ người Anh bảo hộ Ấn Độ, địa chủ Andrew Claxton Peppé trong quá trình khai quật tại vùng đất xưa của dòng họ Sakya đã phát hiện ra năm chiếc hũ chứa Xá Lợi. Trong đó, một chiếc hũ có khắc dòng chữ bằng cổ ngữ Brahmi. Dù ban đầu không ai đọc được, nhưng sau này các học giả cổ ngữ đã giải mã thành công: "Đây là con cháu dòng họ Sakya xây dựng bảo tháp này để tôn thờ Đức Phật". Những trang sức vàng bạc, đá quý chôn cùng cũng hoàn toàn trùng khớp với nghệ thuật thời đại vua A Dục, khẳng định đây chính là thánh tích nguyên bản không thể nghi ngờ.
Trong tâm mỗi người đều có những điều thiện, điều tốt tiềm ẩn. Khi gặp được những viên Xá Lợi tôn kính, những hạt giống lành ấy sẽ có cơ hội được khơi dậy, trồi lên và phát triển.
Thượng Tọa Thích Phước Tấn - Trụ trì Chùa Quang Minh
Những ngã rẽ định mệnh: Thái lan, Pháp và sứ mệnh nhân quyền
Sau khi được khai quật, phần lớn Xá Lợi được vua Thái Lan vận động đưa về Bangkok và tôn thờ tại chùa Saket – một ngôi chùa có kiến trúc kiên cố như lô cốt để bảo vệ bảo vật quốc gia. Riêng phần đá quý, vàng bạc bị chia nhỏ qua nhiều biến cố, thậm chí từng suýt bị bán đấu giá tại Hồng Kông với giá 8 triệu bảng Anh trước khi chính quyền Ấn Độ can thiệp để thu hồi.
Năm 2009, thực hiện theo một lời tiên tri từ xưa rằng Xá Lợi sẽ đi về phương Tây sau 111 năm, chính quyền và thầy trụ trì chùa Saket đã quyết định chiết một phần Xá Lợi gửi tặng nước Pháp. Hành động này không chỉ mang ý nghĩa tôn giáo mà còn nhằm đề cao các giá trị nhân quyền mà nước Pháp theo đuổi. Liên hữu Phật giáo Pháp (Union of Buddhist of France) đã đứng ra tiếp nhận và xây dựng trung tâm lưu giữ dưới sự bảo trợ của chính quyền.
Thỉnh Xá Lợi Phật đến Chùa Quang Minh, Melbourne. Nguồn: Chùa Quang Minh
Quy trình bảo mật tuyệt đối: đón Xá lợi như đón Phật tại thế
Việc đưa một bảo vật quốc gia từ Pháp sang Úc không phải là chuyện đơn giản. Thượng tọa Thích Phước Tấn chia sẻ rằng chính quyền Pháp đã đưa ra những yêu cầu an ninh khắt khe đến mức "tuyệt đối".
Bảo vệ 24/7: Luôn có bốn cận vệ túc trực bên cạnh Xá Lợi, không rời mắt dù trong nhà hay ngoài trời.
Vận chuyển đặc biệt: Xá Lợi không bao giờ được ký gửi trong hành lý máy bay mà phải được mang theo sát người.
Kiểm soát môi trường: Quy định chặt chẽ về nhiệt độ phòng và thời gian tiếp xúc với ánh sáng ngoài trời.
Khoảng cách chiêm bái: Công chúng khi đến chiêm bái phải giữ khoảng cách tối thiểu hai thước (2 mét) để đảm bảo an toàn.
Kinh phí khổng lồ: Cộng đồng người Bhutan tại Perth đã hỗ trợ kinh phí lên tới 400.000 đô la để chi trả cho công tác vận chuyển và bảo an này.
Thượng tọa nhấn mạnh: "Những yêu cầu này khiến chúng tôi có cảm giác mình đang chuẩn bị đón một Đức Phật thực sự chứ không chỉ là những viên Xá Lợi."
Lịch trình chiêm bái Xá Lợi phật tại nước Úc
Sự kiện triển lãm với chủ đề "A Blessing From Over Continents" (Phước báu xuyên lục địa) sẽ diễn ra tại nhiều tiểu bang trước khi kết thúc tại Melbourne:
Thời gian
| Địa điểm
|
19/01 - 20/01
| Tây Úc (Perth)
|
22/01
| Sydney
|
24/01 - 25/01
| Canberra
|
27/01
| Brisbane
|
28 - 29/01
| Chùa Quang Minh, Melbourne (10:00 - 19:00)
|
30/01
| Lễ tiễn Xá Lợi về Pháp (Buổi sáng)
|
Tại chùa Quang Minh – điểm dừng chân cuối cùng, ban tổ chức đã lên kế hoạch tỉ mỉ để mọi người có thể xếp hàng vào chánh điện chiêm bái một cách trang nghiêm. Thượng tọa cũng lưu ý khách tham quan tuyệt đối không sử dụng đèn flash khi chụp hình để bảo vệ thánh tích.
Hướng dẫn chi tiết khi tham bái Xá Lợi Phật. Nguồn: Chùa Quang Minh
Giá trị tâm linh: di sản của lòng thiện lành
Ở góc nhìn sâu sắc hơn, Thượng tọa Thích Phước Tấn đánh giá Xá Lợi là "di sản văn hóa sống". Nó không chỉ dành cho người Phật tử mà cho tất cả những ai yêu chuộng văn hóa và hòa bình.
Xá Lợi là hiện thân của sự hài hòa và kết hợp. Thầy đưa ra một ví dụ xúc động: "Trong tâm mỗi người đều có những điều thiện, điều tốt tiềm ẩn. Khi gặp được những viên Xá Lợi tôn kính, những hạt giống lành ấy sẽ có cơ hội được khơi dậy, trồi lên và phát triển". Đó chính là giá trị thực sự của di sản – một sự hòa hợp giữa hành động và ý thức để tạo nên sự an bình trong tâm hồn.
Hai tấm poster chính thức của chương trình với hai gam màu chủ đạo: màu thầm lặng cho sự tôn kính và màu xanh trời cây cho sự đoàn kết (Unity), như một lời mời gọi cộng đồng cùng ngồi lại, "sống chậm lại một chút" để cảm nhận những giá trị thiêng liêng từ ngàn xưa đổ về.
Kết thúc buổi trò chuyện, Thượng tọa Thích Phước Tấn gửi lời cảm ơn đến đài SBS và phóng viên Xuân Ngọc đã giúp lan tỏa thông tin quý giá này, đồng thời gửi lời chúc an lành đến toàn thể quý thính giả trong năm mới. Sự kiện chiêm bái Xá Lợi Phật sắp tới hứa hẹn sẽ là một dấu ấn văn hóa khó quên trên đất nước Úc.