Key Points
- Hạm đội Đầu tiên (The First Fleet) cập bến Vịnh Botany vào ngày 18 tháng 1 năm 1788, chứ không phải ngày 26 tháng 1.
- Úc chính thức được thành lập vào ngày 7 tháng 2 năm 1788, chứ không phải ngày 26 tháng 1.
- Ngày 26 tháng 1 từ lâu đã là biểu tượng của các cuộc phản kháng và nói lên sự thật đối với các cộng đồng Thổ dân và người dân bản địa đầu tiên của Úc.
Bài viết này dựa trên một video của NITV do John-Paul Janke trình bày, ông là Biên tập viên các vấn đề Thổ dân tại SBS và đồng dẫn chương trình The Point trên NITV.
Ông lần theo quá trình ngày 26 tháng 1 trở thành Australia Day như thế nào và vì sao ngày này tiếp tục mang những ý nghĩa rất khác nhau đối với người dân trên khắp nước Úc.
Điều gì đã xảy ra vào ngày 26 tháng 1 ở Úc?
Ngày 26 tháng 1 đánh dấu sự kiện năm 1788 khi Thuyền trưởng Arthur Phillip kéo cờ Anh tại Sydney Cove. Đến tối hôm đó, toàn bộ Hạm đội Đầu tiên gồm 11 con tàu đã thả neo tại Port Jackson, hơn tám tháng sau khi rời nước Anh.
Mặc dù thời khắc này thường được xem là sự khởi đầu của quốc gia, nhưng đó không phải là lúc người Anh lần đầu đặt chân tới, cũng không phải là thời điểm thuộc địa được thành lập chính thức.
Sydney Cove, New South Wales, Australia, 1788, (1886). Sydney Cove is a bay on the southern shore of Sydney Harbour. It was the site chosen in 1788 by Captain Arthur Phillip for the establishment of the first British colony in Australia, which later became the city of Sydney. The date of the colony's founding, 26 January, is today celebrated as Australia Day. Wood engraving from 'Picturesque Atlas of Australasia, Vol I', by Andrew Garran, illustrated under the supervision of Frederic B Schell, (Picturesque Atlas Publishing Co, 1886). (Photo by The Print Collector/Print Collector/Getty Images) Credit: Print Collector/Print Collector/Getty Images
Hạm đội Đầu tiên có đến vào ngày 26 tháng 1 không?
Không. Hạm đội Đầu tiên bắt đầu cập bến Vịnh Botany vào ngày 18 tháng 1 năm 1788. Sau khi khảo sát khu vực, Phillip xác định nơi này không phù hợp để định cư do đất đai nghèo nàn và nguồn nước ngọt hạn chế.
Gió mạnh đã làm chậm việc rời đi của hạm đội, và vào ngày 25 tháng 1, hai tàu Pháp do Thuyền trưởng Jean-François de La Pérouse chỉ huy xuất hiện ngoài khơi. Sáng sớm hôm sau, Phillip cùng một nhóm nhỏ di chuyển tới Sydney Cove, nơi diễn ra một nghi lễ ngắn vào ngày 26 tháng 1.
UNITED KINGDOM - JUNE 10: Engraving by W Sherwin after a painting by F Wheatly, of Phillip (1738-1814) who, in 1787, commanded the First Fleet carrying convicts to Australia. The day of his landing at Botany Bay, 26 January 1788, was later celebrated as Australia Day. Phillip founded a penal colony at Sydney Cove, Port Jackson, and was made Governor (colonial administrator) of New South Wales. (Photo by SSPL/Getty Images) Credit: Science & Society Picture Librar/SSPL via Getty Images
Khi nào nước Úc chính thức được thành lập?
Thuộc địa New South Wales được tuyên bố chính thức vào ngày 7 tháng 2 năm 1788, khi chức Thống đốc của Arthur Phillip được công bố.
Ranh giới của thuộc địa kéo dài về phía đông từ kinh tuyến 135, bao phủ hơn một nửa lục địa. Những ranh giới này được xác lập dựa trên các hiệp ước Châu Âu, bất chấp thực tế rằng vùng đất này đã là nơi sinh sống của các dân tộc First Nations từ lâu đời.
Cuộc đổ bộ đã tác động đến First Nations như thế nào?
Hạm đội Đầu tiên đặt chân lên Country (vùng đất tổ tiên) thuộc về ít nhất 29 nhóm bộ tộc First Nations trên khắp lưu vực Sydney. Vùng đất này không hề hoang vu hay vô chủ.
Đối với các dân tộc First Nations, ngày 26 tháng 1 đánh dấu sự khởi đầu của mất đất, bạo lực và kháng cự. Những hệ quả đó vẫn còn được cảm nhận cho đến ngày nay.
Vì sao ngày 26 tháng 1 trở thành Australia Day?
