Sự bùng nổ của thị trường thực phẩm chức năng trực tuyến một lần nữa gióng lên hồi chuông cảnh báo về an toàn sức khỏe. Mới đây, Cơ quan Quản lý Sản phẩm Trị liệu Úc (TGA) đã chính thức phát đi thông báo khẩn cấp sau khi phát hiện một loại thực phẩm bảo vệ sức khỏe chứa dược chất kê đơn không khai báo, có khả năng gây đột quỵ và các biến chứng tim mạch nghiêm trọng.
Phát hiện chấn động trong phòng thí nghiệm
Vụ việc bắt nguồn từ các cuộc kiểm tra định kỳ và xét nghiệm mẫu đối với sản phẩm có tên gọi Natures Valley Collagen Builder. Kết quả phân tích từ phòng thí nghiệm của TGA đã khiến giới chuyên môn không khỏi kinh ngạc: mỗi viên nén collagen này chứa tới 199,3 miligam sildenafil.
Sildenafil vốn là một hoạt chất dược tính mạnh, chỉ được sử dụng trong các loại thuốc điều trị rối loạn cương dương (phổ biến nhất là Viagra) và phải có sự chỉ định, giám sát chặt chẽ của bác sĩ. Việc một sản phẩm được dán nhãn "hỗ trợ làm đẹp" và "collagen tự nhiên" lại chứa hàm lượng sildenafil cao gấp nhiều lần liều lượng thông thường là một hành vi vi phạm pháp luật nghiêm trọng, đe dọa trực tiếp đến tính mạng người dùng.
Những cái bẫy chết người đối với bệnh nhân mãn tính
Mối nguy hiểm lớn nhất không chỉ nằm ở việc dùng thuốc quá liều mà còn ở các tương tác thuốc không thể kiểm soát. Theo các chuyên gia y tế, sildenafil khi đi vào cơ thể người bệnh đang điều trị bằng các loại thuốc chứa nitrat (thường dùng cho bệnh nhân tim mạch, huyết áp cao hoặc tiểu đường) sẽ gây ra phản ứng hạ huyết áp đột ngột.
Khi huyết áp rơi xuống mức thấp nguy hiểm, người dùng có thể rơi vào trạng thái hôn mê, suy tim hoặc đột quỵ. Điều đáng nói là collagen thường được phụ nữ và người trung niên sử dụng rộng rãi như một thực phẩm bổ sung lành tính. Những người có tiền sử bệnh lý nền nếu vô tình sử dụng Natures Valley Collagen Builder mà không biết về sự hiện diện của sildenafil sẽ phải đối mặt với rủi ro tử vong rất cao.
Lỗ hổng từ thị trường mua sắm trực tuyến
Một chi tiết đáng chú ý trong báo cáo của TGA là sản phẩm này hoàn toàn không có mặt tại các hệ thống nhà thuốc lớn hay các đơn vị bán lẻ chính thống tại Úc. Thay vào đó, nó len lỏi vào thị trường thông qua các nền tảng thương mại điện tử và mạng xã hội – nơi các quy định về kiểm duyệt hàng hóa còn nhiều kẽ hở.
TGA khẳng định sản phẩm này chưa hề được đánh giá về chất lượng, độ an toàn hay hiệu quả theo các quy định nghiêm ngặt của pháp luật Úc. "Việc cung cấp các sản phẩm chứa sildenafil không khai báo là hành vi bất hợp pháp và đầy rủi ro," cơ quan này nhấn mạnh.
Khuyến cáo khẩn cấp từ giới chức y tế
Trước tình hình này, bà Robyn Langham, Giám đốc Y tế của TGA, đã trực tiếp lên tiếng cảnh báo người tiêu dùng. Bà nhấn mạnh rằng sự tiện lợi của việc mua sắm online đang đi kèm với những rủi ro sức khỏe không thể lường trước. Người tiêu dùng cần phải cực kỳ thận trọng, chỉ nên tin tưởng vào những nguồn cung cấp uy tín và các sản phẩm đã được đăng ký lưu hành chính thức.
"Đối với những ai đang sử dụng thuốc kê đơn từ nước ngoài hoặc mua qua mạng, việc tham khảo các cảnh báo an toàn từ cơ quan chức năng và thảo luận với bác sĩ chuyên khoa là điều bắt buộc để đảm bảo an toàn tính mạng," bà Langham cho biết.
Hành động cần thiết ngay lúc này
TGA đã đưa ra hướng dẫn cụ thể cho những người lỡ mua phải sản phẩm Natures Valley Collagen Builder:
Ngừng sử dụng ngay lập tức: Tuyệt đối không uống thêm bất kỳ viên nén nào để tránh tích tụ độc tính hoặc gây phản ứng tương tác thuốc.
