Úc nổi tiếng khắp thế giới, với vô số loài thực vật và động vật độc đáo.
Nhưng với tỷ lệ tuyệt chủng động vật có vú cao nhất thế giới và tỷ lệ mất đa dạng sinh học cao thứ hai, các chuyên gia bảo tồn cho rằng, Úc có thể mất đi nhiều loài đặc biệt này trong tương lai gần.
"Biến đổi khí hậu kết hợp với các mối đe dọa khác, thực sự đang đẩy động vật hoang dã của chúng ta, đến bờ vực tuyệt chủng. Hiện nay, chúng ta có hơn 2.300 loài thực vật, động vật và hệ sinh thái, đang bị đe dọa tuyệt chủng ở Úc, và danh sách này vẫn tiếp tục tăng lên. Và trừ khi chúng ta có những hành động khẩn cấp, để bảo vệ những loài thực vật và động vật độc đáo này, các thế hệ tương lai của chúng ta sẽ không thể tận hưởng thiên nhiên độc đáo, mà chúng ta đã lớn lên cùng”, Jess Abrahams.
Đó là lời của ông Jess Abrahams, nhà vận động bảo tồn thiên nhiên quốc gia của Quỹ Bảo tồn Úc.
Được biết một loài động vật đang ở tuyến đầu, của cuộc chiến chống lại biến đổi khí hậu đang ấm lên nhanh chóng, là loài chồn có túi đuôi vòng, hay ringtail possum.
Chúng có nguồn gốc từ các khu rừng mưa nhiệt đới, ẩm ướt ở phía bắc Queensland, là một trong 34 loài, vừa được thêm vào danh sách các loài bị đe dọa của Úc, tính đến tháng 2 năm 2026.
Steve Williams gần đây đã nghỉ hưu, khỏi vai trò giáo sư về đa dạng sinh học và biến đổi khí hậu, tại Đại học James Cook và đã dành khoảng 35 năm nghiên cứu về loài vật này.
Ông cho biết, ông đã đề cử loài thú có túi đuôi vòng thuộc họ Lemuridae, vào danh sách các loài nguy cấp vào năm 2022, sau khi nhận thấy sự suy giảm nhanh chóng, do các đợt nắng nóng và sự gia tăng nhiệt độ trung bình.
"Chúng ta đã mất khoảng 60%, số lượng thú có túi đuôi vòng, trong 15 năm qua. Và dự đoán là chúng sẽ gần như tuyệt chủng, hoặc tuyệt chủng vào khoảng năm 2040-2050. Nhiệt độ tăng, chỉ riêng nhiệt độ trung bình trong cả năm, làm giảm khả năng sinh sản của chúng, khiến chúng ít sinh sản hơn. Vì vậy, có thể coi như là một cú đánh kép. Chúng đang phải chịu tỷ lệ tử vong tăng lên và tỷ lệ sinh sản cũng giảm xuống”, Steve Williams.
Còn ông Jess Abrahams cho biết, hàng thập niên nghiên cứu được Giáo sư Williams và nhóm của ông thu thập cho thấy, những con thú có túi này liên tục di cư lên những vùng cao hơn, trong môi trường sống của chúng để tránh nóng.
"Nó không thể sống sót trong điều kiện sóng nhiệt, và nó phải leo lên những ngọn núi cao hơn, để tìm môi trường mát mẻ hơn. Nhưng rất nhiều loài động vật hoang dã của chúng ta vốn đã sống ở những vùng cao, khi biến đổi khí hậu xảy ra, thì thực sự không còn nơi nào cao hơn để leo lên nữa. Chúng thực sự đang rơi khỏi đỉnh núi”, Jess Abrahams.
Tiến sĩ Williams cho biết, ông không có ý định tập trung nghiên cứu vào tác động của biến đổi khí hậu, nhưng những tác động tàn phá to lớn của nó, đã trở nên không thể tránh khỏi đối với ông, ngay từ năm 2003.
“Tôi đang nghiên cứu về động vật rừng mưa, mà không có ý định nghiên cứu về biến đổi khí hậu. Chúng tôi đã thực hiện một số phân tích cho thấy rằng, nếu mọi thứ tiếp tục như hiện tại, thì khoảng 50% số loài mà tôi nghiên cứu, sẽ tuyệt chủng vào cuối thế kỷ này. Và điều đó thực sự khiến tôi kinh ngạc và tôi nghĩ, thực sự không còn nhiều ý nghĩa, khi nghiên cứu bất cứ điều gì khác vào giai đoạn này nữa”, Steve Williams.
Còn ông James Watson là Giáo sư Khoa học Bảo tồn, tại Đại học Queensland.
