Vào cuối tháng Một, một cuộc bầu cử đặc biệt đã diễn ra cho ghế Thượng viện bang Texas.
Ứng cử viên Đảng Dân chủ, một thợ máy công đoàn và cũng là cựu quân nhân Không quân Mỹ Taylor Rehmet, đã giành chiến thắng với cách biệt hai con số, qua đó giúp Đảng Dân chủ lần đầu tiên giành quyền kiểm soát ghế này từ tay Đảng Cộng hòa sau nhiều thập niên.
“Điều này rất có ý nghĩa bởi tôi là một lãnh đạo công đoàn. Tôi xuất thân từ hoàn cảnh rất bình dị, và tôi có thể đi đến đây nhờ sự tin tưởng của cộng đồng, của các lãnh đạo công đoàn và những người lao động đã sát cánh phía sau tôi, thực sự tin vào những giá trị mà chiến dịch này đại diện.”
Chủ tịch Đảng Cộng hòa tại hạt Tarrant, ông Tim Davis, gọi kết quả này là một hồi chuông cảnh tỉnh trước thềm cuộc bầu cử giữa nhiệm kỳ vào tháng 11, vốn sẽ quyết định cục diện Quốc hội liên bang.
“Theo nhiều cách, tôi nghĩ đây là cuộc bầu cử đầu tiên của chu kỳ giữa nhiệm kỳ năm 2026. Và vì vậy, chúng tôi có cơ hội – ngay tại hạt Tarrant – để nhìn lại cử tri, xem ai đã đi bầu, điều gì là quan trọng đối với họ, rồi điều chỉnh thông điệp và chiến lược của mình khi hướng đến tháng 11. Đó là điều tích cực.”
Đảng Dân chủ chỉ cần lật ngược ba khu vực bầu cử hiện do Đảng Cộng hòa nắm giữ vào tháng 11 để giành quyền kiểm soát Hạ viện Mỹ, và họ kỳ vọng những cuộc bầu cử như thế này là dấu hiệu cho thấy sự ủng hộ mạnh mẽ của cử tri đang nghiêng về phía mình.
Tuy nhiên, họ cũng đang phải nỗ lực giữ lại một số ghế vốn được xem là “an toàn” trong quá khứ.
Một trong số đó là Địa hạt Hạ viện số 18 tại Texas.
Trong cuộc bầu cử tổng thống năm 2024, bà Kamala Harris đã giành khoảng 69% số phiếu tại khu vực này, và mới đây, một ứng cử viên Dân chủ khác là Christian Menefee đã thắng cử vào tháng Một sau vòng bầu cử lại.
“Tôi sẽ không làm mọi người thất vọng. Hãy bắt tay vào làm việc.”
Chiếc ghế mà ông Menefee giành được đã bị bỏ trống suốt một năm, sau khi nghị sĩ tiền nhiệm Sylvester Turner qua đời.
Thống đốc Cộng hòa Greg Abbott đã vấp phải nhiều chỉ trích gay gắt vì mất hơn tám tháng mới tổ chức cuộc bầu cử sơ bộ toàn đảng để lấp chỗ trống sau khi ông Turner qua đời. Tuy nhiên, gần đây, mối quan tâm lớn hơn lại xoay quanh chính cơ cấu của cử tri trong khu vực này.
Địa hạt này vốn trước đây tập trung quanh thành phố Houston và hoàn toàn nằm trong hạt Harris ở đông nam Texas, nay đã bị vẽ lại ranh giới và bị chia nhỏ vào gần nửa tá khu vực bầu cử khác.
Cư dân Houston, ông Tobin Hellums, là một trong nhiều cử tri phẫn nộ trước sự thay đổi này.
“Với cá nhân tôi, việc ranh giới địa hạt nằm ở đâu để tôi bày tỏ quan điểm hay bỏ phiếu không phải là điều quan trọng. Nhưng đây rõ ràng là một động thái chính trị của chính quyền hiện tại nhằm thu hẹp khả năng tham gia bầu cử của các cộng đồng thiểu số.”
Nhà báo Juan Lozano của hãng Associated Press cho biết một số cử tri thậm chí còn không chắc mình hiện đủ điều kiện bỏ phiếu ở địa hạt nào.
“Điều này đang gây ra lo ngại và hoang mang cho một bộ phận cử tri, bởi họ không biết liệu mình còn sống trong địa hạt cũ theo ranh giới mới hay sẽ phải bỏ phiếu ở một khu vực Quốc hội khác.”
Một cư dân Houston khác, bà Shampu Sibley, cho biết một số cử tri đã trở nên nản lòng trước những diễn biến hiện nay.
