Nhận xét về bản phúc trình mang tính lịch sử, với tỷ lệ bất cân xứng về nạn bạo hành đối với phụ nữ Thổ dân tại quốc gia nầy, Thủ tướng Canada Justin Trudeau việc này phải được chấm dứt.
“Hết lần này đến lần khác, chúng ta nghe nói về sự biến mất, bạo lực hoặc thậm chí là cái chết của họ, được dán nhãn ưu tiên thấp, hoặc bị bỏ qua".
"Điều đó hoàn toàn không thể chấp nhận được và phải kết thúc", Justin Trudeau.
Hôm thứ hai, những khám phá trong cuộc điều tra kéo dài 3 năm đã được công bố trong một buổi lễ trang trọng tại Quebec, với sự hiện diện của gia đình nạn nhân, những người sống sót, các lãnh đạo Thổ dân cùng các viên chức cao cấp của chính phủ.
Bản phúc trình chung cuộc dài 1200 trang liệt kê các trường hợp bất công hiện thời và trong quá khứ, bao gồm các chính sách trong nhiều thập niên cũng như các cách đối xử khác biệt của chính phủ đã tạo nên một vụ diệt chủng đối với người Thổ dân.
Các tác giả của bản phúc trình nói thẳng rằng, ‘Nếu quí vị không cảm thấy giận dữ, chỉ vì quí vị chẳng chú ý đến. Đây là trách nhiệm của mọi người dân Canada là không thể làm ngơ được’.
Phúc trình có tên là ‘Tái Lập Quyền hạn và Nơi chốn’ cho thấy cố gắng đáng kể nhất của chính phủ trong quyết tâm đối diện với cơn dịch bạo động đã cướp mất sinh mạng của hàng ngàn phụ nữ Thổ dân.
Được biết phụ nữ Thổ dân Canada bị giết hay mất tích gấp 12 lần, so với các phụ nữ khác tại Canada.
Có đến 4 ngàn phụ nữ và thiếu nữ Thổ dân Canada đã bị giết hay mất tích trong hơn 30 năm qua, mặc dù con số thực sự dường như không thể nào biết được.
Cuộc điều tra đổ lỗi cho cuộc khủng hoảng là do những gì được gọi là ‘chủ nghĩa thực dân mọc rể sâu xa’ cũng như ‘các vi phạm nhân quyền cố ý và dai dẳng đối với người Thổ dân’.
Ông Trudeau cho rằng, Canada nên hành xử tốt đẹp hơn.
“Đối với các phụ nữ và cô gái Thổ dân bị mất tích hay bị giết hại, cũng như đối với gia đình của họ và những người sống sót, chúng tôi đã không hoàn toàn nhiệm vụ bảo vệ cho họ".
"Trong những ngày tới, chúng ta hãy đồng hành tay trong tay, để chúng ta sửa sai và mang lại công lý cho họ”, Justin Trudeau.
Được biết chính phủ của ông Trudeau đã phát động cuộc điều tra hồi năm 2016, sau nhiều năm có những lời kêu gọi từ các tổ chức Thổ dân trong nước và những tổ chức quốc tế.
Cuộc điều tra tốn phí đến 98 triệu đô la và nghe hơn 2 ngàn nhân chứng.
"Tôi nghĩ việc chú trọng đến một từ ngữ hôm nay, đã lấy đi tầm quan trọng về những gì chúng ta có được”, Cathy McLeod.
Trong lời đáp trả bản phúc trình chung cuộc, ông Trudeau không trực tiếp lưu ý đến chữ ‘diệt chủng’, một điều mà bà Michèle Audette là một trong các ủy viên Thổ dân trong bản phúc trình nêu ra trước đó.
“Đây chúng ta có ông Thủ tướng, đã ra lệnh mở cuộc điều tra nầy và tôi hy vọng ông sẽ có can đảm ở ra một chương mới, là chúng ta tất cả yêu cầu chuyện nầy được viết vào văn bản".
"Thế nhưng cũng chưa hết, các nhóm và những gia đình cùng áp lực của họ, luôn nhắc nhở ông ta về những lời tuyên bố là quan trọng”, Michèle Audette.
Một ủy viên khác là bà Marion Buller, mô tả định nghĩa trong bản phúc trình về diệt chủng là ‘cái chết của một triệu vết cắt nhỏ trong nhiều thế hệ’.
Bà cho biết, bà không quan tâm đến việc ông Trudeau không lưu ý đến chữ nói trên.
“Chúng ta không cần nghe từ ngữ diệt chủng từ vị Thủ tướng nói ra, bởi vì các gia đình đã cho chúng tôi bết cả rồi, những người sống sót đã cho chúng tôi biết hết sự thực”.
Trong khi đó, một số người còn cho rằng, lời lẽ trong bản phúc trình là quá mạnh bạo và không thích hợp với định nghĩa của quốc tế hay của luật pháp về diệt chủng.
Dân biểu bảo thủ Cathy McLeod nói rằng, đã có nhiều người quá quan tâm đến một chữ như vậy.
“Khi chúng ta nhìn lại một số khuyến nghị, tôi nghĩ đây là những đề nghị quan trọng. Đảng Bảo thủ cam kết một kế hoạch hành động toàn quốc liên quan đến việc tiến tới, dĩ nhiên là song hành với những người Thổ dân".
"Tôi nghĩ việc chú trọng đến một từ ngữ hôm nay, đã lấy đi tầm quan trọng về những gì chúng ta có được”, Cathy McLeod.
Trước khi xã hội Canada bắt đầu đối diện với những vấn đề khó khăn như vậy, ông Veldon Coburn thuộc ngành Nghiên cứu Thổ dân tại đại học Carleton ở Canada nói rằng, người dân nước nầy cần hiểu biết về vai trò của các định chế liên bang như các trường nội trú, nơi có hơn 150 ngàn trẻ em Thổ dân bị bắt đi, trong một âm mưu nhằm cưỡng bách đồng hóa các em vào xã hội Canada.
Ông cũng cho rằng, cần có các công tác nhằm tháo gỡ các cách hành xử và những định chế như vậy.
Ngoài ra chính quyền cần chú tâm vào những hồi ức của hàng ngàn người Thổ dân, bị giết hại hay bị mất tích không dấu vết.
Ông cho biết, điểm quan trọng nhất hôm nay là vinh danh những người gặp nguy cơ lớn nhất trong xã hội Canada và những ai chào đời đã bị sự phân biệt lớn lao trong chiều hướng nhằm gạt họ ra ngoài xã hội nước nầy.
Theo ông, mọi sinh mạng đều được quan tâm ngang bằng và tôn trọng như nhau.
Thêm thông tin và cập nhật Like SBS Vietnamese Facebook Nghe SBS Radio bằng tiếng Việt mỗi tối lúc 7pm tại sbs.com.au/Vietnamese
