Xung đột ở Trung Đông đã tác động đến nhiều khía cạnh khác nhau của cuộc sống trên toàn thế giới kể từ khi cuộc chiến bùng phát trở lại vào tháng 10 năm ngoái.
Một trong những điều quan trọng nhất - và gây tranh cãi nhất - là tác động kinh tế của cuộc xung đột này.
Đương nhiên, một trong những nơi cảm nhận được điều này nhiều nhất là ở Trung Đông và thế giới Ả Rập - nhưng đôi khi, từ những nơi không ngờ tới.
Người ta có thể không phải lúc nào cũng nghĩ rằng uống một lon cola là một hành động chính trị.
Nhưng đối với nhiều người ở Trung Đông ủng hộ sự nghiệp của người Palestine, thì đó chính là như vậy.
Họ đang tẩy chay hai thương hiệu cola lớn - Coca-Cola và Pepsi.
Cuộc tẩy chay có hai lý do. Một là cáo buộc rằng Coca-Cola và Pepsi, cùng với các thương hiệu toàn cầu lớn khác, tài trợ cho quân đội Israel theo một cách nào đó – đây là cáo buộc mà cả hai tập đoàn đều phủ nhận.
Lý do thứ hai là nhận thức rằng những thương hiệu lớn của Mỹ này đại diện cho Hoa Kỳ - đồng minh lớn nhất của Israel và là nhà cung cấp nhiều vũ khí cho nước này trong chiến tranh.
Một người tiêu dùng tại thủ đô Doha của Qatar là Malik Al Hassan.
Ông cho biết ông xem việc tẩy chay 2 thương hiệu này là nhiệm vụ của mình.
“Đây là nghĩa vụ của tất cả chúng ta với tư cách là một quốc gia Ả Rập, là người Hồi giáo và là bất kỳ con người nào kêu gọi tự do - chúng ta phải tẩy chay vì những công ty này ủng hộ mạnh mẽ chủ nghĩa Zionist. Và chúng ta đã thấy những gì mà họ đã làm với những người anh em của chúng ta ở Gaza và với những người anh em Palestine của chúng ta.”
Vậy, nếu không phải Coca-Cola hay Pepsi, thì nên uống gì?
Câu trả lời cho nhiều người là cola và nước ngọt sản xuất tại địa phương.
Mohamed Nour, một người đàn ông Ai Cập và là cựu giám đốc điều hành lâu năm của Coca-Cola cho đến năm 2020, đã thành lập một công ty có tên là V-7 Cola, hiện được bán tại 21 quốc gia.
“Chúng tôi bắt đầu nghiên cứu sản phẩm vào tháng 7 năm 2021, và dành khoảng một năm hai tháng để nghiên cứu và phát triển. Chúng tôi ra mắt vào tháng 9 hoặc tháng 10 năm 2023 tại thị trường Ai Cập. Chúng tôi bắt đầu trong 2 tháng đầu tiên chỉ với hoạt động xuất khẩu - sau đó chúng tôi đã thâm nhập vào thị trường Ai Cập. Cảm ơn Chúa, các sản phẩm đã được người tiêu dùng đón nhận nồng nhiệt, đặc biệt là khi chúng thâm nhập vào thị trường trong thời gian xung đột diễn ra ở Gaza. Ban đầu, doanh nghiệp của chúng tôi phụ thuộc vào hoạt động xuất khẩu. Khi thấy thị trường Ai Cập đang chào đón các sản phẩm của mình, chúng tôi tiếp tục hoạt động trong lĩnh vực này.”
Ông Nour cho biết số liệu bán hàng cho thấy người Ai Cập đặc biệt ưa chuộng đồ uống của công ty ông.
“Nếu so sánh tỷ lệ giữa 6 tháng đầu năm ngoái với 6 tháng đầu năm nay, chúng tôi đã mở rộng thị trường nội địa khoảng 40% và thị trường xuất khẩu từ 300 đến 350%, tạ ơn Chúa.”
Câu chuyện tương tự cũng xảy ra ở những nơi khác trong thế giới Ả Rập, và đôi khi là xa hơn nữa.
Tại Qatar, công ty Abu Issa sản xuất nước giải khát và các sản phẩm tương tự có tên là Kinza, được bán ở Qatar, Jordan và Ả Rập Xê Út, cùng nhiều nơi khác.
Fawaz Idrissi, phó chủ tịch cấp cao của công ty, cho biết Kinza đã đánh bại một trong những gã khổng lồ toàn cầu và đang tiến gần đến gã còn lại.