“Việc vẽ lại ranh giới, thay đổi địa hạt, cùng với bầu không khí chính trị quá căng thẳng và đầy ngôn từ công kích khiến nhiều người thực sự đã buông xuôi, không còn quan tâm nữa.”
Ông Christian Menefee nói rằng ông đang cố gắng khuyến khích mọi người tiếp tục tham gia chính trị, dù với một số người, như Kelliyah Kenney ở Houston, thì điều đó gần như không cần nhắc nhở.
“Việc được đại diện là rất quan trọng. Với tôi, điều quan trọng là biết mình đã đăng ký cử tri đúng khu vực hay chưa, nhất là khi tôi là sinh viên đại học. Tôi vốn đã phải bỏ phiếu xa nhà, và giờ đang quen dần với việc đăng ký tại hạt Harris. Với những thay đổi mới này, theo tôi, việc cập nhật thông tin về khu vực bầu cử của mình để có thể lên tiếng và thực hiện quyền bỏ phiếu là vô cùng quan trọng.”
Bà Shampu Sibley cũng khẳng định quyết tâm không đứng ngoài cuộc.
“Chúng tôi không nói rằng họ muốn đánh cắp bầu cử, nhưng rõ ràng họ khiến việc bỏ phiếu trở nên vô cùng khó khăn đối với các cộng đồng da màu. Chính vì vậy mà cần những người như tôi – bất kể họ làm gì hay nói gì – thì trách nhiệm duy nhất của tôi vẫn là bảo đảm rằng tôi đi bỏ phiếu.”
Tuy nhiên, việc vẽ lại địa hạt không phải là mối lo duy nhất hiện nay.
Trong một cuộc phỏng vấn podcast với cựu Phó Giám đốc FBI Dan Bongino, ông Donald Trump tiếp tục lặp lại những tuyên bố sai sự thật rằng cuộc bầu cử năm 2020 đã bị “đánh cắp” khỏi tay ông, đồng thời cho rằng Đảng Cộng hòa nên tiếp quản quy trình bầu cử vốn theo Hiến pháp Mỹ là trách nhiệm của các bang.
“Đảng Cộng hòa nên nói rằng ‘chúng tôi muốn tiếp quản’. Chúng ta nên tiếp quản việc bỏ phiếu ít nhất là ở khoảng 15 nơi. Đảng Cộng hòa nên quốc hữu hóa việc bầu cử.”
Trước đó, ông Trump từng kêu gọi cấm bỏ phiếu qua thư, nghi ngờ tính an toàn của các máy bỏ phiếu, và đưa ra những cáo buộc sai sự thật rằng hàng triệu người không phải công dân Mỹ thường xuyên tham gia bỏ phiếu.
Hạt Fulton, bang Georgia, từng là chiến trường trọng yếu trong nỗ lực bất thành của ông Trump nhằm duy trì quyền lực sau cuộc bầu cử năm đó.
Chủ tịch Hội đồng Ủy viên hạt Fulton, ông Rob Pitts, cho biết những tuyên bố của ông Trump về cuộc bầu cử năm 2020 đã nhiều lần được chứng minh là không đúng.
“Mọi cuộc kiểm toán, mọi lần kiểm phiếu lại, mọi phán quyết của tòa án đều đã xác nhận điều mà người dân hạt Fulton chúng tôi vốn đã biết: các cuộc bầu cử diễn ra công bằng, chính xác và mọi lá phiếu hợp pháp đều được tính. Những nỗ lực đang diễn ra không nhằm tìm kiếm sự thật, mà là để đe dọa và đánh lạc hướng.”
Những phát biểu này cùng với lời kêu gọi quốc hữu hóa việc bầu cử của Tổng thống được đưa ra chỉ vài ngày sau khi Cục Điều tra Liên bang Mỹ (FBI) tiến hành một cuộc đột kích vào một văn phòng bầu cử tại hạt Fulton.
FBI cho biết họ có lệnh thu giữ các thùng hồ sơ lưu trữ liên quan đến cuộc bầu cử năm 2020.
Ủy viên Mo Ivory Martin cho rằng vụ đột kích đã làm dấy lên lo ngại sâu rộng rằng ông Trump và những người ủng hộ ông có thể đang tìm cách giành lợi thế trong cuộc bầu cử giữa nhiệm kỳ bằng những con đường khác.
“Tất cả những điều này đều xoay quanh tháng 11 năm 2026, cuộc bầu cử sơ bộ vào ngày 19 tháng 5 và sau đó là cuộc bầu cử tháng 11. Ông ấy không muốn cuộc bầu cử giữa nhiệm kỳ làm suy yếu quyền lực của mình, vì vậy ông ấy đang tìm cách tạo ra hỗn loạn. Đó là cách ông ấy hành động.”
