Chính phủ Lao động khẳng định sẽ giữ nguyên mức đóng góp hưu trí bắt buộc ở 12%, đồng thời công bố các biện pháp mạnh tay hơn nhằm ngăn chặn những đơn vị dụ dỗ người dân chuyển tiền hưu trí vào các khoản đầu tư rủi ro. Động thái này diễn ra giữa lúc tranh luận gia tăng về việc cho phép người Úc rút tiền hưu trí sớm để trang trải cuộc sống hoặc trả nợ mua nhà.
Chính phủ Lao động sẽ không tăng tỷ lệ tiền hưu trí mà chủ lao động bắt buộc phải đóng cho nhân viên. Thay vào đó, chính phủ sẽ tập trung cải cách nhằm ngăn chặn những chiêu thức mang tính “săn mồi”, được sử dụng để dụ người dân đưa tiền tiết kiệm hưu trí vào các khoản đầu tư rủi ro.
Tỷ lệ bảo đảm hưu trí, tức tỷ lệ tối thiểu trên thu nhập mà chủ lao động phải đóng vào quỹ hưu trí của nhân viên, hiện là 12%. Một số tiếng nói trong nội bộ Labor đã kêu gọi nâng tỷ lệ này lên 15%.
Trong khi bác bỏ nhu cầu tăng mức đóng góp, chính phủ tiếp tục bảo vệ hệ thống hưu trí trước đề xuất của đảng One Nation muốn cho phép người lao động rút tiền trước tuổi nghỉ hưu để trả nợ mua nhà.
Trợ lý Bộ trưởng Ngân khố Daniel Mulino, người công bố các cải cách bảo vệ người tiêu dùng được chờ đợi từ lâu hôm thứ Tư, nói với chương trình Radio National của ABC rằng chính phủ không có kế hoạch nâng tỷ lệ bảo đảm hưu trí.
Ông cho biết việc tăng tỷ lệ lên 12% là mục tiêu mà Labor đã theo đuổi trong thời gian dài và mức đóng góp này hiện đang tạo cho người dân một nền tảng tài chính vững chắc để nghỉ hưu.
Trong bài phát biểu tại Câu lạc bộ Báo chí Quốc gia hôm thứ Tư, ông Mulino trình bày chi tiết các biện pháp đối phó với những hoạt động “săn mồi”. Động thái này được đưa ra sau vụ sụp đổ gây chú ý của hai quỹ First Guardian và Shield Master Funds trong năm 2024 và 2025, khiến khoảng 12.000 người Úc mất tiền tiết kiệm hưu trí.
Các cải cách được công bố giữa lúc tranh luận rộng hơn về hệ thống hưu trí ngày càng gay gắt. One Nation muốn nới lỏng quy định rút tiền sớm, trong khi chính phủ khẳng định sẽ không tăng tỷ lệ đóng góp bắt buộc.
Những gì sẽ thay đổi?
Các cải cách nhắm vào những đơn vị chuyên tìm kiếm khách hàng tiềm năng, thường sử dụng mạng xã hội, quảng cáo trực tuyến và các cuộc gọi không được yêu cầu để hướng tiền hưu trí của người dân vào những chương trình đầu tư có mức rủi ro cao.
Những hoạt động trao đổi tức thời về tiền hưu trí của người không có giấy phép sẽ bị cấm. Các tổ chức được cấp phép cũng phải thực hiện những bước hợp lý để bảo đảm hoạt động tìm kiếm khách hàng tuân thủ các yêu cầu pháp lý.
Các quy định chống chào mời không được yêu cầu cũng sẽ được tăng cường, bao gồm yêu cầu chặt chẽ hơn về sự đồng ý của khách hàng, thu hẹp trường hợp miễn trừ dành cho cố vấn tài chính khi tiếp cận khách hàng hiện hữu, đồng thời áp dụng hình phạt nặng hơn đối với hành vi vi phạm.
Ông Mulino cho biết các cải cách nhằm tăng cường bảo vệ người tiêu dùng và ngăn chặn những hành vi “săn mồi và không phù hợp” đã góp phần dẫn đến sự sụp đổ của Shield và First Guardian.
Theo ông, các đơn vị tìm kiếm khách hàng đã chủ động tiếp cận người dân khi chưa được yêu cầu, sử dụng những cách thức có tính thao túng cao để thuyết phục họ rằng sản phẩm hưu trí hiện tại hoạt động không hiệu quả hoặc không phù hợp, rồi dẫn dắt họ chuyển sang những sản phẩm đầu tư không thích hợp.
Trước đó, chính phủ đã đề xuất các biện pháp này trong một tài liệu tham vấn được công bố vào tháng Tư.
Hiệp hội Cố vấn Tài chính Úc, FAAA, từng kêu gọi chính phủ Labor xử lý những hoạt động có thể dẫn dắt người tiêu dùng đến các sản phẩm tài chính không phù hợp.
Giám đốc điều hành FAAA Sarah Abood cho biết sự sụp đổ của Shield và First Guardian cho thấy các chiến thuật bán hàng gây áp lực cao có thể để lại hậu quả nghiêm trọng đến mức nào nếu không được kiểm soát.
