Hồi tháng Hai năm ngoái, Tổ chức Y tế Thế giới cho biết những người bị COVID-19 nhẹ thường hồi phục trong vòng hai tuần. Bây giờ, hơn một năm sau, dữ liệu cho thấy 1/10 bệnh nhân tiếp tục gặp tình trạng sức khỏe kém trong nhiều tháng sau đó.
Đó là một hiện tượng mà các chuyên gia y tế gọi là 'COVID kéo dài' và nó đang được ghi nhận ở các quốc gia từng bị ảnh hưởng nặng nề như Vương quốc Anh và Hoa Kỳ.
Dr Stuart Tan, một bác sĩ Sydney chuyên về chấn thương và phục hồi chức năng, là một trong số những người Úc đang cố gắng hiểu rõ hơn về tác động lâu dài của coronavirus. Dr Tan nói 'COVID kéo dài' phổ biến hơn dự kiến.
"Có bằng chứng mới từ nước ngoài cho thấy một số lượng lớn những người bị COVID-19 vẫn bị các triệu chứng vài tháng sau khi được chẩn đoán mắc bệnh. Trên thực tế, đã có một nghiên cứu được xuất bản cách đây vài tháng đưa ra con số là 72,5%. Đó là một nghiên cứu ở nước ngoài. Đã có nghiên cứu khác với kết luận cao tới 87,9%. Vì vậy, nó phổ biến hơn nhiều so với những gì tôi mong đợi."
Hệ thống chăm sóc sức khỏe của Australia hiện đang bận rộn với việc ngăn ngừa và điều trị các ca nhiễm nhất thời, tuy nhiên các chuyên gia cho rằng những tác động lâu dài cũng cần được chú ý. Dr Tan cho biết các nghiên cứu mà ông tham gia đang cho thấy có hai vấn đề chính.
"Vâng, tôi đoán những gì tôi có thể chia sẻ về nghiên cứu của chúng tôi cho đến nay, là từ phân tích ban đầu của chúng tôi, có hai quan sát chính. Thứ nhất, một số lượng đáng kể những người tham gia cuộc nghiên cứu vẫn có triệu chứng vài tháng sau khi chẩn đoán và thứ hai, COVID-19 có tác động xấu đến chất lượng cuộc sống về lâu dài. Vì vậy, các triệu chứng rất đa dạng, một số triệu chứng có thể ngắn hạn và một số có thể lâu dài, và một số biến chứng thực sự vĩnh viễn."
Giáo sư Đại học New South Wales, Bette Liu cho biết hiện tại không có định nghĩa rõ ràng về những gì 'COVID kéo dài', có nghĩa là nó cần được theo dõi và đánh giá liên tục.
"Đó là một tình trạng khá khó xác định, điều này gây khó khăn để nghiên cứu chính xác. Tôi nghĩ rằng rất nhiều nhóm khác nhau ở Vương quốc Anh và Hoa Kỳ sẽ có khả năng xác định - và cả Tổ chức Y tế Thế giới nữa - họ sẽ xác định các loại tình trạng COVID cấp tính hoặc hậu hội chứng COVID cấp tính. Căn bản là các triệu chứng mà mọi người sẽ có sau bốn tuần hoặc lâu hơn sau khi họ bị nhiễm COVID. Tôi nghĩ điều làm việc nghiên cứu tình trạng này trở nên khá khó khăn, có lẽ đó là vì người ta có rất nhiều triệu chứng sau đó."
Hiện tại, các nhà nghiên cứu có thể đồng ý rằng tình trạng hậu Covid bao gồm những người không hồi phục hoàn toàn sau khi bị nhiễm cấp tính và tiếp tục có các triệu chứng dai dẳng.
Giáo sư Liu là tác giả chính của nghiên cứu lớn nhất cho đến nay được thực hiện ở Úc về phục hồi COVID-19.
Bà cho biết phụ nữ, người già và những người có vấn đề sức khỏe từ trước là những người ít có khả năng hồi phục hơn. 94% số người được chẩn đoán nhiễm vi-rút ở New South Wales trong đợt bùng phát đầu tiên vào năm 2020 đã được theo dõi và 5% được phát hiện ba tháng sau đó vẫn có các triệu chứng như ho và mệt mỏi.
Giáo sư Liu cho biết các bệnh nhân có biểu hiện đau đầu, liên tục gặp các vấn đề về vị giác và khứu giác, đau ngực và phát ban, cùng với những triệu chứng mà bà gọi là "khó giải thích".