Ngày 26 tháng 1 lần đầu tiên được công bố là ngày nghỉ lễ tại New South Wales vào năm 1818 bởi Thống đốc Lachlan Macquarie. Khi đó, ngày này được gọi là First Landing Day (Ngày Đổ bộ Đầu tiên) hoặc Foundation Day (Ngày Thành lập).
Đến năm 1888, hầu hết các thuộc địa đều kỷ niệm ngày 26 tháng 1 như Foundation Day hoặc Anniversary Day, dù mỗi thuộc địa vẫn có ngày thành lập khác nhau.
Vào cuối thế kỷ 19, Australian Natives Association trở thành lực lượng vận động mạnh mẽ cho một ngày lễ quốc gia vào 26 tháng 1. Tổ chức này thúc đẩy liên bang hóa, nhưng chỉ cho phép đàn ông da trắng sinh ra tại Úc làm thành viên.
Australia Day có đánh dấu Liên bang hóa không?
Không. Liên bang Úc (Commonwealth of Australia) được thành lập vào Ngày đầu năm mới 1901. Phiên họp đầu tiên của Quốc hội Liên bang diễn ra sau đó, vào ngày 9 tháng 5 năm 1901.
Ngày 26 tháng 1 không đánh dấu bất kỳ sự kiện nào trong hai sự kiện trên. Thay vào đó, ngày này tưởng niệm cuộc đổ bộ năm 1788 tại Sydney Cove.
Khi nào tên gọi Australia Day bắt đầu được sử dụng?
Ý tưởng về một ngày Australia Day mang tính quốc gia xuất hiện trong Thế chiến thứ nhất, như một phần của các hoạt động gây quỹ cho chiến tranh. Trong nhiều năm, các sự kiện được tổ chức vào tháng 7 thay vì tháng 1.
Đến năm 1918, một số tổ chức bắt đầu gọi ngày 26 tháng 1 là Australia Day. Năm 1930, Australian Natives Association chính thức thông qua tên gọi này, và đến 1935 hầu hết các tiểu bang làm theo, dù New South Wales vẫn tiếp tục gọi là Anniversary Day thêm vài năm nữa.
Vì sao ngày 26 tháng 1 là Ngày Tang tóc đối với các dân tộc Bản địa?
Vào kỷ niệm 150 năm cuộc đổ bộ năm 1938, các lãnh đạo First Nations đã tổ chức Day of Mourning (Ngày Tang tóc). Đây là một trong những cuộc biểu tình dân quyền của người Thổ dân mang tầm quốc gia sớm nhất, nhằm thu hút sự chú ý tới bất công, sự loại trừ và việc bị tước đoạt đất đai.
Kể từ đó, ngày 26 tháng 1 vẫn là một ngày mạnh mẽ của phản kháng, tưởng niệm và sinh tồn đối với nhiều cộng đồng First Nations.
SYDNEY, AUSTRALIA - JANUARY 26: A general view is seen during Australia Day Live 2024 at the Sydney Opera House on January 26, 2024 in Sydney, Australia. (Photo by Don Arnold/WireImage) Credit: Don Arnold/WireImage
Khi nào ngày 26 tháng 1 trở thành ngày nghỉ lễ quốc gia?
Việc sắp xếp ngày nghỉ lễ công cộng khác nhau giữa các tiểu bang trong nhiều thập kỷ. Một số tiểu bang nghỉ đúng ngày 26 tháng 1, trong khi các tiểu bang khác nghỉ vào thứ Hai gần nhất.
Sau dịp kỷ niệm 200 năm vào năm 1988, các tiểu bang dần thống nhất cách áp dụng. Đến năm 1994, ngày 26 tháng 1 trở thành ngày nghỉ lễ công thống nhất trên toàn quốc.
Vì sao ngày 26 tháng 1 vẫn còn ý nghĩa đến ngày nay?
Ngày 26 tháng 1 mang nhiều tầng ý nghĩa. Với một số người, đó là biểu tượng của bản sắc quốc gia và lễ hội. Với nhiều Thổ dân, ngày này tượng trưng cho xâm lược, mất mát và sức bền bỉ.
Khi các cuộc đối thoại tiếp tục diễn ra trên khắp nước Úc, việc hiểu đầy đủ lịch sử của ngày này là trung tâm của sự thật lịch sử và của việc xây dựng một tương lai hiểu biết và bao dung hơn.
Hãy đăng ký hoặc theo dõi podcast Australia Explained để nhận thêm nhiều thông tin và lời khuyên hữu ích về việc ổn định cuộc sống mới tại Úc.
Bạn có câu hỏi hoặc ý tưởng chủ đề nào không? Hãy gửi email cho chúng tôi theo địa chỉ australiaexplained@sbs.com.au
Đồng hành cùng chúng tôi tại SBS Vietnamese Facebook & SBS Vietnamese Instagram, và cập nhật tin tức ở sbs.com.au/vietnamese
