Trong khi nhiều người nghĩ rằng mùa cúm ở Úc đã qua từ lâu, thì thực tế, số ca cúm lại đang tăng vào đúng thời điểm lẽ ra phải giảm.
Nguyên nhân được các chuyên gia chỉ ra là sự xuất hiện của một biến thể cúm mới có tên gọi “Super-K”, hay còn được biết với tên khoa học là subclade-K.
Điều gì khiến “Super-K” trở nên khác thường?
Theo các chuyên gia dịch tễ học, điểm bất thường nhất của biến thể Super-K tại Úc không nằm ở triệu chứng, mà là thời điểm xuất hiện.
Ông Patrick Reading, Giám đốc Trung tâm Hợp tác của WHO về Cúm tại Úc, nói với SBS News:
“Điều bất thường đối với Úc là thời điểm. Còn triệu chứng thì không có gì quá lạ.”
Thông thường, mùa cúm ở Úc rơi vào mùa đông. Tuy nhiên, ông Reading cho biết biến thể subclade-K đã bắt đầu lưu hành từ tháng 9, tức là vào cuối mùa cúm, và tiếp tục kéo dài sang mùa xuân và thậm chí đầu mùa hè.
“Chính biến thể này đã khiến số ca cúm tăng cao suốt mùa xuân và kéo dài tới đầu mùa hè, vào tận tháng 12,” ông nói.
Số liệu cho thấy điều gì?
Theo cơ sở dữ liệu toàn cầu GISAID, tính đến nay, Úc đã ghi nhận 1,083 ca cúm được xác nhận trong phòng thí nghiệm liên quan đến biến thể subclade-K.
Báo cáo mới của Trung tâm Kiểm soát Dịch bệnh Úc (ACDC) cảnh báo rằng tốc độ lây lan nhanh của biến thể này có thể gây thêm áp lực cho hệ thống y tế, không chỉ trong mùa hè mà còn kéo dài sang mùa cúm năm 2026.
Một phát ngôn viên của ACDC cho biết: “Số ca cúm hiện nay đang cao hơn mức bình thường so với cùng thời điểm của các năm trước.”
Từ đầu năm đến nay, Úc đã ghi nhận hơn 4,100 ca cúm, và con số thực tế có thể còn cao hơn nhiều.
Để so sánh, trong quý đầu năm ngoái, trung bình chỉ khoảng 3,300 ca được xác nhận mỗi tuần.
Biến thể này xuất hiện như thế nào?
Giáo sư Adrian Esterman, chuyên gia dịch tễ học tại Đại học Nam Úc, nhấn mạnh rằng Super-K không phải là một sự kiện “chuyển đổi kháng nguyên” lớn - điều từng dẫn tới các đại dịch cúm trong lịch sử.
“Super-K không phải là một bước nhảy di truyền lớn. Nó là một phiên bản đã ‘trôi dạt’ của virus cúm H3N2 quen thuộc, với đủ thay đổi để có thể lây lan rộng hơn trong cộng đồng đã có miễn dịch sẵn.”
Theo ACDC, các chủng subclade-K tại Úc có thể bắt nguồn từ Mỹ, nơi biến thể này đã được phát hiện từ giữa năm ngoái.
Vắc-xin cúm có còn hiệu quả?
Cho đến nay, các chuyên gia cho biết chưa có bằng chứng cho thấy Super-K gây bệnh nặng hơn cúm thông thường. Tuy nhiên, nó lây lan rất dễ.
Ông Patrick Reading cho biết:
“Có vẻ như biến thể này ít nhạy cảm hơn một chút với khả năng bảo vệ từ kháng thể hoặc vắc-xin.”
Giáo sư Catherine Bennett từ Đại học Deakin giải thích rõ hơn:
“Biến thể phụ mới này của H3N2 có khả năng né tránh miễn dịch tốt hơn, do những đột biến mới ở phần virus giúp nó xâm nhập vào tế bào của chúng ta.”
Bà cho biết, vắc-xin cúm năm 2025 có bao gồm H3N2, nhưng chưa nhắm đúng vào nhóm subclade-K này. Ngoài ra, hiệu quả vắc-xin cũng giảm dần theo thời gian.
“Những người tiêm vắc-xin từ tháng 4–5 mà chỉ bây giờ mới nhiễm cúm thì mức độ bảo vệ không còn cao như ban đầu,” bà nói.
Tin tích cực là vắc-xin cúm năm 2026 dành cho Nam bán cầu đã được cập nhật để bao gồm biến thể này, và dự kiến sẽ có mặt vào khoảng tháng 4.
Dù vậy, Giáo sư Esterman nhấn mạnh:
“Tiêm vắc-xin cúm vẫn rất đáng làm, vì nó giúp giảm đáng kể nguy cơ bệnh nặng.”
Làm sao để tự bảo vệ?
Các chuyên gia khuyến cáo, nếu có triệu chứng bệnh, mọi người nên xét nghiệm, hạn chế tiếp xúc, giữ nhà cửa thông thoáng, ưu tiên sinh hoạt ngoài trời, và đeo khẩu trang ở nơi công cộng đông người nếu thuộc nhóm dễ bị biến chứng.
Bác sĩ Brian Cung nhấn mạnh với SBS Tiếng Việt về việc phòng bệnh hơn chữa bệnh:
"Nói về cúm thì chúng ta ngừa vẫn tốt hơn là để khi bị cúm mới chữa. Ngừa thì chúng ta có hai cách: một là chúng ta thực hiện những biện pháp vệ sinh, nếu có tiếp xúc thì chúng ta nên rửa tay sạch trước khi mình ăn, hoặc là trước khi dụi lên mắt, lên mũi, phải rửa tay cho sạch sẽ. Và thứ hai là chủng ngừa."
NSW Health cũng nhấn mạnh tầm quan trọng của việc tiêm vắc-xin cúm hằng năm và rửa tay thường xuyên.
Dù không phải là một biến thể gây đại dịch, sự xuất hiện trái mùa của cúm Super-K là lời nhắc nhở rằng virus cúm vẫn luôn thay đổi.
Việc cập nhật thông tin, tiêm chủng và thực hành các biện pháp phòng ngừa căn bản vẫn là cách tốt nhất để bảo vệ bản thân và cộng đồng.
