Khi bà Amy Blain chuyển đến Úc từ Vương quốc Anh, cháy rừng chưa từng là điều bà nghĩ tới.
Cho đến khi bà trực tiếp rơi vào một vụ cháy rừng tại thị trấn Bermagui, tiểu bang New South Wales, vào năm 2019.
“Đó là một trải nghiệm vô cùng kinh hoàng. Chúng tôi có một em bé sơ sinh và một bé 6 tuổi. Chưa bao giờ chúng tôi trải qua điều gì như vậy. Chúng tôi thức dậy lúc 7 giờ sáng và bầu trời thì đen kịt. Cuối cùng cả gia đình phải sơ tán, nhưng trước khi rời đi thì nhà máy lọc nước đã ngừng hoạt động, hệ thống viễn thông bị gián đoạn, hệ thống thoát nước bị hư hại, siêu thị thì hết sạch nước uống. Mọi thứ thực sự rất, rất không an toàn.”
Sau khi sơ tán, gia đình bà lái xe trở về Canberra.
Chính tại Canberra, hai thập kỷ trước, một vụ cháy rừng thảm khốc đã thiêu rụi 500 căn nhà và khiến 4 người thiệt mạng.
Giáo sư David Bowman, thuộc Trung tâm Nghiên cứu Cháy rừng của Đại học Tasmania, mô tả sự kiện đó là “suýt thành thảm họa”. Tuy nhiên, ông cảnh báo rằng những điều tồi tệ hơn có thể đang chờ đợi các thành phố của Úc.
“Mọi thứ hoàn toàn có thể tồi tệ hơn rất, rất nhiều. Chỉ nhờ một số điều kiện thuận lợi mà chúng ta tránh được một thảm họa cháy rừng mang tính toàn cầu, gây sốc cả thế giới. Vấn đề là: liệu chúng ta chỉ đang dựa vào may mắn? Chúng ta cần đầu tư nghiêm túc để bảo vệ các khu vực tiếp giáp giữa đô thị và thiên nhiên. Nếu không làm điều đó, chúng ta chỉ đang đánh cược, và có thể một ngày nào đó thức dậy và nhận ra rằng ván cược ấy đã thất bại.”
Một báo cáo chung mới được công bố bởi các cựu lãnh đạo lực lượng cứu hỏa Úc và Hội đồng Khí hậu cho rằng chỉ còn là vấn đề thời gian trước khi các thành phố của Úc phải đối mặt với thảm họa cháy rừng có quy mô tương tự các vụ cháy ở Los Angeles năm 2025.
Cựu Ủy viên Cứu hỏa và Cứu nạn New South Wales, ông Greg Mullins, cho biết các khu vực xung quanh những thành phố lớn của Úc có nhiều điểm tương đồng đáng lo ngại với Los Angeles.
“Chúng tôi xem xét các khu vực như Blue Mountains, Central Coast ở New South Wales, các vùng ngoại ô Sydney, dãy Yarra, Dandenong, đồi Adelaide, đồi Perth, khu vực quanh Hobart và tất nhiên là Canberra. Tất cả những nơi này đều có điểm chung với Los Angeles: địa hình đồi núi dốc, rừng rậm dày đặc, thời tiết cháy rừng ngày càng khắc nghiệt do biến đổi khí hậu, và những ngày gió cực mạnh khiến nguy cơ cháy đạt mức thảm họa.”
Giáo sư Bowman cho rằng, ở một số khía cạnh, các thành phố của Úc thậm chí còn dễ tổn thương hơn so với California.
“Đôi khi chúng tôi phải đối mặt với điều kiện cháy rừng còn khắc nghiệt hơn cả California. Úc cũng có những vùng sa mạc nội địa tương tự. Luồng không khí nóng từ sa mạc có thể tràn ra với những cơn gió cực mạnh, giống như chiếc máy sấy tóc lớn nhất thế giới, làm khô mọi thứ trên đường đi của nó.”
Hiện có tới khoảng 6,9 triệu người tại Úc được cho là đang sinh sống trong các khu vực có nguy cơ cháy rừng cao ở vùng ven đô.
Con số này đã tăng hơn 65% so với năm 2000.
Ông Mullins, người từng trực tiếp tham gia chữa cháy trong thảm họa “Mùa hè đen” 2019–2020, cho rằng biến đổi khí hậu là yếu tố then chốt khiến nguy cơ ngày càng nghiêm trọng.
“Biến đổi khí hậu không trực tiếp gây ra cháy rừng, nhưng nó tạo ra những điều kiện khiến các đám cháy trở nên dữ dội hơn, lớn hơn và xảy ra thường xuyên hơn. Việc đốt than đá, dầu mỏ và khí đốt chính là nguyên nhân của vấn đề này và đang hủy hoại hành tinh mà chúng ta để lại cho con cháu mình.”
Amy Blain cho biết bà hy vọng chính phủ sẽ sớm có hành động, để không ai khác phải trải qua nỗi sợ hãi mà gia đình bà từng đối mặt.
“Chính phủ đã nói với chúng tôi rằng các thảm họa sẽ xảy ra chồng chéo, nối tiếp và đồng thời. Vì vậy, giờ đây chúng tôi cần thấy chính phủ ngừng làm cho tình hình tồi tệ hơn, và đầu tư vào cộng đồng để mọi người cảm thấy an toàn. Bởi hiện tại, bản báo cáo này thực sự rất đáng báo động.”
Tất cả diễn ra trong bối cảnh nhiều khu vực của Úc đang chuẩn bị đối mặt với đợt nắng nóng nghiêm trọng trong những ngày tới.
Chuyên gia khí tượng cao cấp của Cục Khí tượng Úc, ông Michael Efron, cho biết các cảnh báo nắng nóng cực đoan đã được ban hành tại Lãnh thổ Thủ đô Úc (ACT), miền nam bang New South Wales và khu vực phía đông bang Victoria.
“Chúng tôi đang chứng kiến những điều kiện nắng nóng nghiêm trọng nhất kể từ mùa hè 2019–2020. Và điều này chắc chắn sẽ làm gia tăng nguy cơ cháy rừng.”
READ MORE
SBS Việt ngữ
Đồng hành cùng chúng tôi tại SBS Vietnamese Facebook & SBS Vietnamese Instagram, và cập nhật tin tức ở sbs.com.au/vietnamese
