Cuộc điều tra độc lập khi Úc giải quyết cuộc khủng hoảng nhà ở tồi tệ nhất

Nằm vật vựa trên ghế sa lông ở phòng khách của người quen hàng tháng liền, hay chuyển về sống với bố mẹ rồi chen chúc trong căn nhà chung ở tuổi ngoài 40 của bạn, đây chỉ là một số trong những tình huống mà hàng ngàn người đang phải đối mặt, khi Úc đương đầu với cuộc khủng hoảng nhà ở tồi tệ nhất được ghi nhận.

‘Nhà Cho Mọi Người' một chiến dịch toàn quốc tìm cách khắc phục khủng hoảng hiện phát động một cuộc điều tra độc lập mới, được gọi là ‘Ủy ban về Khủng hoảng Nhà ở’, được thiết lập để lắng nghe các thành viên cộng đồng bao gồm cả người thuê nhà, những người có khoản vay mua nhà gặp khó khăn và các dịch vụ dành cho người vô gia cư.

Người phát ngôn của chiến dịch là Maiy Azize cho biết, Ủy ban sẽ được tổ chức vào tháng 5, trong khoảng thời gian ít nhất 2 ngày và diễn ra vào một thời điểm quan trọng.

"Úc đang ở giữa cuộc khủng hoảng nhà ở tồi tệ nhất, mà chúng ta từng trải qua".

"Chúng ta có hàng trăm, hàng trăm ngàn gia đình trên khắp đất nước, đang trong tình trạng căng thẳng nghiêm trọng nhất về tiền thuê nhà".

"Có 640 ngàn gia đình không chỉ đang gặp khó khăn về tiền thuê nhà, mà còn là tình trạng căng thẳng nghiêm trọng nhất về tiền thuê nhà, khiến họ có nguy cơ trở thành người vô gia cư".

"Chúng ta có giá nhà trung bình ở các thành phố lớn như Sydney, đắt đến mức bạn thực sự cần phải có thu nhập trên 200 ngàn đô la mới có thể vay được và chúng ta có giá thuê tăng 75%, kể từ khi chúng tôi bắt đầu đại dịch, vậy đây thực sự là một cuộc khủng hoảng”, Maiy Azize .

Trước đây, một số cuộc điều tra của chính phủ liên bang, quốc hội, tiểu bang và lãnh thổ đã được tổ chức.

Bà Azize cho biết điều khiến họ trở nên khác biệt, là nó sẽ giới thiệu trải nghiệm của những người thường ngày bị tổn hại bởi cuộc khủng hoảng.

"Những gì chúng ta thấy là, khi quốc hội có yêu cầu và khi chính phủ tiểu bang và lãnh thổ có yêu cầu, họ tìm đến các tổ chức, các học giả, tất cả những điều đó đều tuyệt vời và thực sự quan trọng, chúng ta cần được nghe từ những người đó".

"Nhưng điều họ không làm, là lắng nghe ý kiến từ những người dân Úc bình thường bị ảnh hưởng bởi cuộc khủng hoảng".

"Chúng tôi đã nghe được ý kiến từ hàng trăm người, đã đệ trình lên ủy ban của chúng tôi và chúng tôi mong muốn được giới thiệu những câu chuyện và trải nghiệm của họ, bởi vì họ là những người thực sự có thể cho chúng tôi biết, cuộc sống đang đối mặt như thế nào”, Maiy Azize .

Trong khi đó Cựu Thượng nghị sĩ Lao động của New South Wales, với nhiệm kỳ từ 2008 đến 2019 là ông Doug Cameron, sẽ giữ vai trò đồng Ủy viên trong cuộc điều tra cùng với Giáo sư Nicole Gurran, chuyên gia về nhà ở của Đại học Sydney.

Ông Cameron nói, nhà ở là một điều cần thiết căn bản.

“Vấn đề gia cư nên được coi là chuyện hạ tầng quan trọng, không nên được coi chỉ đơn giản là một khu vực tạo ra của cải cho những người có thể mua, trong thị trường nhà đất, đây cũng là một vấn đề lớn".

"Trừ khi giải quyết được, chúng ta sẽ có những người cố gắng thâm nhập vào thị trường nhà đất đang thất bại".

"Và rõ ràng khi thị trường theo các chính sách tân tự do, khi thị trường thất bại thì chính phủ cần có sự can thiệp".

"Tôi không nghĩ đã có đủ sự can thiệp của chính phủ và không nghĩ đã có đủ sự tập trung vào nhà ở công cộng, cũng như đã có đủ sự tập trung vào nhà ở xã hội, để bảo đảm rằng chúng ta có thể giải quyết cuộc khủng hoảng lớn về nhà ở và mọi người có một cuộc sống tươm tất, với ngôi nhà xứng đáng và an toàn”, Doug Cameron.

Được biết tổ chức ‘Nhà Cho Mọi Người’ hay ‘Everybody’s Home’ viết thư cho các Bộ trưởng Bộ Nhà ở và Bộ Dịch vụ Xã hội, mời họ tham gia vào tiến trình này.