Ông ấy nói rằng, thời gian nghiên cứu của Tiến sĩ Williams, mang đến cho chúng ta cái nhìn độc đáo về những mối đe dọa, mà nhiều loài khác có thể đang phải đối mặt, mà các nhà nghiên cứu không hề hay biết.
"Điều đáng lo ngại, rõ ràng là loài thú có túi đuôi vòng, giống như con chim hoàng yến trong mỏ than. Nó đã được nghiên cứu kỹ lưỡng. Nhưng có rất nhiều loài, mà chúng ta không biết, liệu chúng có thực sự bị ảnh hưởng hay không, vì chúng không được theo dõi. Vì vậy, chúng tôi nghi ngờ rằng có sự đánh giá thấp rất lớn, về số lượng loài thực sự bị đe dọa bởi biến đổi khí hậu”, James Watson.
Vậy thì con người có thể làm gì, để bảo vệ loài thú có túi đuôi vòng và hàng ngàn loài có nguy cơ tuyệt chủng khác?
Ông Abrahams từ Quỹ Bảo tồn Úc cho biết, việc thêm chúng vào danh sách các loài bị đe dọa của Đạo luật Bảo vệ Môi trường và Bảo tồn Đa dạng Sinh học, là một khởi đầu tốt.
"Vấn đề này trở thành vấn đề có ý nghĩa môi trường quốc gia và được bảo vệ theo luật môi trường quốc gia của Úc. Hiện nay chúng ta đã có Cơ quan Bảo vệ Môi trường liên bang, nhưng cũng có những quy định và tiêu chuẩn mới theo các luật mới này, và chi tiết của những quy định đó vẫn đang được thảo luận. Nhưng nếu những quy định này không mạnh, nếu chúng đầy sơ hở, thì việc một loài động vật được thêm vào danh sách các loài bị đe dọa, có lẽ sẽ không mang lại cho nó sự bảo vệ cần thiết và chúng vẫn sẽ có nguy cơ tuyệt chủng”, Jess Abrahams.
Tiến sĩ Steve Williams cho biết, ông và các đồng nghiệp đã dành hàng thập niên, để giúp thú có túi đuôi vòng và các loài khác thích nghi, nhưng trừ khi tốc độ biến đổi khí hậu được làm chậm lại, bằng cách giảm nhanh lượng khí thải carbon ở Úc và trên toàn thế giới, những nỗ lực này sẽ trở nên vô ích.
"Tất cả những hành động thích nghi, mà chúng ta thực hiện về mặt bảo vệ nơi trú ẩn, nuôi nhốt động vật, di chuyển chúng, bất kể chúng ta làm gì, vẫn chỉ là những biện pháp tạm thời. Chúng ta đang làm hết sức mình, nhưng điều quan trọng nhất cần làm, là ngăn chặn sự gia tăng nhiệt độ”, Steve Williams .
Giáo sư Watson cho biết, hầu hết các loài động vật đều có khả năng, thích nghi bẩm sinh với biến đổi khí hậu, nhưng quy mô và tốc độ biến đổi khí hậu, do con người gây ra đã khiến chúng, gần như không thể theo kịp những thay đổi này.
Ông nói rằng, con người có trách nhiệm bảo vệ các loài động vật dễ bị tổn thương, bằng tất cả khả năng của mình, cho đến khi Trái đất bắt đầu phục hồi, sau những thiệt hại này.
"Mọi loài đã tiến hóa trên Trái đất, đều phải chịu một số áp lực từ biến đổi khí hậu, đơn giản vì khí hậu luôn thay đổi. Sự kiện biến đổi khí hậu, do con người gây ra này thì khác. Nó cực đoan hơn, nó đang đi ngược lại với chu kỳ khí hậu tự nhiên. Bởi vì chúng ta đang phá hủy môi trường sống, chúng ta đang gây ô nhiễm rặng san hô Great Barrier, bởi vì chúng ta đang có những chế độ cháy rừng bất thường, chúng ta đang đưa vào các loài xâm lấn và dịch bệnh, những loài này đang mất khả năng thích nghi với biến đổi khí hậu. Sẽ mất hàng trăm năm, để khí hậu trở lại bình thường. Ngay cả khi chúng ta ngừng những hành vi xấu ngay bây giờ. Những loài này sẽ phải trải qua kiểu thắt cổ chai khí hậu này, và chúng ta phải cho phép những loài này có cơ hội sống sót tốt nhất”, James Watson.
READ MORE
SBS Việt ngữ
Đồng hành cùng chúng tôi tại SBS Vietnamese Facebook và cập nhật tin tức ở sbs.com.au/vietnamese
Chúng tôi cũng có mặt trên YouTube
Nghe SBS Tiếng Việt trên ứng dụng miễn phí SBS Audio, tải về từ App Store hay Google Play