Xét về doanh số và thị phần, 'Kinza' đã vượt qua 'Coke', công ty dẫn đầu thứ hai sau 'Pepsi', và chúng tôi đang tiến gần đến thị phần của 'Pepsi'.Fawaz Idrissi, phó chủ tịch cấp cao của công ty Abu Issa tại Qatar
Tại Pakistan, một thương hiệu thay thế có tên Cola Next tuyên bố các nhà máy của họ không thể đáp ứng nhu cầu về sản phẩm của mình.
Krave Mart, ứng dụng giao hàng hàng đầu tại Pakistan, cho biết các sản phẩm thay thế tại địa phương là Cola Next và Pakola hiện chiếm khoảng 12% lượng nước giải khát mà họ bán ra, trái ngược với khoảng 2,5% trước khi Coke bị tẩy chay.
Vào tháng 7 vừa qua, Ramon Laguarta, Giám đốc điều hành của PepsiCo, thừa nhận rằng tại Lebanon, Pakistan và Ai Cập nói riêng, hành động tẩy chay đang làm giảm mức tăng trưởng trước đây của Pepsi.
Lượng đồ uống của Pepsi hầu như không tăng ở Châu Phi, Trung Đông và Nam Á trong 6 tháng sau vụ tấn công ngày 7 tháng 10.
Trong khi các quý tương đương năm trước đó, mức tăng trưởng là 8%, sau đó là 15%.
Lượng Coca-Cola bán ra tại Ai Cập đã giảm ít nhất 10% trong sáu tháng kết thúc vào ngày 28 tháng 6.
Nhìn chung, các thương hiệu đồ uống phương Tây đã giảm 7% trên toàn Trung Đông trong nửa đầu năm 2024, theo NielsenIQ.
Và thậm chí còn có khả năng các cuộc tẩy chay như vậy có thể lan sang các sản phẩm khác, khi cuộc xung đột ở Gaza đã làm bùng nổ một làn sóng chủ nghĩa dân tộc kinh tế khác ở nhiều quốc gia.
Ở Jordan, một số người có ứng dụng trên điện thoại cho họ biết nên tẩy chay sản phẩm nào.
Theo NielsenIQ, thị phần của các thương hiệu toàn cầu nói chung đã giảm 4% trong nửa đầu năm nay ở Trung Đông.
Tại Ai Cập, Mohamed Ahmed, một người tiêu dùng, cho biết hiện anh ưu tiên mua nhiều loại sản phẩm được sản xuất tại địa phương, ngay cả khi chúng đắt hơn.
“Từ khi cuộc tẩy chay bắt đầu, tôi đã tham gia và uống các sản phẩm như V Cola và Spiro Spathis. Ngay cả các chất tẩy rửa sử dụng ở nhà, chúng tôi cũng tẩy chay các sản phẩm nước ngoài và sử dụng sản phẩm của Ai Cập. Hàng của Ai Cập thì tốt, nhưng giá cả cao hơn, chẳng hạn như hàng nhập khẩu có giá 10 Bảng Ai Cập, thì hàng của Ai Cập có giá 15 hoặc 18 Bảng Ai Cập. Chúng tôi đang cố gắng hỗ trợ ngành công nghiệp địa phương của mình, nếu giá cả tốt, mọi người sẽ sử dụng các sản phẩm của Ai Cập.”
Đây không phải là lần đầu tiên Coca-Cola và Pepsi phải đối mặt với những lời kêu gọi tẩy chay như vậy.
Pepsi đã từng phải đối mặt với sự phản đối dữ dội khi mua lại công ty sản xuất nước có ga SodaStream của Israel vào năm 2018.
Những cuộc tẩy chay như vậy có xu hướng đến rồi đi.
Nhưng Fawaz Idrissi cho biết cuộc tẩy chay mới nhất này có thể để lại hậu quả lâu dài vì hai lý do.
“Ảnh hưởng của tình hình hiện tại ở Trung Đông sẽ có tác động lâu dài vì hai lý do chính. Chủ yếu là vì cuộc tẩy chay này diễn ra bởi những người trẻ tuổi, và họ có niềm tin rất mạnh mẽ. Theo tôi, họ sẽ không dễ dàng từ bỏ những niềm tin này. Lý do thứ hai, đó là thói quen. Một khi mọi người thay đổi, đôi khi rất khó để họ quay lại thói quen cũ.”
Trớ trêu thay, Coca-Cola đã mở một nhà máy ở Gaza vào năm 2016, trị giá khoảng 37 triệu đô la, nhưng đã bị phá hủy trong cuộc xung đột hiện nay.
Đồng hành cùng chúng tôi tại SBS Vietnamese Facebook và cập nhật tin tức ở sbs.com.au/vietnamese
Nghe SBS Tiếng Việt trên ứng dụng miễn phí SBS Audio, tải về từ App Store hay Google Play