Người phát ngôn Maiy Azize cho biết, họ đang kêu gọi chính phủ thực hiện 2 hành động chính

"Điều đầu tiên chúng ta cần họ làm, là thực sự đẩy mạnh và bắt đầu tự cung cấp nhà ở".

"Quay lại thời kỳ giá nhà ở ở Úc còn phải chăng, khoảng 1/3 số người thuê nhà thuê từ chính phủ và khoảng ¼ hóa đơn mới tăng giá, là do chính phủ xây dựng".

"Bây giờ nó là một phần tuyệt đối của điều đó, đại đa số mọi người đều có chủ nhà riêng".

"Nhà ở ngày càng đắt đỏ và chính phủ ngày càng rút lui nhiều hơn, điều đó cần phải thay đổi".

"Việc khác mà chúng ta cần thấy họ làm, là thu hồi một số khoản thuế này cho các chủ nhà có sở thích và các nhà đầu tư nhỏ lẻ".

"Chúng tôi biết rằng, điều đó đang đẩy chi phí nhà ở lên cao, nhưng cũng có nghĩa là chính phủ đang chi nhiều tiền nhất, cho những người thực sự không cần sự giúp đỡ, trong cuộc khủng hoảng này”, Maiy Azize.

Thế nhưng chúng ta lâm vào tình trạng nầy bằng cách nào?

Giáo sư Hal Pawson của Đại học New South Wales cho biết, người Úc vẫn đang phải trải qua một sự xáo trộn lớn trên thị trường nhà đất, phần lớn là do đại dịch COVID-19 gây ra.

“Giá một ngôi nhà đã tăng 50% trong 4 năm qua, điều này thực sự ngay cả ở Úc, nơi giá nhà khá cao trong nhiều thời kỳ, đó vẫn là một mức khá cao".

"Nhưng tôi nghĩ điều đáng ngạc nhiên hơn, hoặc đáng chú ý hơn là giá thuê, cũng đã tăng khoảng 50% kể từ tháng 3 năm 2020, tức là thời điểm bắt đầu xảy ra dịch COVID, điều đó đang khiến rất nhiều người phải chịu áp lực”, Hal Pawson.

Giáo sư Pawson cho biết điều kiện thuê nhà ở Úc, đang tụt hậu so với các nơi khác trên thế giới.

"Có lẽ không chỉ vì họ đang phải đối mặt với mức tăng tiền thuê nhà rất cao vào thời điểm hiện tại, mà căn bản hơn là vì sự an toàn về quyền sở hữu trong khu vực cho thuê tư nhân, thực sự khá hạn chế ở Úc".

"Nó đã được cải thiện ở một số tiểu bang trong 2 hoặc 3 năm qua, vì một số tiểu bang đã xem xét vấn đề này và nhận ra rằng, cần phải cập nhật luật thuê nhà ở của họ và những thành phần chính của điều đó, sẽ chấm dứt khả năng xảy ra tình trạng chủ nhà chấm dứt hợp đồng thuê nhà, mà không có lý do gì để làm như vậy”, Hal Pawson.

Điều này được gọi là trục xuất không có căn cứ, khi chủ nhà quyết định chấm dứt hợp đồng thuê nhà, mà không cần đưa ra bất kỳ lý do nào để làm như vậy.

Một số tiểu bang đã đưa ra những cải cách đối với Đạo luật thuê nhà ở, yêu cầu chủ nhà đưa ra lý do chấm dứt hợp đồng thuê nhà và chỉ đồng ý chấm dứt hợp đồng thuê nhà, vì lý do được coi là có thể chấp nhận được.

Giáo sư Pawson nói rằng việc giảm bớt các trường hợp mà chủ nhà có thể chấm dứt hợp đồng thuê nhà, sẽ mang lại sự an toàn hơn cho người đi thuê.

“Một số tiểu bang của Úc đã và đang đi theo hướng đó, đặc biệt là Victoria đã đưa vào chế độ mới vào năm 2021, New South Wales đã có sự thay đổi chính phủ vào năm 2023 và chính phủ mới khi thành lập, đã cam kết thực hiện một sự thay đổi tương tự".

"Điều đó vẫn chưa xảy ra, nhưng tôi tin rằng nó sẽ xảy ra, sẽ có sự cải thiện về tính chất an toàn đối với những người thuê nhà trong khu vực tư nhân, nhờ vào những điều đó”, Hal Pawson.

Tuy nhiên với việc nhiều người Úc vẫn cảm thấy khó khăn, Giáo sư Pawson cho rằng điều thực sự cần thiết, là tăng nguồn cung nhà cho thuê giá rẻ cho người có thu nhập thấp, điều mà ông cho là đã quá hạn từ lâu.

“Đó là điều một lần nữa đang bắt đầu xảy ra, thông qua quỹ tương lai của Housing Australia, sáng kiến đầu tư vào nhà ở xã hội và nhà ở giá rẻ, của chính phủ liên bang".

"Vì vậy điều đó đang được tiến hành vào lúc này, nhưng phải mất một thời gian để có hiệu lực, thậm chí như vậy thì vẫn còn quá ít".

"Nó cần phải như vậy, cần phải được mở rộng, tôi nghĩ để thực sự đáp ứng được cuộc trò chuyện ở quy mô của thách thức đang tồn tại”, Hal Pawson.