Bà nói khoảng 12.000 người Úc đã mất tiền, trong một số trường hợp là toàn bộ khoản tiết kiệm hưu trí, sau khi trở thành mục tiêu của những quy trình bán hàng có vẻ giống như tư vấn tài chính.
Theo bà Abood, người tiêu dùng cần được bảo vệ tốt hơn trước hoạt động tìm kiếm khách hàng mang tính “săn mồi”, nhưng vẫn phải có khả năng tìm được cố vấn phù hợp.
Chương trình The Feed của SBS từng phỏng vấn các nạn nhân của những vụ sụp đổ này vào tháng 7 năm 2025. Trong số đó có bà Susy Zjak, 52 tuổi, sống tại Melbourne. Bà mất toàn bộ 574.000 đô la trong tài khoản hưu trí sau khi nhận một cuộc gọi chào mời và được hướng dẫn chuyển tiền vào First Guardian Master Fund.
Bà Zjak kể rằng mình cảm thấy choáng váng, bật khóc, nôn ói và tưởng như sắp lên cơn đau tim. Bà gọi đó là cơn ác mộng tồi tệ nhất trong đời, bởi số tiền bị mất là thành quả của 30 năm làm việc vất vả.
Một mặt trận chính trị mới
Các cải cách được công bố khi vấn đề hưu trí có nguy cơ trở thành một mặt trận tranh luận chính trị mới.
Lãnh đạo One Nation Pauline Hanson trong tuần này kêu gọi nới lỏng các quy định, cho phép người dân Úc rút tiền hưu trí trong thời kỳ khủng hoảng chi phí sinh hoạt. Bà cho rằng hệ thống hiện nay không còn hiệu quả.
Tuy nhiên, Bộ trưởng Ngân khố Jim Chalmers hôm thứ Ba bác bỏ đề xuất này và cảnh báo nó sẽ “tàn phá nghiêm trọng” thu nhập khi nghỉ hưu của hàng triệu người lao động Úc, đồng thời làm suy yếu hệ thống hưu trí.
Ông Chalmers cho biết một trong những đặc điểm quan trọng nhất của hệ thống là lãi kép được tích lũy theo thời gian, giúp người lao động có được mức thu nhập hưu trí xứng đáng sau cả đời làm việc.
Chủ tịch Hội đồng Công đoàn Úc Michele O’Neil hôm thứ Tư bày tỏ sự đồng tình với quan điểm này. Tuy nhiên, bà nhấn mạnh người dân không nên bị buộc phải lựa chọn giữa việc trang trải cuộc sống hiện tại và bảo đảm tài chính cho tuổi già.
Bà nói người lao động không nên phải lựa chọn giữa nhà ở và một tuổi hưu có phẩm giá, không rơi vào cảnh nghèo khó.
Theo bà O’Neil, việc xây dựng được một hệ thống giúp người dân nghỉ hưu với mức độ an toàn tài chính nhất định là điều tích cực và không nên biến thành một lựa chọn “hoặc cái này, hoặc cái kia”.
Bà cho rằng cần giữ cho hệ thống hưu trí vững mạnh và tiếp tục tăng trưởng. Nếu rút tiền sớm, người lao động sẽ nhận được ít tiền hơn khi nghỉ hưu và mất đi lợi ích quan trọng từ lãi kép.
Hiện nay, tiền hưu trí chỉ được rút sớm trong một số trường hợp hạn chế, chẳng hạn để tránh bị tịch thu nhà do không trả được nợ vay, mắc bệnh nan y hoặc gặp khó khăn tài chính nghiêm trọng.
Số liệu của Sở Thuế vụ Úc cho thấy 67.900 hồ sơ rút tiền hưu trí sớm đã được chấp thuận trong năm tài chính 2024–2025, với tổng giá trị hơn 1,4 tỷ đô la.
Một nghiên cứu mới của trang so sánh Finder, dựa trên khảo sát 1.011 người, cho thấy 24% người Úc từng rút tiền hưu trí trước khi đến tuổi nghỉ hưu.
Chi phí y tế là lý do phổ biến nhất, được 9% người tham gia khảo sát đưa ra. Một tỷ lệ tương đương rút tiền vì “những lý do khác”. Có 8% rút tiền trong đại dịch COVID-19 và 4% sử dụng tiền hưu trí để góp vào khoản đặt cọc mua nhà.
Ngoài ra, 11% cho biết đang cân nhắc rút tiền, trong khi 65% không có ý định đụng đến khoản tiết kiệm hưu trí trước thời hạn.
Trong số những người từng rút tiền hưu trí sớm, 43% cho biết họ cảm thấy hối tiếc.
Đồng hành cùng chúng tôi tại SBS Vietnamese Facebook và cập nhật tin tức ở sbs.com.au/vietnamese
Chúng tôi cũng có mặt trên YouTube
Nghe SBS Tiếng Việt trên ứng dụng miễn phí SBS Audio, tải về từ App Store hay Google Play
