Thủ tướng Anh Rishi Sunak đã yêu cầu cố vấn đạo đức độc lập của mình xem xét một vụ kiện thuế liên quan đến chủ tịch Đảng Bảo thủ cầm quyền của ông vì có "những câu hỏi cần được trả lời". Các câu hỏi cũng đang được đặt ra về việc cựu Thủ tướng Boris Johnson bổ nhiệm vị trí chủ tịch hiện tại của BBC.
Chủ tịch đảng Tory và cựu bộ trưởng tài chính Nadhim Zahawi đang phải đối mặt với những lời kêu gọi từ chức, sau khi có thông tin cho rằng ông đã nộp phạt cho cơ quan thuế Anh Quốc do nợ thuế trong khi tại chức.
Tờ The Guardian đưa tin rằng ông Zahawi cuối cùng đã trả khoản thuế mà ông nợ, cũng như khoản phạt 30% dành cho khoản tiền nợ thuế dưới $8,5 triệu đô la.
Ông Zahawi cho biết lỗi này là "bất cẩn và không cố ý", và cơ quan thuế đã chấp nhận điều đó.
Nếu những lời đó thực sự đúng, thủ tướng nên sa thải ông ta và sa thải ông ta ngay hôm nay và thể hiện khả năng lãnh đạo bởi vì nếu ông ta không làm như vậy thì đó sẽ chỉ là bằng chứng đối với công chúng về việc thủ tướng này yếu kém đến mức nào.
Nhà tư vấn thuế và luật sư Dan Neidle là trưởng phòng thuế tại văn phòng Luân Đôn của một trong những công ty luật lớn nhất thế giới.
Ông nói với BBC 'bất cẩn' trong tình huống này có một ý nghĩa rất cụ thể.
"Nếu cố tình thì sẽ phạm vào tội trốn thuế. Bất cẩn có một ý nghĩa rất cụ thể. Vì vậy, bất cẩn có nghĩa là bạn không chỉ làm sai. Bạn được phép tính sai thuế - thuế thực sự phức tạp đối với bạn và tôi. Miễn là chúng ta hướng dẫn một cố vấn thuế phù hợp, chúng ta cung cấp cho cố vấn đó thông tin chính xác. Chúng ta làm theo lời khuyên của cố vấn đó, và chúng ta kiểm tra tờ khai thuế cuối cùng, theo cách tốt nhất có thể; miễn là chúng ta làm như vậy, thậm chí nếu nó hoàn toàn sai, các cố vấn là những thằng hề, là những kẻ ngốc, chúng ta sẽ không trả tiền phạt. Để trả tiền phạt 30%, bạn chắc chắn đã không làm một hoặc nhiều điều trong số đó."
Thủ tướng Anh Rishi Sunak nói rằng ông muốn cố vấn đạo đức của chính phủ bảo đảm rằng ông Zahawi - người khẳng định rằng mình tự tin đã "hành động đúng đắn” - đã tuân thủ các quy tắc hướng dẫn các bộ trưởng.
'Tính chính trực và trách nhiệm thực sự quan trọng đối với tôi và rõ ràng, trong trường hợp này, có những câu hỏi cần được trả lời. Và đó là lý do tại sao tôi đã yêu cầu cố vấn độc lập của chúng tôi tìm hiểu tận cùng mọi chuyện, điều tra vấn đề một cách đầy đủ và thiết lập tất cả các dữ kiện cũng như đưa ra lời khuyên cho tôi về việc Nadhim Zahawi tuân thủ bộ luật cấp bộ. Tôi hài lòng rằng Nadhim Zahawi đã đồng ý với cách tiếp cận đó và đã đồng ý hợp tác đầy đủ với cuộc điều tra đó.''
Các nhà lãnh đạo phe đối lập đã chỉ trích gay gắt ông Zahawi và ông Sunak.
Bộ trưởng thứ nhất của Scotland, Nicola Sturgeon, nói rằng vị trí của ông Zahawi là 'không thể bảo đảm' và ông nên bị sa thải.
