“Vùng đỏ” là gì?
PGS.TS. Nguyễn Thành Thi hiện làm việc tại khoa Data Science & AI, Đại học Monash (Melbourne), đã có hơn 20 năm kinh nghiệm trong nghiên cứu và giảng dạy về trí tuệ nhân tạo, với hơn 80 công trình khoa học và kinh nghiệm thỉnh giảng tại Stanford, Harvard.
Theo Tiến sĩ Thành Thi, các công việc có nguy cơ cao bị AI thay thế thường có chung ba đặc điểm:
- Công việc mang tính lặp đi lặp lại
- Có quy trình rõ ràng, chuẩn hóa được
- Có thể thu thập dữ liệu dễ dàng để huấn luyện AI
Khi một công việc đã có quy trình cố định và dữ liệu đầy đủ, AI có thể học rất nhanh và làm việc hiệu quả, thậm chí ổn định hơn con người.
Những ngành nằm trong “vùng đỏ”
1. Dịch vụ khách hàng
Hiện nay, hầu hết ngân hàng và công ty bảo hiểm tại Úc đều sử dụng chatbot AI để trả lời câu hỏi của khách hàng, đặc biệt là ngoài giờ làm việc. Những câu hỏi phổ biến, mang tính lặp lại như kiểm tra tài khoản, hợp đồng, quyền lợi bảo hiểm… đều có thể được chatbot xử lý nhanh chóng.
2. Thu ngân và phục vụ
Nhiều nhà hàng tại Úc đã dùng robot mang thức ăn từ bếp ra bàn. Ở siêu thị, máy tự thanh toán ngày càng phổ biến. Những công việc phục vụ đơn giản, xử lý giao dịch, thanh toán đang dần được tự động hóa.
3. Kho bãi và sản xuất
Đây được xem là “vùng đỏ đậm”. Các công việc như kiểm soát kho, vận chuyển trong kho, lắp ráp trong nhà máy… đều có thể được robot và AI thay thế nhờ công nghệ thị giác máy tính và tự động hóa.
4. Tài chính và phân tích tín dụng
Trước đây, nhân viên ngân hàng phân tích hồ sơ vay mua nhà, mua xe. Nay, AI có thể được huấn luyện để đánh giá rủi ro, khả năng trả nợ dựa trên dữ liệu lịch sử.
5. Kế toán và lập báo cáo
Công nghệ AI tạo sinh có thể hỗ trợ lập báo cáo tài chính nhanh hơn. Tuy độ chính xác chưa hoàn hảo nhưng trong tương lai, nhiều phần việc kế toán cơ bản có thể bị thay thế.
6. Dịch thuật
AI hiện có thể dịch trực tiếp bằng giọng nói giữa nhiều ngôn ngữ. Điều này khiến nghề dịch thuật cơ bản có nguy cơ cao bị thay thế.
7. Nghệ thuật và sáng tạo
AI đã có thể vẽ tranh, viết thơ, sáng tác nhạc. Tuy chưa thể thay thế hoàn toàn nghệ sĩ, nhưng chắc chắn sẽ thay thế một phần công việc sáng tạo trong tương lai.
Trong thế hệ của chúng ta, AI khó có thể thay thế hoàn toàn con người. Có thể phải đến thế hệ sau, hoặc thế hệ sau nữa, thì điều đó mới có khả năng xảy raPGS.TS. Nguyễn Thành Thi - Khoa Data Science & AI, Đại học Monash (Melbourne)
AI chưa thể thay thế điều gì?
Theo Tiến sĩ Thi, AI mạnh khi có nhiều dữ liệu chất lượng cao. Nhưng có những lĩnh vực rất khó thu thập dữ liệu hoặc không thể chuẩn hóa, như:
- Công việc cần cảm xúc và sự đồng cảm: tư vấn tâm lý, giáo viên, bác sĩ tâm lý
- Giao tiếp xã hội phức tạp
- Lãnh đạo và quản lý con người
- Xây dựng môi trường làm việc tích cực
- Sáng tạo đột phá và đổi mới thực sự
AI không có cảm xúc thật, không hiểu được những tinh tế trong tâm lý con người, và khó đưa ra quyết định tốt trong những tình huống thiếu dữ liệu hoặc mơ hồ.
2025-2026: Thử nghiệm nhiều hơn là “bùng nổ”
Nhiều chuyên gia cho rằng AI đã trở thành “người đồng hành” tái định hình cách làm việc toàn cầu. Tuy nhiên, Tiến sĩ Thi cho rằng nhận định này chỉ đúng một nửa.
- 2025: AI chủ yếu vẫn trong giai đoạn thử nghiệm và ứng dụng bước đầu
- 2026: Có cải tiến, nhưng chưa phải là bước nhảy vọt toàn diện
AI sẽ tiếp tục được thử nghiệm trong nhiều lĩnh vực, nhưng chưa thể thay thế con người trên diện rộng.
Khi nào AI thông minh như con người?
Câu hỏi về “Super AI” - trí tuệ nhân tạo thông minh như con người - vẫn còn rất xa.
Hiện nay, AI chỉ giỏi trong những nhiệm vụ rất cụ thể. Nó có thể chơi cờ giỏi hơn con người, nhưng không thể hiểu thế giới một cách toàn diện như con người.
“Trong thế hệ của chúng ta, AI khó có thể thay thế hoàn toàn con người. Có thể phải đến thế hệ sau, hoặc thế hệ sau nữa, thì điều đó mới có khả năng xảy ra”, Tiến sĩ Thành Thi chia sẻ.
(*Quan điểm và trải nghiệm được chia sẻ trong câu chuyện này chỉ mang tính chất cá nhân. Chúng tôi không ủng hộ hay quảng bá bất kỳ tổ chức giáo dục, dịch vụ tài chính hoặc tư vấn cụ thể nào. Người đọc nên tự nghiên cứu và tìm kiếm lời khuyên chuyên nghiệp khi cần thiết.)
Đồng hành cùng chúng tôi tại SBS Vietnamese Facebook & SBS Vietnamese Instagram, và cập nhật tin tức ở sbs.com.au/vietnamese
