Khi các cuộc không kích của Hoa Kỳ và Israel bắt đầu trút xuống Iran, bà Fariba Willison, một người phụ nữ gốc Iran sống tại Úc, nhận được cuộc gọi từ chị gái của bà ở Tehran.
"Hôm qua, chị tôi gọi và nói chồng tôi đang chạy thận, và tôi không biết liệu anh ấy có thể về nhà được không. Con gái tôi thì đang trên đường từ trường về. Tôi không biết con bé có ổn không. Rồi chị ấy nói, nếu có thể, tôi hãy trông giúp đứa con gái của chị ấy đang ở Úc, phòng khi có chuyện gì xảy ra với nó."
Bác sĩ phẫu thuật ở Adelaide này là một trong hơn 80.000 cư dân gốc Iran đang sinh sống tại Úc.
Khi tin tức về các cuộc tấn công trên khắp đất nước và vụ ám sát Lãnh tụ tối cao của Iran, ông Ayatollah Ali Khamenei, được lan truyền, cảm xúc trong cộng đồng rất lẫn lộn.
Với việc các cuộc tấn công gây thương vong cho dân thường và dẫn đến các hành động trả đũa trong khu vực, bà Fariba Willison nói với đài SBS rằng bà lo sợ cho sự an toàn của người dân.
"Nó là một cảm xúc rất lẫn lộn. Tôi buồn cho người dân của tôi vì họ phải trải qua một giai đoạn khó khăn như vậy, nhưng đồng thời tôi cũng rất vui và đang ăn mừng vì điều đó đang diễn ra, và nó giống như một ca phẫu thuật. Bạn biết đấy, bạn buồn vì bệnh nhân phải gây mê, rồi dao mổ được đưa ra, phải cắt bỏ khối u và mọi thứ trước khi bệnh nhân có thể khỏe lại. Vì vậy, tôi cảm thấy đất nước tôi đang trải qua một cuộc đại phẫu."
Trên khắp nước Úc, nhiều thành viên cộng đồng người Iran ở nước ngoài đã xuống đường ăn mừng tin tức này.
Sau cuộc Cách mạng Iran năm 1979, khi chế độ Hồi giáo nắm quyền kiểm soát đất nước, cộng đồng người Iran ở nước ngoài đã tăng lên đáng kể.
Với hơn 4 triệu người Iran ước tính đang sinh sống ở nước ngoài, nhiều người đã buộc phải rời bỏ quê hương giữa những khó khăn kinh tế nghiêm trọng và sự đàn áp chính trị và tôn giáo.
Tại Canberra, người Úc gốc Iran cho rằng các cuộc tấn công này là sự khởi đầu cho sự kết thúc của chế độ.
Tập trung biểu tình bên ngoài đại sứ quán Iran cũ, một số người bày tỏ hy vọng sẽ thấy Iran được lãnh đạo bởi ông Reza Pahlavi, con trai của Quốc vương Mohammad Reza Pahlavi, vị vua cuối cùng của Iran trước khi chế độ quân chủ bị lật đổ.
"Tôi nóng lòng chờ ngày được bước vào một đất nước Iran tự do, dưới sự lãnh đạo của Vua Reza Pahlavi, cho đến khi có một nền dân chủ, nơi chúng tôi có thể bỏ phiếu và người dân Iran được tự do bầu chọn. Ông ấy chỉ tham gia trong giai đoạn chuyển tiếp… Thật buồn khi thấy người dân Iran ăn mừng một cuộc chiến đang diễn ra ngay trên đất nước họ, nhưng đó là cảm xúc của họ. Họ chỉ cảm thấy nhẹ nhõm vì hy vọng rằng chế độ sẽ thay đổi."
Trong bối cảnh Tổng thống Donald Trump tuyên bố các cuộc tấn công vào Iran sẽ tiếp tục cho đến khi tất cả các mục tiêu của Hoa Kỳ được hoàn thành, những người khác ở Canberra cho biết họ lo lắng cho gia đình ở quê nhà.
"Tôi có các cô, chú, bác và anh chị em họ, và tôi nghĩ họ vẫn ổn. Ở Iran thường xuyên xảy ra tình trạng mất điện, và những sự kiện như thế này cũng thường xảy ra, nên bạn không biết chuyện gì đang xảy ra ở đó, vì vậy trong thâm tâm bạn cứ lo lắng, kiểu như họ vẫn ổn thôi. Hy vọng mọi chuyện sẽ ổn thỏa."
Vẫn chưa rõ liệu cái chết của ông Khamenei, người lãnh đạo chế độ từ năm 1989, sẽ mở ra một kỷ nguyên mới hay chỉ là sự lặp lại những gì đã có đối với người dân Iran.
