Khoảng 1 trong 5 nam giới tại Úc được chẩn đoán mắc ung thư tuyến tiền liệt trong suốt cuộc đời. Hiểu rõ về tuyến tiền liệt, các yếu tố nguy cơ và những lựa chọn xét nghiệm có thể giúp phát hiện bệnh sớm và điều trị kịp thời.
Key Points
- Ngoài ung thư da, ung thư tuyến tiền liệt là loại ung thư phổ biến nhất tại Úc.
- Ung thư tuyến tiền liệt không có các triệu chứng đặc hiệu; tuy nhiên, phì đại lành tính tuyến tiền liệt có thể gây khó khăn khi đi tiểu.
- Xét nghiệm máu kháng nguyên đặc hiệu tuyến tiền liệt (PSA) là phương pháp chính được sử dụng để phát hiện ung thư tuyến tiền liệt và được khuyến nghị cho nam giới từ 50 tuổi trở lên.
Tuyến tiền liệt là gì và tại sao nó có thể trở thành vấn đề?
Ở nam giới, tuyến tiền liệt có kích thước khoảng bằng một quả óc chó và nằm trong vùng xương chậu.
“Tuyến tiền liệt nằm ngay dưới bàng quang và bao quanh niệu đạo – ống dẫn nước tiểu ra ngoài cơ thể. Tuyến này sản xuất chất dịch hòa trộn với tinh trùng để tạo thành tinh dịch. Chất dịch này giúp bảo vệ và nuôi dưỡng tinh trùng. Vì vậy, chức năng quan trọng của tuyến tiền liệt liên quan đến quá trình xuất tinh,” Giáo sư Declan Murphy, bác sĩ chuyên khoa tiết niệu kiêm Giám đốc Khoa Ung thư Tiết niệu-Sinh dục tại Trung tâm Ung thư Peter MacCallum ở Melbourne, giải thích.
Khi nam giới lớn tuổi, tuyến tiền liệt thường to lên. Tình trạng phì đại lành tính này có thể chèn ép niệu đạo, ống dẫn nước tiểu ra khỏi cơ thể, từ đó gây ra những thay đổi trong việc tiểu tiện.
Điều này có thể khiến nam giới phải thức giấc nhiều lần trong đêm để đi tiểu, như chuyên viên điều dưỡng tiết niệu Helen Crowe thuộc Trung tâm Tuyến tiền liệt Úc giải thích.
“Đó chỉ là tình trạng phì đại lành tính, nghĩa là không phải ung thư mà chỉ là một phần của quá trình lão hóa. Tuy nhiên, sự phì đại này có thể cản trở việc làm rỗng bàng quang. Đó cũng là lúc nam giới thường bắt đầu nhận thấy mình có tuyến tiền liệt, bởi tuyến này bắt đầu gây ra một số vấn đề cho họ,” bà Crowe nói.
Tuyến tiền liệt cũng có thể bị viêm hoặc nhiễm trùng, được gọi là viêm tuyến tiền liệt (prostatitis), gây khó chịu ở vùng đáy chậu, khu vực nằm giữa dương vật và hậu môn.
“Đây có thể là một trải nghiệm khá khó chịu. Nam giới có thể phải đến gặp bác sĩ đa khoa và nói rằng: Tôi gặp khó khăn khi ngủ vì cảm giác khó chịu, hoặc tôi cảm thấy rất khó chịu khi ngồi xuống hay khi tập thể dục,” bà Crowe nói.
Tuyến tiền liệt cũng có thể phát triển thành ung thư. Tình trạng này thường không gây ra triệu chứng, nhưng đây là một trong những loại ung thư phổ biến nhất ở nam giới tại Úc.
“Với một số nam giới, ung thư tuyến tiền liệt không quá nghiêm trọng và có thể được theo dõi. Nhưng với những người khác, căn bệnh này có thể rất nghiêm trọng, gây ra các triệu chứng đáng kể và thậm chí dẫn đến tử vong,” Giáo sư Murphy giải thích.
Các yếu tố nguy cơ ung thư tuyến tiền liệt là gì và hiện có những xét nghiệm nào?
Ung thư tuyến tiền liệt là một trong những loại ung thư được chẩn đoán phổ biến nhất tại Úc. Tuổi càng cao, tiền sử gia đình mắc bệnh và một số thay đổi di truyền có thể làm tăng nguy cơ phát triển căn bệnh này.
“Trên toàn cầu, ung thư tuyến tiền liệt là một vấn đề lớn. Một nghiên cứu gần đây dự đoán rằng trong khoảng thời gian từ năm 2020 đến năm 2040, số ca ung thư tuyến tiền liệt trên toàn thế giới sẽ tăng gấp đôi,” Giáo sư Murphy giải thích.
