Trong khi Iran nói các cuộc đàm phán với Oman về việc chỉ định một tuyến đường tạm thời an toàn qua eo biển Hormuz đang ở giai đoạn cuối, dự kiến thỏa thuận sẽ được đăng ký với Tổ chức Hàng hải Quốc tế trong tuần này, trên bầu trời thành phố miền nam Lebanon, tiếng gầm rú dai dẳng của máy bay không người lái Israel đã át đi cả tiếng chim hót, trở thành khúc dạo đầu đáng sợ cho mỗi ngày mới. Dù thỏa thuận ngừng bắn trên lý thuyết vẫn tồn tại, mặt đất nơi đây chưa từng thôi rung chuyển bởi bom đạn. Nằm trong bóng đen của cuộc đại chiến giữa Israel, Hoa Kỳ và Iran, Lebanon đang bị cuốn vào một vòng xoáy khủng hoảng mới đầy tàn khốc.
Iran cho biết các cuộc đàm phán với Oman về việc chỉ định một tuyến đường tạm thời an toàn qua eo biển Hormuz đang ở giai đoạn cuối, dự kiến thỏa thuận sẽ được đăng ký với Tổ chức Hàng hải Quốc tế trong tuần này.
Mỹ đã áp đặt lệnh phong tỏa hải quân đối với các cảng của Iran, hộ tống các tàu chở dầu đi qua eo biển bất chấp những nỗ lực bắn vào chúng của Iran.
Iran đã đe dọa sẽ trả đũa bất kỳ cuộc tấn công mới nào của Mỹ vào các tài sản của mình, cảnh báo rằng cơ sở hạ tầng năng lượng trên khắp vùng Vịnh vẫn dễ bị tổn thương.
Trong khi đó, Mỹ, Anh, Pháp và Đức đã soạn thảo một nghị quyết gửi tới cơ quan giám sát hạt nhân IAEA, tìm cách đưa Iran ra Hội đồng Bảo an Liên hợp quốc vì không tuân thủ các quy tắc phổ biến vũ khí hạt nhân.
Tổng Giám đốc IAEA, Rafael Grossi, cho biết con đường tốt nhất và nhanh nhất để đạt được hòa bình là Iran liên lạc với cơ quan này.
Nếu Iran tham gia vào một cuộc đối thoại nghiêm túc với chúng ta, nếu chúng ta có thể bắt đầu tiếp cận để giải quyết các vấn đề an ninh và bảo mật của họ.Tổng Giám đốc IAEA, Rafael Grossi
“Tôi chắc chắn và có thể đảm bảo với các bạn rằng điều này sẽ có tác động rất tích cực, cho phép những người khác xem xét rằng chúng ta có một tiến trình ‘IAEA và Iran’ cần được bảo vệ, cần được hỗ trợ. Và điều này sẽ giúp ích cho hòa bình chứ không phải chiến tranh," ông Grossi tuyên bố.
Trong khi đó, Lebanon rơi vào khủng hoảng dưới bóng đen cuộc chiến Iran.
Tiếng máy bay không người lái của Israel vo ve với quy mô lớn trên bầu trời thành phố Nabatieh, cách biên giới chỉ 11 km, đã trở thành âm thanh quen thuộc hơn cả tiếng chim hót.
Bộ Y tế Lebanon cho biết, các cuộc không kích của Israel vào một thị trấn ở miền nam Lebanon đã khiến ít nhất 12 người thiệt mạng, trong đó có hai trẻ em, đây là một trong những ngày oanh tạc đẫm máu nhất của Israel trong những tuần gần đây.
Nỗi lo ngại về một chiến dịch quân sự mới của Israel đang gia tăng ở Lebanon sau nhiều ngày leo thang các cuộc không kích bất chấp thỏa thuận ngừng bắn hồi tháng 6 nhằm chấm dứt giao tranh giữa quân đội Israel và nhóm vũ trang Hezbollah của Lebanon.
Cuộc chiến trong bóng tối
Xung đột tại Lebanon leo thang trong bóng đen của cuộc chiến lớn hơn giữa Israel, Hoa Kỳ và Iran bùng nổ vào tháng 2 năm nay. Sau chiến dịch chung tiêu diệt Lãnh tụ Tối cao Iran Ayatollah Ali Khamenei, Hezbollah đã bắn tên lửa vào miền bắc Israel, làm tan vỡ thỏa thuận ngừng bắn trước đó. Đáp trả lại, Israel tiến hành cuộc tiến công đường bộ quy mô lớn vào miền nam Lebanon.
Hiện tại, Quân đội Israel (IDF) kiểm soát khoảng 6% lãnh thổ Lebanon để lập "vùng an toàn" — diện tích lớn gấp ba lần khu vực họ chiếm giữ tại Gaza. Bằng các đợt không kích và vật liệu nổ, IDF đã san phẳng nhiều làng mạc. Tháng trước, Bộ trưởng Quốc phòng Israel Israel Katz tuyên bố đã chỉ thị lực lượng chuẩn bị cho sự hiện diện lâu dài và phá hủy toàn bộ nhà cửa trong khu vực.
Sự tàn phá này gieo rắc bi kịch cho hơn 300.000 người Lebanon đang phải tản cư.— Layal Akil, người mẹ hai con đang phải trú ẩn tại một trường học ở Tyre sau khi ngôi nhà ở làng Jebbine bị phá hủy.
“Hãy tưởng tượng căn nhà duy nhất của một người, nơi họ đã dồn bao công sức xây dựng, chỉ trong chớp mắt chẳng còn lại gì,” bà Akil nói với ABC.