Hiện có rất ít dấu hiệu phản đối từ phía Đảng Cộng hòa, ngoại trừ Lãnh đạo phe đa số Thượng viện John Thune, người cho biết ông không ủng hộ việc liên bang hóa các cuộc bầu cử.
Chủ tịch Hạ viện Mike Johnson cũng đưa ra tuyên bố sau đây:
“Việc tổ chức bầu cử từ trước đến nay luôn là trách nhiệm của các bang.”
Tuy nhiên, phần lớn các nghị sĩ Cộng hòa vẫn duy trì sự trung thành với chương trình nghị sự của ông Trump.
Các nghị sĩ bảo thủ tại Thượng viện và Hạ viện hiện đang thúc đẩy thông qua một dự luật mang tên SAVE Act, theo đó cử tri sẽ buộc phải xuất trình hộ chiếu hoặc giấy khai sinh để chứng minh quốc tịch khi đăng ký bỏ phiếu.
Điều này diễn ra bất chấp những lo ngại từ phía Dân chủ, như Thượng nghị sĩ Chuck Schumer, rằng đạo luật này sẽ ngăn cản hàng triệu người tham gia bầu cử.
“Dự luật này không hề nhằm bảo vệ các cuộc bầu cử, mà hoàn toàn là để liên bang hóa việc đàn áp cử tri. SAVE Act chẳng khác nào phiên bản Jim Crow 2.0.”
Ngoài ra, còn có những thông tin chưa được xác nhận cho rằng Tổng thống Trump đang chuẩn bị đe dọa cắt nguồn tài trợ liên bang liên quan đến bầu cử đối với những bang phản đối các biện pháp bỏ phiếu mới.
Chưa có thông báo chính thức nào được đưa ra, nhưng ông Trump từng phát biểu như sau:
“Tình trạng gian lận bầu cử thật khủng khiếp. Và chính phủ liên bang không nên cho phép điều đó. Chính phủ liên bang cần phải can thiệp.”
Dù thường xuyên xem nhẹ bầu cử giữa nhiệm kỳ với lập luận rằng đảng đương nhiệm lúc nào cũng gặp khó khăn, ông Donald Trump vẫn ý thức rất rõ tầm quan trọng của việc Đảng Cộng hòa duy trì thế đa số mong manh tại Quốc hội.
Ông đã nói thẳng điều này với những người ủng hộ trong một bài phát biểu tại vùng ngoại ô thành phố Des Moines, bang Iowa, trong tuần này.
“Chúng ta phải thắng trong cuộc bầu cử giữa nhiệm kỳ. Hãy nhớ điều đó. Mọi người phải ra ngoài và đi bỏ phiếu. Bầu cử giữa nhiệm kỳ rất quan trọng. Chúng ta sẽ thực sự nỗ lực hết sức để giành chiến thắng.”
Ông Robb Pitts cho biết ông vẫn nhớ rõ những gì các nhân viên bầu cử tại Georgia đã phải trải qua sau khi cuộc bầu cử năm 2020 không diễn ra theo hướng có lợi cho Đảng Cộng hòa tại hạt này.
Ông nói rằng điều khiến ông lo ngại không chỉ là việc tước quyền bầu cử, mà còn là nguy cơ bạo lực.
“Sau cuộc bầu cử năm 2020, các nhân viên phòng phiếu tại hạt Fulton đã phải hứng chịu sự quấy rối tàn bạo và có chủ đích. Vì vậy, điều hết sức quan trọng là dữ liệu từ cuộc bầu cử năm 2020 không được sử dụng để tiếp tục đe dọa những con người đã phải chịu đựng quá nhiều. Bước sang năm nay, bầu cử 2026, những diễn biến trong tuần này cho thấy hạt Fulton vẫn đang là một mục tiêu, và tôi được cho biết rằng cá nhân tôi cũng là một mục tiêu. Tôi là người đủ mạnh mẽ để đối mặt với điều đó. Nhưng dù đã quen với những lời công kích và ngôn từ kích động, chúng tôi sẽ không nhượng bộ dù chỉ một tấc cho những ai tìm cách chiếm quyền kiểm soát các cuộc bầu cử của chúng ta.”
READ MORE
SBS Việt ngữ
Đồng hành cùng chúng tôi tại SBS Vietnamese Facebook & SBS Vietnamese Instagram, và cập nhật tin tức ở sbs.com.au/vietnamese
Nghe SBS Tiếng Việt trên ứng dụng miễn phí SBS Audio, tải về từ App Store hay Google Play