Ngoài ung thư da, đây là loại ung thư phổ biến nhất được chẩn đoán ở nam giới tại Úc. Tính đến tuổi 80, khả năng một người đàn ông tại Úc được chẩn đoán mắc ung thư tuyến tiền liệt là khoảng 1/5.
Bà Crowe cho biết nguyên nhân gây ung thư tuyến tiền liệt vẫn chưa được hiểu đầy đủ.
Xét nghiệm máu PSA (kháng nguyên đặc hiệu tuyến tiền liệt) có thể giúp phát hiện những dấu hiệu của ung thư tuyến tiền liệt trước khi các triệu chứng xuất hiện. Hiện Úc chưa có chương trình tầm soát ung thư tuyến tiền liệt trên toàn quốc dành cho toàn bộ dân số, vì vậy nam giới được khuyến khích đưa ra quyết định có hiểu biết về việc xét nghiệm PSA sau khi trao đổi với bác sĩ đa khoa (GP) về những lợi ích và nguy cơ có thể xảy ra.
Từ khoảng 50 tuổi, nam giới có thể trao đổi với bác sĩ GP về việc liệu xét nghiệm PSA định kỳ có phù hợp với mình hay không. Những người có nguy cơ cao hơn có thể được khuyên nên thảo luận về việc xét nghiệm sớm hơn.
“Nếu lo ngại về ung thư tuyến tiền liệt, đừng chờ đến khi xuất hiện triệu chứng mới đi kiểm tra,” Giáo sư Murphy nói.
“Có những nhóm bệnh nhân có nguy cơ được chẩn đoán ung thư tuyến tiền liệt cao hơn, chẳng hạn như những người có tiền sử gia đình mắc bệnh rõ rệt, hoặc những người mang đột biến gen... Trong những trường hợp đó, chúng tôi khuyến nghị họ nên trao đổi với bác sĩ về việc kiểm tra sức khỏe, bắt đầu từ khoảng 45 tuổi trở lên.”
Các phương pháp điều trị ung thư tuyến tiền liệt là gì?
Việc điều trị và kiểm soát ung thư tuyến tiền liệt phụ thuộc vào giai đoạn và mức độ ác tính của ung thư tại thời điểm được chẩn đoán.
“Người bệnh có thể yên tâm rằng việc được chẩn đoán mắc ung thư tuyến tiền liệt không còn đồng nghĩa với việc chắc chắn phải điều trị ung thư tuyến tiền liệt,” Giáo sư Murphy giải thích.
“Thực tế, ngày nay, tại những quốc gia như Úc, nơi hơn 90% bệnh nhân có ung thư vẫn còn khu trú trong tuyến tiền liệt vào thời điểm được chẩn đoán, việc chúng tôi đề nghị theo dõi hoặc giám sát tích cực như một phương pháp kiểm soát ung thư là điều rất phổ biến.”
Trong quá trình theo dõi tích cực, người bệnh sẽ được xét nghiệm và kiểm tra sức khỏe định kỳ để theo dõi diễn biến của ung thư. Điều trị có thể được khuyến nghị nếu phát hiện dấu hiệu cho thấy ung thư đang tiến triển.
Đối với những bệnh nhân mắc ung thư tuyến tiền liệt có mức độ ác tính cao hơn, các phương pháp điều trị có thể được cân nhắc bao gồm phẫu thuật, xạ trị, hóa trị và liệu pháp hormone.
“Hiện nay, chúng ta có rất nhiều phương pháp khác nhau để kiểm soát căn bệnh này. Có thể nói rằng trong khoảng 10 năm qua, các lựa chọn điều trị dành cho bệnh nhân đã có những bước tiến vượt bậc, ngay cả khi ung thư đã lan sang các bộ phận khác của cơ thể,” Giáo sư Murphy nói thêm.
Kết quả điều trị khác nhau tùy thuộc vào nhiều yếu tố, bao gồm loại ung thư và giai đoạn bệnh. Tuy nhiên, ung thư tuyến tiền liệt được phát hiện ở giai đoạn sớm thường có tỷ lệ sống sót rất cao.
Trải nghiệm mắc ung thư tuyến tiền liệt như thế nào?
Ông Danny Moyle 65 tuổi khi bác sĩ GP giới thiệu ông đến gặp một chuyên gia tiết niệu vì chỉ số PSA của ông tăng dần theo thời gian.
“Chúng tôi tiến hành thêm một số xét nghiệm và bác sĩ khuyến nghị tôi phẫu thuật cắt bỏ toàn bộ tuyến tiền liệt,” ông Moyle chia sẻ.