Tổ chức Theo dõi Nhân quyền (HRW) cùng chính phủ Lebanon cảnh báo các hành động của Israel vi phạm luật pháp quốc tế.
Chuyên gia nghiên cứu Ramzi Kaiss của HRW nhận xét sau khi chứng kiến nhiều ngôi làng bị biến thành "thành phố ma":
“Những gì chúng tôi ghi nhận từ đợt xâm lược đầu tiên của quân đội Israel vào miền nam Lebanon tháng 10 năm 2024 đến nay là một mô hình: Israel tiến vào các làng mạc, thị trấn, trải qua một giai đoạn giao tranh trên bộ, chiếm đóng và kiểm soát chúng.”
“Khi đã kiểm soát, chúng tôi thấy sự tàn phá diện rộng bằng xe hủi, máy móc hạng nặng hoặc nổ có kiểm soát... Sự tàn phá đó kéo dài ngay cả sau khi lệnh ngừng bắn có hiệu lực, thời điểm không còn nhu cầu quân sự để phá hủy hạ tầng hay nhà dân.”
“Một cuộc tấn công có thể hợp pháp khi hướng vào mục tiêu quân sự, nhưng khi bạn phá hủy nhà dân, hạ tầng, hệ thống nước một cách diện rộng và cố ý như vậy, đó sẽ cấu thành hành vi tàn phá vô căn cứ, một tội ác chiến tranh,” ông Kaiss - Chuyên gia nghiên cứu về Lebanon của Human Rights Watch phân tích.
Phản ứng lại, IDF khẳng định họ hành động theo luật pháp quốc tế, nhắm vào các mục tiêu quân sự của Hezbollah và áp dụng mọi biện pháp khả thi để giảm thiểu thiệt hại cho dân thường.
Tổn thất đè nặng lên Lebanon
Hơn 4,000 người Lebanon đã thiệt mạng trong năm nay, bao gồm hơn 600 phụ nữ và trẻ em, ít nhất 9 nhà báo và hơn 130 nhân viên y tế. Phía Israel ghi nhận 2 dân thường và 36 binh sĩ tử trận.
Từ trụ sở trên ngọn đồi nhìn ra Nabatieh, Đội trưởng cứu thương Mohamed Suleiman thuộc tổ chức tình nguyện Esaaf Al-Nabatieh chứng kiến giao tranh mỗi ngày. Dù đối mặt với nguy hiểm, ông và các cộng sự vẫn ở lại. Sự tàn khốc của chiến tranh đã cướp đi người con trai 16 tuổi Joud của ông trong một đợt không kích khi đang giao thực phẩm cho các nhân viên cứu thương.
“Mọi thứ đều cho thấy họ là thanh thiếu niên dân thường, không phải tay súng. Từ quần áo, mũ bảo hiểm, áo gile, điện thoại cho đến chiếc xe máy họ đi,” ông Suleiman chia sẻ.
IDF cho rằng đợt không kích nhắm vào "các phần tử khủng bố", nhưng không đưa ra bằng chứng. Nỗi sợ hãi lớn nhất của Mohamed là một cuộc chiến toàn diện có thể bùng phát trở lại bất cứ lúc nào:
"Chúng tôi rất lo ngại chiến tranh sẽ bắt đầu lại, vì trong chiến tranh tổn thất là rất lớn. Chúng tôi không thể mất thêm ai nữa. Chúng tôi không thể chịu đựng thêm mất mát. Mất đi những người trẻ tuổi đau đớn lắm,” ông Suleiman nói thêm.
Con đường tìm kiếm hòa bình
Tháng 6, Hoa Kỳ môi giới một thỏa thuận khung giữa Israel và Lebanon nhằm chấm dứt chiến sự. Thỏa thuận này dựa trên một nhiệm vụ gần như bất khả thi: tước vũ khí của Hezbollah. Chính phủ Lebanon đã cấm các hoạt động quân sự của lực lượng này, nhưng thỏa thuận không đạt được thời hạn rút quân của IDF, gây ra làn sóng phẫn nộ. Hezbollah tuyên bố từ chối hạ vũ khí khi quân đội Israel vẫn hiện diện.
Về phía Hezbollah, người phát ngôn Ibrahim Moussawi nhấn mạnh yêu cầu rút quân của Israel là điều kiện tiên quyết:
“Chúng tôi là một đảng phái, một thực thể, và ở Lebanon, chúng tôi là một đảng của Lebanon dưới lá quốc kỳ Lebanon, bảo vệ nhân dân Lebanon, giải phóng các vùng lãnh thổ Lebanon bị kẻ thù Israel chiếm đóng,” ông Moussawi nhấn mạnh.
Ngược lại, những người ủng hộ thỏa thuận cho rằng việc kiểm soát vũ khí là con đường duy nhất để khôi phục chủ quyền.
Giờ đây, ước nguyện của người dân Lebanon rất đơn giản: chấm dứt chiến tranh và buộc Israel rút quân. Tuy nhiên, giữa những bất đồng nội bộ và áp lực giao tranh, chính phủ Lebanon vẫn mắc kẹt trong một cuộc chiến mà họ không bắt đầu và chưa thể tự mình kết thúc.
Đồng hành cùng chúng tôi tại SBS Vietnamese Facebook và cập nhật tin tức ở sbs.com.au/vietnamese
Chúng tôi cũng có mặt trên YouTube
Nghe SBS Tiếng Việt trên ứng dụng miễn phí SBS Audio, tải về từ App Store hay Google Play
