Với thiết kế cánh tam giác đặc trưng và phần mũi có thể cụp xuống khi cất và hạ cánh, Concorde không chỉ là một phương tiện di chuyển, mà còn là tuyên ngôn về khả năng chinh phục giới hạn của con người.
Khi Concorde đến Úc, cả bầu trời trở thành sự kiện
Mỗi lần Concorde ghé thăm Úc đều thu hút sự chú ý đặc biệt của truyền thông và công chúng. Năm 1985, phóng viên John Collis của Channel Nine đã có mặt tại Sydney để tường thuật khoảnh khắc Concorde cất cánh trong chuyến bay phá kỷ lục từ Sydney đến London.
“Máy bay được phép cất cánh, những động cơ phản lực khổng lồ gầm rú lao vun vút trên đường băng. Concorde nhanh chóng vút lên độ cao 5.000 feet… và dự kiến hạ cánh tại Heathrow chỉ 17 giờ sau đó, một kỷ lục nữa cho Concorde.”
Dù vậy, những kế hoạch mở đường bay thương mại thường xuyên và có lãi đến Úc rốt cuộc chưa bao giờ trở thành hiện thực.
Chuyến bay thương mại đầu tiên và lời hứa về tương lai
Chỉ chín năm trước chuyến bay kỷ lục đó, vào tháng 1 năm 1976, Concorde đã thực hiện chuyến bay thương mại đầu tiên trong lịch sử. Các nhà bình luận thời sự khi ấy ca ngợi đây là một cuộc cách mạng thực sự.
“Hình dáng như một mũi phi tiêu trên giấy của Concorde hứa hẹn hiệu năng vượt trội và nó đã giữ đúng lời hứa. Bay nhanh gấp đôi, cao gấp đôi và rút ngắn thời gian hành trình xuống còn một nửa.”
Concorde kết hợp sức mạnh thô ráp với sự thanh lịch tinh tế, trở thành chiếc máy bay chở khách độc nhất vô nhị, chuyên phục vụ hoàng gia, người nổi tiếng và giới lãnh đạo doanh nghiệp trên các tuyến bay xuyên Đại Tây Dương.
Thành quả hợp tác Anh – Pháp hiếm có
Được phát triển từ thập niên 1960 bởi British Aircraft Corporation và Sud Aviation (sau này là Aérospatiale), Concorde là kết quả của một dự án hợp tác xuyên quốc gia đầy tham vọng giữa Anh và Pháp.
Ông Peter Archer, Chủ tịch Hiệp hội Hàng không Duxford (Anh), cho biết:
“Họ không đủ nguồn lực để làm riêng rẽ nên đã hợp tác. Trong bảy năm, các kỹ sư Anh và Pháp làm việc cùng nhau, dù một bên dùng hệ mét, bên kia dùng hệ đo lường Anh Mỹ, lại sản xuất ở hai nhà máy khác nhau. Vậy mà cuối cùng mọi thứ vẫn ghép lại và hoạt động hoàn hảo.”
Concorde được thiết kế để bay ở tốc độ hơn gấp đôi vận tốc âm thanh, ở độ cao gần 60.000 feet – rìa của không gian.
Tranh cãi, tiếng ồn và cuộc chiến pháp lý tại Mỹ
Air France và British Airways đặt nhiều kỳ vọng vào các đường bay sinh lợi đến Mỹ, nhưng ban đầu chính quyền Mỹ cấm Concorde, viện dẫn tiếng nổ siêu thanh và lo ngại môi trường. Nhiều ý kiến cho rằng nguyên nhân thực sự là vì Concorde không phải sản phẩm của Mỹ.
Châu Âu phản đối mạnh mẽ, và đến tháng 8 năm 1977, Tòa án Tối cao Mỹ dỡ bỏ lệnh cấm.
Khi bầu trời New York mở cửa cho các chuyến bay siêu thanh, người ta tin rằng phần còn lại của thế giới rồi sẽ theo Concorde.Tòa án Tối cao Mỹ
Tai nạn duy nhất và dấu chấm hết không thể tránh khỏi
Ngày 25 tháng 7 năm 2000, chuyến bay Air France 4590 gặp tai nạn thảm khốc tại sân bay Charles de Gaulle, Paris, sau khi cán phải mảnh kim loại rơi từ một chiếc DC-10.
Lốp nổ, thùng nhiên liệu bị thủng và chiếc Concorde bốc cháy dữ dội trước khi rơi. Toàn bộ 109 người trên máy bay cùng bốn người dưới mặt đất thiệt mạng.
Cựu kỹ sư trưởng John Britton nhớ lại:
“Chúng tôi có mặt tại hiện trường sáng hôm sau. Đó là cú sốc lớn nhất trong sự nghiệp của tôi, bởi Concorde là thứ mà chúng tôi chưa bao giờ nghĩ sẽ gặp tai nạn.”
Dù được cải tiến an toàn và quay trở lại khai thác sau 18 tháng, Concorde không thể phục hồi lượng hành khách, trong khi chi phí bảo trì ngày càng cao.
Một huyền thoại không có người kế nhiệm
Năm 2003, British Airways và Air France chính thức cho Concorde nghỉ hưu. Với những người từng gắn bó, không có gì thay thế được nó.
“Làm sao tôi kể với các cháu rằng ông của chúng từng bay từ London sang New York chỉ trong ba giờ hai mươi phút?” ông John Britton nói “Câu trả lời chính là: Concorde.”
Năm mươi năm sau chuyến bay đầu tiên, Concorde vẫn là lời nhắc nhở về một thời kỳ con người dám mơ lớn và dám bay nhanh hơn cả âm thanh.
Đồng hành cùng chúng tôi tại SBS Vietnamese Facebook & SBS Vietnamese Instagram, và cập nhật tin tức ở sbs.com.au/vietnamese
Nghe SBS Tiếng Việt trên ứng dụng miễn phí SBS Audio, tải về từ App Store hay Google Play
