Liên đảng đối lập tại Úc đang bày tỏ lo ngại trước đề xuất mới của Chính phủ Liên bang về việc xây dựng một khuôn khổ "trách nhiệm chăm sóc trong môi trường số" (Digital Duty of Care). Tu chính luật đang được trình Quốc hội trong tuần này.
Đây là một phần trong gói cải cách lớn nhằm tăng cường an toàn trên không gian mạng bằng cách trao quyền thêm cho Uy viên An toàn Điện tử (E-Safety Commissioner).
Thượng nghị sĩ Đảng Tự do Jane Hume cho rằng kế hoạch của chính phủ nhằm xác định và quản lý những nội dung được xem là gây hại trên internet là một bước đi đáng lo ngại, cần được xem xét kỹ lưỡng trước khi áp dụng.
"Chúng tôi đồng ý rằng cần có những biện pháp xử lý các thuật toán độc hại. Trên thực tế, một số thuật toán có thể gây nghiện, đặc biệt đối với trẻ em, và vô tình dẫn các em đến những nội dung tiêu cực trên mạng. Tuy nhiên, thay vì trao thêm quyền kiểm soát cho cơ quan quản lý, chúng tôi muốn quyền chủ động được trả lại cho chính người dùng, nhất là các bậc phụ huynh."
Nếu được thông qua, các công ty mạng xã hội có thể sẽ phải cung cấp cho người dùng quyền lựa chọn tắt thuật toán đề xuất nội dung.
Chính phủ kỳ vọng đây sẽ là một trong những công cụ quan trọng nhằm giảm thiểu những tác động tiêu cực của môi trường trực tuyến.
Tuy nhiên, đề xuất này cũng đang vấp phải nhiều ý kiến trái chiều. Trong khi Liên đảng đối lập cho rằng cần thận trọng với quyền lực quản lý của nhà nước, Đảng Xanh lại cho rằng dự luật chưa đủ mạnh.
Đảng Xanh đề xuất mô hình "đăng ký sử dụng" (opt-in), tức người dùng chỉ được kích hoạt thuật toán khi chủ động lựa chọn, thay vì mặc định được áp dụng rồi mới có quyền tắt đi như đề xuất hiện nay.
Thượng nghị sĩ Sarah Hanson-Young cũng cho rằng các khoản phạt mà chính phủ đề xuất chưa đủ sức răn đe đối với các tập đoàn công nghệ lớn.
"Các chuyên gia đã nhiều lần khẳng định mô hình opt-in mới thực sự trao cho người dân Australia quyền lựa chọn. Theo tôi, mặc định trên bảng tin mạng xã hội nên là những người và những trang mà bạn chủ động theo dõi, thay vì để các công ty công nghệ quyết định thay bạn."
Tiến sĩ Belinda Barnet, giảng viên cao cấp ngành Truyền thông và Truyền thông số tại Đại học Swinburne, nhìn chung ủng hộ dự luật nhưng cũng cho rằng phương án opt-in sẽ hiệu quả hơn.
"Tôi đồng tình với quan điểm của Đảng Xanh ở điểm này. Nếu người dùng phải chủ động bật thuật toán thì hiệu quả sẽ cao hơn nhiều. Hiện nay, đặc biệt với trẻ em, yếu tố gây nghiện của mạng xã hội lại được cài đặt mặc định. Nếu tính năng đó không tự động xuất hiện mà người dùng phải yêu cầu kích hoạt, họ sẽ có ý thức hơn về cách nội dung được lựa chọn và hiển thị trước mắt mình."
Những điểm chính của dự luật
Tập trung vào thuật toán thay vì từng nội dung riêng lẻ, dự luật hướng đến các hệ thống và cơ chế vận hành đứng phía sau nền tảng.
Các thuật toán được thiết kế để giữ chân người dùng lâu hơn, khuếch đại những nội dung cực đoan, gây chia rẽ hoặc tạo hành vi phụ thuộc sẽ trở thành đối tượng giám sát.
Người dùng cũng có thể được trao quyền từ chối sử dụng các nội dung được thuật toán cá nhân hóa.
An toàn phải được tính đến ngay từ khâu thiết kế. Các nền tảng số sẽ phải đánh giá kỹ lưỡng mọi công cụ AI, tính năng mới hay thuật toán mới trước khi đưa vào sử dụng rộng rãi.
Mục tiêu là phát hiện và giảm thiểu các nguy cơ tiềm ẩn trước khi chúng gây tác động trong cộng đồng.
Các công ty công nghệ sẽ phải xây dựng hệ thống quản lý rủi ro đầy đủ và tiến hành đánh giá những nguy cơ nghiêm trọng ít nhất mỗi năm một lần.
Bất kỳ thay đổi lớn nào về sản phẩm hoặc dịch vụ cũng phải đi kèm với một đợt đánh giá mới.
Dự luật đặc biệt tập trung vào các nguy cơ mang tính hệ thống như:
- Nội dung cổ xúy chứng rối loạn ăn uống hoặc hành vi tự gây hại.
- Xâm hại và bóc lột trẻ em trên môi trường mạng.
- Phát ngôn thù ghét, quấy rối, đeo bám trực tuyến, công khai thông tin cá nhân trái phép.
- Lừa đảo trực tuyến.
- Quảng cáo mang tính săn mồi đối với các sản phẩm dễ gây nghiện như cờ bạc hoặc rượu bia.
Truy cập sbs.com.au/vietnamese để cập nhật tin tức, các câu chuyện cộng đồng, và podcast mới nhất.
Nghe SBS Tiếng Việt mọi lúc trên ứng dụng SBS Audio, tải về từ App Store hay Google Play.
Theo dõi SBS Vietnamese trên Facebook, Instagram và YouTube để khám phá thêm.