Tiêu hủy an toàn: Mang toàn bộ số thuốc còn lại đến hiệu thuốc gần nhất để thực hiện quy trình tiêu hủy thuốc đặc biệt, tránh vứt bỏ bừa bãi ra môi trường.
Theo dõi sức khỏe: Nếu đã sử dụng và có các triệu chứng bất thường như hoa mắt, chóng mặt hoặc đau thắt ngực, cần đến ngay cơ sở y tế gần nhất để kiểm tra.
Vụ việc này là một lời nhắc nhở đắt giá rằng: trong thế giới của thực phẩm chức năng, không phải cái gì "tự nhiên" cũng an toàn, và đằng sau những lời quảng cáo hào nhoáng có thể là những dược chất chết người đang chờ chực.
Tại Úc, thực phẩm chức năng không được coi là "thực phẩm" như ở nhiều quốc gia khác mà được quản lý như một loại thuốc bổ trợ (Complementary Medicines). Dưới đây là 3 trụ cột chính trong quy định của TGA mà bạn có thể bổ sung vào bài viết để tăng tính thuyết phục:
Hệ thống phân loại hai tầng: AUST L và AUST R
TGA sử dụng hệ thống mã số trên bao bì để người tiêu dùng nhận diện mức độ rủi ro và quy trình kiểm duyệt:
AUST L (Listed Medicines - Thuốc được liệt kê): Áp dụng cho đa số các loại vitamin, khoáng chất và thảo dược (bao gồm cả collagen). Các sản phẩm này chỉ được phép chứa các thành phần nằm trong danh mục "nguy cơ thấp" đã được TGA phê duyệt. TGA không đánh giá hiệu quả trước khi bán, nhưng nhà sản xuất phải tự chịu trách nhiệm và có bằng chứng chứng minh công dụng khi được yêu cầu.
AUST R (Registered Medicines - Thuốc được đăng ký): Áp dụng cho các loại thuốc có rủi ro cao hơn, bao gồm thuốc kê đơn và một số ít thực phẩm chức năng có hàm lượng dược chất cao. TGA sẽ kiểm duyệt gắt gao về tính an toàn, chất lượng và đặc biệt là hiệu quả lâm sàng trước khi cấp phép lưu hành.
Lưu ý quan trọng: Sản phẩm Natures Valley trong vụ việc trên đã vi phạm nghiêm trọng vì chứa thành phần thuộc nhóm thuốc kê đơn (Sildenafil) nhưng lại trà trộn dưới danh nghĩa thực phẩm bổ sung.
Tiêu chuẩn sản xuất GMP khắt khe
Khác với nhiều nơi chỉ kiểm tra thành phẩm, TGA yêu cầu tất cả các cơ sở sản xuất thuốc bổ trợ phải đạt chứng nhận GMP (Good Manufacturing Practice - Thực hành sản xuất tốt).
Kiểm soát nguyên liệu: Từng lô nguyên liệu đầu vào phải được kiểm nghiệm độ tinh khiết, không chứa kim loại nặng (thủy ngân, chì, asen) hay tạp chất độc hại.
Độ ổn định: Sản phẩm phải đảm bảo giữ nguyên hàm lượng hoạt chất và chất lượng cho đến ngày hết hạn cuối cùng, bất kể điều kiện bảo quản thông thường.
Giám sát sau thị trường và cơ chế thu hồi
TGA không kết thúc trách nhiệm sau khi cấp mã số AUST. Họ duy trì một hệ thống giám sát chủ động:
Kiểm tra mẫu ngẫu nhiên: TGA thường xuyên lấy mẫu các sản phẩm đang lưu hành trên thị trường để xét nghiệm tại phòng thí nghiệm (đây chính là cách họ phát hiện ra sildenafil trong viên collagen).
Cơ chế phản ứng nhanh: Khi phát hiện sai phạm, TGA có quyền ra lệnh thu hồi khẩn cấp toàn quốc, xử phạt hành chính nặng nề hoặc truy tố hình sự đối với các đơn vị cố tình đưa chất cấm vào sản phẩm.
Xin lưu ý: Những thông tin trên chỉ mang tính tổng quát, tham khảo, không có mục đích quảng cáo cho bất cứ tổ chức, các nhân nào. Mọi chi tiết về trường hợp của quý vị, xin liên hệ với cơ quan hữu trách hoặc chuyên gia trong lĩnh vực liên quan.
READ MORE
Dịch vụ hữu ích
Đồng hành cùng chúng tôi tại SBS Vietnamese Facebook và cập nhật tin tức ở sbs.com.au/vietnamese
Chúng tôi cũng có mặt trên YouTube
Nghe SBS Tiếng Việt trên ứng dụng miễn phí SBS Audio, tải về từ App Store hay Google Play