Trên đường phố Sydney, nơi sinh sống của cộng đồng người Iran lớn nhất tại Úc, các thành viên cộng đồng cho rằng người dân Iran xứng đáng được hưởng nền dân chủ.
"Tôi hy vọng, tôi thực sự hy vọng rằng chúng tôi sẽ có một chính phủ do người dân bầu ra, và họ có thể điều hành đất nước như một quốc gia dân chủ giống như mọi nơi khác, nhưng tôi không biết điều gì sẽ xảy ra."
Mặc dù đã có những nỗ lực mạnh mẽ nhằm thay đổi chế độ từ cả người dân Iran trong và ngoài nước, một số thành viên cộng đồng cho rằng Hoa Kỳ và Israel không phải là những người thích hợp để làm điều đó.
Sau khi Tổng thống Donald Trump lật đổ chính quyền của Nicolas Maduro ở Venezuela, nhiều người đã thất vọng khi Hoa Kỳ cho phép đảng của ông ta tiếp tục nắm quyền.
Do đó, nhiều câu hỏi đã được đặt ra về khả năng, hay sự quan tâm thực sự, của ông Trump trong việc khôi phục nền dân chủ.
Tại Sydney, người biểu tình này nói rằng các cuộc tấn công của Hoa Kỳ và Israel không phải là cách để giải phóng Iran.
"Tôi thực sự muốn thấy có điều gì đó được thực hiện đối với chế độ Iran, nhưng không phải bởi ông Netanyahu và ông Trump. Người dân Iran sẽ tự quyết định số phận của họ, giống như sau vụ thảm sát. Hàng nghìn người dân đã bị Cộng hòa Hồi giáo tàn sát trên đường phố. Đã có đủ loại hành động, biểu tình, người dân tụ tập trên đường phố, trường học và nhiều nơi khác, và bom của Hoa Kỳ sẽ chấm dứt điều đó."
Tuy nhiên, những người khác lại cho rằng người dân Iran không thể lật đổ ông Khamenei nếu không có sự hỗ trợ từ bên ngoài.
"Chúng tôi cần sự hỗ trợ quân sự từ bên ngoài, chúng tôi không thể tự làm được từ bên trong. Chỉ trong vòng một tháng trước, họ đã giết chết 100.000 người. Những người vô tội bị giết. Họ xuống đường với hy vọng có thể thay đổi chế độ này, nhưng họ đã không thể làm được."
Ông Siamak Ghahreman, Chủ tịch Tổ chức Cộng đồng người Iran tại Úc, cho biết trong khi đa số cộng đồng hoan nghênh cái chết của ông Ayatollah, một số người lại muốn ông ta phải ra tòa xét xử.
"Đây là kết quả tốt thứ hai có thể xảy ra. Chúng tôi hy vọng rằng bằng cách loại bỏ ông Khamenei, chúng ta sẽ tiến gần hơn đến việc loại bỏ toàn bộ chế độ."
Người phát ngôn cộng đồng, Tiến sĩ Ali Zahedi, cho biết ông hy vọng sẽ có đủ động lực để bảo đảm các quyền tự do ở Iran có thể được khôi phục.
"Những thông tin mới nhất cho thấy người dân rất, rất vui mừng vì họ có thể nói chuyện, có thể đi lại và có thể công khai yêu cầu những gì họ muốn. Họ đã xuống đường. Họ đang ăn mừng theo một cách nào đó, và họ hy vọng rằng các đặc vụ IRGC và lực lượng an ninh của chế độ sẽ bị giải tán, sẽ không thể làm hại họ nữa."
Sau 47 năm dưới sự cai trị của giới giáo sĩ, các luật sư nhân quyền và những người dân Iran sống ở nước ngoài hiện đang kêu gọi tiếp tục gây áp lực quốc tế để giúp lật đổ chế độ này.
Trong khi hy vọng về một Iran tự do dường như là điều không thể trong một thời gian dài, Tiến sĩ Zahedi nói rằng người dân Iran giờ đây phải được trao cơ hội tự quyết định tương lai của họ.
"Tâm trạng rất tích cực. Đây là một trong những thay đổi lớn nhất trong 47 năm cầm quyền của chế độ này, và chúng tôi tin rằng những thay đổi này sẽ tốt đẹp. Chúng tôi hy vọng rằng các lực lượng quốc tế sẽ tôn trọng nhân quyền ở Iran, sẽ tôn trọng việc giảm thiểu thiệt hại cho người dân và quyền của người dân trong việc tự quyết định tương lai của họ."
Đồng hành cùng chúng tôi tại SBS Vietnamese Facebook và cập nhật tin tức ở sbs.com.au/vietnamese
Chúng tôi cũng có mặt trên YouTube
Nghe SBS Tiếng Việt trên ứng dụng miễn phí SBS Audio, tải về từ App Store hay Google Play