Đảng Dân chủ Tự do cũng kêu gọi sa thải ông Zahawi, hoặc ít nhất là đình chỉ công tác trong khi cuộc điều tra đang được tiến hành.
Và lãnh đạo đảng Lao động Sir Keir Starmer nói rằng ý kiến cho rằng ông Zahawi có thể thảo luận về các vấn đề thuế của chính mình với cơ quan thuế khi ông còn là bộ trưởng phụ trách cơ quan đó là sai lầm.
''Không, không đủ. Tôi nghĩ rõ ràng là Zahawi không thể tiếp tục làm chủ tịch đảng Bảo thủ. Chính ý tưởng rằng ông ta có thể thảo luận và thương lượng các vấn đề thuế của chính mình với cơ quan chính mình đang điều hành. Ai cũng biết là sai. Ông ấy rõ ràng sẽ không từ chức và vì vậy thủ tướng cần thể hiện khả năng lãnh đạo. Đây là phép thử cho thủ tướng. Ông ấy đã hứa với chúng tôi, những lời đầu tiên của ông â’y là tính chính trực và trách nhiệm. Nếu những lời đó thực sự đúng, thủ tướng nên sa thải ông ta và sa thải ông ta ngay hôm nay và thể hiện khả năng lãnh đạo bởi vì nếu ông ta không làm như vậy thì đó sẽ chỉ là bằng chứng đối với công chúng về việc thủ tướng này yếu kém đến mức nào.''
Nhưng vụ Zahawi không phải là vấn đề đạo đức duy nhất mà Thủ tướng Sunak phải đối mặt.
Có những tuyên bố rằng ngay trước khi được bổ nhiệm làm chủ tịch của BBC, Richard Sharp đã giúp Thủ tướng lúc bấy giờ, ông Boris Johnson, đạt được một khoản vay lớn.
Là chủ tịch, ông Sharp lãnh đạo Hội đồng quản trị BBC và duy trì tính độc lập của BBC.
Phát thanh viên kỳ cựu Jonathan Dimbleby nói rằng các câu hỏi được đặt ra không phải là về sự phù hợp của ông Sharp với vai trò này, mà là về quá trình đã mang lại cho ông ấy vị trí này.
"Tôi không có lý do gì để nghi ngờ tính chính trực của Richard Sharp. Vấn đề là cách thức bổ nhiệm, trong thời điểm mà công chúng đang thiếu niềm tin vào các tổ chức công của chúng ta một cách đáng báo động. Mọi thứ phải rõ ràng và minh bạch và điều đó tất nhiên không có nghĩa là có xung đột lợi ích nhưng biểu hiện của xung đột lợi ích mới là điều quan trọng"
Ông Sharp nói rằng ông không thu xếp tài chính cho ông Johnson - chỉ giúp ông liên lạc với đúng người.
Rishi Sunak cho biết việc bổ nhiệm diễn ra trước khi ông giữ vai trò lãnh đạo.
'Việc bổ nhiệm này rõ ràng là do một trong những người tiền nhiệm của tôi thực hiện trước khi tôi trở thành thủ tướng. Và bản thân quy trình bổ nhiệm, để bổ nhiệm chủ tịch BBC là một quy trình nghiêm ngặt. Nó độc lập ở cả hai giai đoạn. Nó minh bạch và được công bố trực tuyến và việc bổ nhiệm ông Sharp đã trải qua quá trình đầy đủ đó."
William Shawcross, Ủy viên độc lập Cơ quan Bổ Nhiệm Công, người giám sát cách thức thực hiện các cuộc bổ nhiệm công khai, sẽ tiến hành đánh giá để bảo đảm tất cả các quy tắc đều được tuân thủ.
Đồng hành cùng chúng tôi, Follow & Like SBS Vietnamese Facebook
Cập nhật tin tức mọi lúc mọi nơi tại sbs.com.au/vietnamese
Nghe SBS tiếng Việt trên trang mạng, hay trên ứng dụng SBS Radio, tải về từ iOS hay Android
