"Quan điểm của chúng tôi là khuyến khích các bên liên quan ngay lúc này tham gia đối thoại và ngoại giao, đồng thời bảo đảm không để tình hình leo thang. Chúng tôi đã bày tỏ những quan ngại từ lâu về chế độ của Maduro ở Venezuela. Chúng tôi ủng hộ luật pháp quốc tế, và việc Mỹ cần làm là làm rõ cơ sở pháp lý cho các bước đi đã thực hiện trong cuối tuần qua."
Đó là phát biểu của Tổng trưởng Ngân khố Úc Jim Chalmers, trước phản ứng về một chiến dịch quân sự của Mỹ dẫn đến việc đánh phá hệ thống phòng không Venezuela và bắt giữ Tổng thống Nicolás Maduro cùng vợ của ông.
Vào thứ Bảy, ngày 3 tháng 1, Mỹ đã tiến hành các cuộc không kích từ 20 căn cứ không quân trên toàn Tây bán cầu, bắt giữ nhà lãnh đạo Venezuela và vợ ông này tại khuôn viên của họ ở Caracas.
Khi được hỏi liệu Tổng thống Donald Trump có vi phạm luật pháp quốc tế hay không, Bộ trưởng Công nghiệp và Đổi mới Tim Ayres đưa ra quan điểm tương tự ông Chalmers.
Ông Ayres nói với ABC rằng hiện vẫn còn quá sớm để đánh giá toàn bộ diễn biến của sự kiện.
"Chúng tôi đang tập trung vào ba việc: trước hết là làm rõ các sự kiện, sau đó thu thập bằng chứng về những gì đã xảy ra. Chúng tôi cũng đã nhấn mạnh rằng tuân thủ luật pháp quốc tế là cực kỳ quan trọng, đồng thời đang thực hiện các biện pháp, như bạn có thể mong đợi, để bảo đảm an toàn cho công dân Úc hiện đang ở Venezuela."
Ngoại trưởng Mỹ Marco Rubio cho biết các sự kiện này là một chiến dịch thực thi pháp luật thông thường.
Tuy nhiên, cựu Đại sứ Mỹ tại Venezuela Charles Shapiro bác bỏ lập luận này.
"Bạn biết đấy, khi dùng một lực lượng quân sự lớn như vậy, nhiều tàu, trực thăng, binh lính, các đơn vị tình báo để tìm Maduro, rồi lại nói 'ồ, đó chỉ là một chiến dịch cảnh sát,' thì quả thật hơi quá đà… Hãy thử hỏi vợ/chồng bạn xem đó là chiến dịch cảnh sát hay chiến dịch quân sự?"
Tuy nhiên, Bộ trưởng Đối lập phụ trách Nội vụ Jonno Duniam nói với Đài số Chín rằng chính Tổng thống Maduro mới là người không tôn trọng pháp quyền.
"Thành thật mà nói, theo quan sát của tôi, tôi không đồng tình với cựu đại sứ. Hành vi của Tổng thống đó, làm ngơ hoặc thậm chí ủng hộ những hành động của cấp dưới, theo những gì Tổng thống và các quan chức khác trong chính quyền Mỹ nói với chúng ta, đã đặt công dân Mỹ vào rủi ro."
Đặc biệt là với việc nhập khẩu ma túy, đó là vấn đề cần được xử lý, và đây là dấu ấn đặc trưng của chính quyền Trump: chúng ta đang thấy họ hành động quyết đoán và nhắm vào những người không, như chúng ta ở Úc, như Mỹ, như Anh, tôn trọng pháp quyền.
Thượng nghị sĩ Đảng Xanh David Shoebridge cho rằng chiến dịch của Mỹ là một "vi phạm nghiêm trọng luật pháp quốc tế."
Ông Shoebridge cho rằng Úc cần cùng các cường quốc trung gian khác lên án cuộc tấn công phi pháp của Mỹ vào Venezuela nhằm bảo vệ trật tự quốc tế dựa trên luật lệ.
Ông nhấn mạnh rằng việc không đưa ra hậu quả cho một vi phạm luật pháp quốc tế như vậy chỉ càng khiến những kẻ độc tài toàn cầu liều lĩnh hơn và tạo tiền lệ nguy hiểm cho các hành động xâm lược trong tương lai.
"Ngay lúc này, Úc cần xem xét lại toàn diện mối quan hệ với Mỹ, vốn được xây dựng dựa trên các giá trị chung và niềm tin chung vào trật tự quốc tế dựa trên luật lệ. Mối quan hệ đó giờ đã tan vỡ. Úc cần loại bỏ các căn cứ Mỹ khỏi lãnh thổ, rút quân Mỹ ra khỏi đất nước, và chấm dứt canh bạc nguy hiểm của liên minh quốc phòng Úc-Anh-Mỹ, liên kết chúng ta với Donald Trump và tổng thống Mỹ kế tiếp, không chỉ trong vài năm mà là hàng thập niên. Ai có thể thật sự nghĩ rằng Úc an toàn hơn khi có quân đội nước ngoài trên đất nước chúng ta dưới sự chỉ đạo của một lãnh đạo như Donald Trump? Bởi đó là hướng đi mà cả Lao động và Liên đảng đang dẫn dắt chúng ta qua Liên minh quốc phòng Úc-Anh-Mỹ."
Ben Saul là Chủ tịch Luật Quốc tế tại Đại học Sydney và Báo cáo viên Đặc biệt của Liên Hợp Quốc về Nhân quyền và Chống Khủng bố.
Ông Saul bác bỏ khẳng định của Bộ trưởng Ngoại giao Hoa Kỳ Marco Rubio rằng cuộc tấn công chỉ là một chiến dịch thực thi pháp luật.
Ông cho biết chiến dịch quân sự mạnh mẽ đã đánh phá nhiều căn cứ và mục tiêu ở Venezuela, khiến 80 người thiệt mạng, bao gồm cả dân thường, và việc sử dụng lực lượng này cấu thành hành động xâm lược phi pháp theo Hiến chương Liên Hợp Quốc, đồng thời trao cho Venezuela quyền tự vệ.
Hơn nữa, ông nói với ABC rằng những nhà lãnh đạo ra lệnh cho cuộc xâm lược đã phạm tội và có thể bị trừng phạt theo luật pháp quốc tế.
"Theo luật quốc tế, bạn không thể đưa cảnh sát của mình sang một quốc gia khác mà không được chính phủ nước đó cho phép. Một điểm quan trọng cần lưu ý là vấn đề này không chỉ liên quan đến ma túy. Ở Venezuela, Mỹ đã thể hiện rõ ràng rằng họ muốn kiểm soát dầu mỏ và tài nguyên thiên nhiên của nước này, và đó là sự khác biệt đáng kể."
Đồng hành cùng chúng tôi tại SBS Vietnamese Facebook & SBS Vietnamese Instagram, và cập nhật tin tức ở sbs.com.au/vietnamese