Việc được thông báo cần phẫu thuật cắt bỏ tuyến tiền liệt là một cú sốc đối với ông.
“Điều đó thực sự khiến tôi suy nghĩ rất nhiều, bởi bạn nghĩ rằng: ‘Mình đang mất đi một bộ phận quan trọng của hệ thống sinh sản, và điều đó sẽ ảnh hưởng rất lớn đến đời sống tình dục của mình’, và những điều tương tự,” ông giải thích.
Sau phẫu thuật, chỉ số PSA của ông Moyle bắt đầu tăng trở lại, khiến các bác sĩ lo ngại.
“Điều đó có nghĩa là ung thư vẫn còn tồn tại ở đâu đó. Rõ ràng không phải trong tuyến tiền liệt vì tuyến tiền liệt đã được cắt bỏ. Điều đáng kinh ngạc về các tế bào ung thư tuyến tiền liệt là dù chúng nằm ở đâu trong cơ thể, chúng vẫn tiếp tục sản xuất PSA. Vì vậy, ung thư có thể đang ở bất kỳ vị trí nào,” ông Moyle nói.
Trong 5 năm tiếp theo, các bác sĩ tiếp tục theo dõi nồng độ PSA của ông Moyle. Cuối cùng, bác sĩ chuyên khoa ung thư xạ trị đề nghị ông thực hiện một đợt xạ trị kéo dài 7 tuần, kết hợp với 6 tháng điều trị bằng hormone.
“Đó không phải là vài tháng dễ chịu trong cuộc đời tôi vào năm ngoái. Sau đó, tôi quay lại kiểm tra PSA định kỳ. Kết quả xét nghiệm gần đây nhất vào cuối năm ngoái cho thấy PSA không thể phát hiện được, vì vậy mọi thứ đang có chiều hướng tốt hơn,” ông Moyle nhớ lại.
Bà Crowe cho biết nam giới có thể trải qua nhiều cung bậc cảm xúc khác nhau sau khi được chẩn đoán ung thư tuyến tiền liệt, trong đó có sốc và bất an.
“Cảm giác sốc là điều rất phổ biến. Vì vậy, chúng tôi giải thích rằng cảm giác của họ lúc này hoàn toàn bình thường và rất thường gặp. Nhưng mọi chuyện sẽ trở nên dễ dàng hơn khi họ có thêm thông tin và biết được kế hoạch điều trị của mình là gì,” bà giải thích.
Có những hình thức hỗ trợ nào dành cho nam giới mắc ung thư tuyến tiền liệt?
Có nhiều hình thức hỗ trợ dành cho những người được chẩn đoán mắc ung thư tuyến tiền liệt, trong đó có điều dưỡng chuyên khoa. Họ có thể giải đáp các thắc mắc, cung cấp dịch vụ chăm sóc chuyên biệt và giúp người bệnh hiểu rõ, tiếp cận và thực hiện quá trình điều trị cũng như theo dõi sức khỏe lâu dài.
Đối với ông Moyle, sự hỗ trợ từ gia đình đóng vai trò rất quan trọng.
“Người hỗ trợ tôi nhiều nhất và quan trọng nhất chắc chắn là vợ tôi... Các bác sĩ và chuyên gia mà tôi đã gặp trong suốt quá trình điều trị cũng đều rất hữu ích và luôn hỗ trợ tôi trong từng chặng đường,” ông nói.
Sau đó, ông Moyle đã thành lập một nhóm hỗ trợ tại địa phương ở quê nhà Bargara, Queensland.
“Điều đó tạo ra một sự khác biệt rất lớn. Có những người đàn ông khác để trò chuyện, những người cũng đang trải qua hành trình giống mình.
Chúng tôi chia sẻ những vấn đề riêng tư, hỗ trợ lẫn nhau, và điều đó thật tuyệt vời. Những diễn giả khách mời mà chúng tôi mời đến cũng mang lại rất nhiều giá trị,” ông Moyle giải thích.
Bạn có thể tìm hiểu thêm thông tin về ung thư tuyến tiền liệt và các nhóm hỗ trợ gần nơi mình sinh sống tại Australian Prostate Centre và Prostate Cancer Foundation of Australia.
Truy cập sbs.com.au/vietnamese để cập nhật tin tức, các câu chuyện cộng đồng, và podcast mới nhất.
Nghe SBS Tiếng Việt mọi lúc trên ứng dụng SBS Audio, tải về từ App Store hay Google Play.
Theo dõi SBS Vietnamese trên Facebook, Instagram và YouTube để khám phá thêm.