Giáo sư Liu nói thêm rằng kết quả từ các nghiên cứu hiện đang khác nhau - các nghiên cứu của Úc cho thấy tỷ lệ mắc bệnh thấp hơn trong khi một số nghiên cứu quốc tế cho thấy tỷ lệ bệnh kéo dài lâu hơn.
"Tôi đoán khi bạn nhìn vào quy mô tổng thể của đại dịch này, ngay cả khi bạn chỉ đang nói đến 5% số trường hợp. Ngay cả ở Úc, nơi chúng ta đã từng có lúc vô cùng nghiêm trọng, ít nhất là tại thời điểm này chúng ta vẫn không có nhiều trường hợp so với quốc tế. Nhưng nếu bạn đang nói đến 5% thì bạn cũng đang nói đến hàng nghìn người."
Mệt mỏi kéo dài trong suốt thời gian hồi phục cũng có thể ảnh hưởng đến sức khỏe tâm thần.
Giáo sư Martin Hensher, từ Viện Chuyển đổi Sức khỏe của Đại học Deakin, lo ngại những bệnh nhân mắc chứng COVID kéo dài có thể không được quan tâm đúng mức khi họ có triệu chứng mệt mỏi mãn tính.
"Mối liên hệ trực tiếp nhất rõ ràng nhất là điểm chung của các triệu chứng chính, là mệt mỏi và suy nhược, vốn có thể dẫn đến trầm cảm. Vì vậy, đó là liên kết lớn nhất - không nhất thiết tại Úc vì số lượng bệnh nhân COVID-19 của chúng ta quá thấp - nhưng chắc chắn ở Anh và Châu Âu nhiều người đang trải qua tình trạng 'COVID kéo dài'. Họ cho biết họ khá suy nhược là vì điều này, nhưng bác sĩ của họ và đôi khi là bác sĩ chuyên khoa không coi trọng họ và thường cũng bị hạn chế khi muốn làm gì để giúp họ."
Giáo sư Hensher đang kêu gọi các nhà chức trách bắt đầu suy nghĩ về lâu dài ngay bây giờ, mặc dù phòng ngừa vẫn là ưu tiên hàng đầu ở Úc.
"Điều quan trọng nhất mà chúng ta có thể làm đối với 'COVID lâu dài' ở Úc là ngăn chặn nó bằng cách ngăn chặn COVID-19 ngay từ đầu, bằng cách tiêm chủng và tất cả các biện pháp y tế công cộng khác mà chúng ta tất cả đều quá quen thuộc. Mọi người đã không nghĩ về mức độ nghiêm trọng của COVID trong việc lập kế hoạch sức khỏe cộng đồng đối với COVID-19. Và thực tế, điểm mấu chốt là chúng ta thực sự chỉ tập trung vào các trường hợp tử vong. Nhưng nếu trên thực tế, một số lượng lớn bệnh nhân trở nên suy nhược và có các triệu chứng COVID kéo dài trong một thời gian dài, thì điều đó sẽ thay đổi cách đánh giá tỷ lệ rủi ro và lợi ích của việc xem lại kế hoạch hậu Covid."
Tại Hoa Kỳ, Tổng thống Joe Biden đã tuyên bố thúc đẩy việc coi các triệu chứng nghiêm trọng lâu dài của COVID-19 là một dạng khuyết tật, và ra lệnh có các biện pháp bảo vệ liên bang và các nguồn lực sẵn có cho những người mắc bệnh.
Giáo sư Hensher nói rằng đó là một đề nghị kịp thời và hợp lý khi mà COVID kéo dài là một gánh nặng tiềm tàng cho Hoa Kỳ, là nước có hơn 34 triệu trường hợp COVID-19 đã được ghi nhận.
Các nơi khác như, Vương quốc Anh đã thiết lập các phòng khám COVID kéo dài chuyên biệt, và hàng triệu đô la được bơm vào nghiên cứu.
Trong khi Úc vẫn chưa nhận thấy mức độ gánh nặng tương tự để cần thành lập các trung tâm chuyên khoa, các chuyên gia đồng ý rằng chính phủ nên theo hướng chăm sóc sức khỏe phối hợp, và tiếp tục nghiên cứu thêm.
Để biết các biện pháp hỗ trợ và sức khỏe hiện đang được áp dụng để đối phó với đại dịch COVID-19 bằng ngôn ngữ của bạn, hãy truy cập sbs.com.au/coronavirus
