Giao tranh giữa lực lượng Houthi và quân đội Yemen được Saudi Arabia hậu thuẫn, đã gia tăng dữ dội trong những ngày cuối tuần qua. Một cơ quan của Liên Hiệp Quốc cảnh báo số người phải rời bỏ nhà cửa đang “tăng lên nhanh chóng từng giờ”.
Tình hình chiến sự leo thang tại Yemen đang làm dấy lên những mối lo ngại sâu sắc về một cuộc khủng hoảng nhân đạo mới, đồng thời đe dọa một trong những tuyến hàng hải chiến lược quan trọng nhất của thế giới.
Hiện lực lượng Houthi mở rộng kiểm soát tại vùng duyên hải Hồng Hải.
Hàng trăm người đã thiệt mạng và hàng chục ngàn người phải di tản, khi lực lượng Houthi liên tiếp mở các cuộc tấn công và tiến chiếm nhiều vị trí chiến lược tại Yemen.
Sau một tuần giao tranh ác liệt khiến hàng trăm người tử trận, quân Houthi đã kiểm soát phần lãnh thổ Yemen tiếp giáp eo biển Bab al-Mandab. Đây là một trong những huyết mạch hàng hải quan trọng nhất thế giới, nối Hồng Hải với Vịnh Aden và là cửa ngõ phía nam dẫn vào kinh đào Suez.
Việc kiểm soát khu vực này không những làm gia tăng áp lực lên hoạt động vận tải quốc tế mà còn đe dọa các tuyến xuất cảng dầu hỏa của Saudi Arabia vốn đang được chuyển hướng khỏi eo biển Hormuz.
Hôm Chủ nhật, lực lượng Houthi, còn được biết đến dưới tên Ansar Allah (Những Người Phò Trợ Thượng Đế), tuyên bố đã sử dụng phi cơ không người lái và hỏa tiễn để tấn công nhiều mục tiêu bên trong lãnh thổ Saudi Arabia, trong đó có một căn cứ quân sự gần biên giới Yemen.
Người phát ngôn quân sự Houthi, ông Yahya Saree, không đưa ra bằng chứng cụ thể cũng không cho biết thời điểm cuộc tấn công xảy ra.
Tổ chức cứu trợ quốc tế Oxfam cảnh báo rằng, những diễn biến mới nhất đang đặt người dân Yemen, trước một nguy cơ hết sức nghiêm trọng sau hơn mười năm nội chiến.
Ông Ferran Puig, Giám đốc Oxfam tại Yemen, cho biết:
“Tác động nhân đạo hiện nay đã vô cùng nghiêm trọng. Hai phần ba dân số Yemen hiện cần được trợ giúp nhân đạo. Hàng ngàn người đang đứng trước nguy cơ chết đói. Nếu các hoạt động quân sự tiếp tục leo thang, nạn đói và làn sóng di tản sẽ còn gia tăng, đồng thời làm gián đoạn những nguồn cứu trợ mà hàng triệu người đang phải dựa vào để sinh tồn”, Ferran Puig.
Hiện lực lượng Houthi kiểm soát toàn bộ bờ biển Hồng Hải của Yemen.
Lực lượng Houthi hiện tuyên bố, phong tỏa các mục tiêu dầu khí và vận tải của Saudi Arabia. Tuy nhiên, họ khẳng định các tàu thuyền thuộc những quốc gia khác sẽ không trở thành mục tiêu tấn công.
Sau khi chiếm được thành phố cảng Mocha thuộc tỉnh Taiz hôm thứ Sáu, Houthi đã kiểm soát toàn bộ vùng duyên hải Yemen dọc theo Hồng Hải.
Tuy vậy, quân đội Yemen vẫn còn nắm giữ một số khu vực trong tỉnh Taiz, bao gồm cả thủ phủ cùng tên. Giao tranh trong vùng vẫn tiếp tục diễn ra dữ dội.
Các nguồn tin quân sự cho biết lực lượng chính phủ đã mở các cuộc phản công mới nhằm vào những vị trí của Houthi quanh Taiz.
Theo Lực lượng Kháng chiến Quốc gia thân chính phủ, hơn 500 binh sĩ Yemen đã thiệt mạng trong các cuộc giao tranh từ ngày 9 tháng 8 đến ngày 10 tháng 9. Tổ chức này cũng khẳng định thương vong của Houthi còn cao hơn nhiều, tuy chưa có xác nhận độc lập.
Mạng lưới Yemen về Nhân quyền và Tự do cho biết đã ghi nhận trên 950 vụ vi phạm đối với dân thường tại các khu vực mới bị Houthi chiếm giữ dọc bờ biển phía tây.
Trong số đó có trên 150 trường hợp bị thiệt mạng.
Sau khi các thành phố Mocha, Khokha và al-Wazi'iyah rơi vào tay Houthi, cư dân địa phương đã ồ ạt di chuyển về phía Aden và tỉnh Lahj nhằm tìm nơi lánh nạn.
Cao ủy Tị nạn Liên Hiệp Quốc (UNHCR) cho biết các cuộc giao tranh tại Taiz, vùng duyên hải phía tây và nhiều tỉnh khác đã khiến hơn 50.000 người phải rời bỏ nhà cửa.
Trong khi đó số người di tản tăng “từng giờ”.
Theo Tổ chức Di cư Quốc tế (IOM), kể từ khi giao tranh bùng phát mạnh trở lại trong tuần qua, số người phải di tản trong nội địa Yemen đã tăng thêm khoảng 46.000 người và con số ấy vẫn đang tiếp tục gia tăng từng giờ.
Tổng Giám đốc IOM, bà Amy Pope, cho biết:
“Nhiều gia đình buộc phải bỏ chạy lần thứ hai hoặc lần thứ ba trong cuộc chiến này, trong khi họ gần như không còn gì trong tay. Khi chiến sự lan rộng, việc tiếp cận những người cần được cứu trợ sinh mạng trở nên ngày càng khó khăn hơn”, Amy Pope.
Từ đầu tháng Chín đến nay, hơn 82.000 người đã phải chạy khỏi vùng giao tranh. Trong số đó có hơn 2.000 người vượt biển sang Djibouti.
Được biết Lực lượng Houthi và chính quyền Yemen được Saudi Arabia hậu thuẫn đã giao tranh với nhau hơn mười năm qua.
Thỏa thuận đình chiến đạt được năm 2022 từng giúp chiến sự lắng dịu trong một thời gian, nhưng không mang lại triển vọng chấm dứt chiến tranh.
Hiện nay, khi căng thẳng trong khu vực liên quan đến Iran tiếp tục gia tăng, Yemen, vốn đã là một trong những quốc gia nghèo nhất thế giới Arab, lại thêm một lần bị cuốn sâu vào vòng xoáy nội chiến.
Theo các ước tính của Liên Hiệp Quốc công bố trước đây, cuộc chiến Yemen đã khiến hơn 150.000 người thiệt mạng trực tiếp. Ngoài ra, khoảng 220.000 người khác được cho là đã chết vì những hệ quả gián tiếp như đói khát, bệnh tật và thiếu thốn dịch vụ y tế.
Ngày nay, khoảng 22 triệu người Yemen vẫn đang sống nhờ vào nguồn viện trợ nhân đạo quốc tế.
Hiện nay có nhiều lo ngại cho an ninh hàng hải quốc tế.
Việc Houthi kiểm soát toàn bộ bờ biển phía tây Yemen, có thể giúp lực lượng này gia tăng các hoạt động phong tỏa và tấn công nhằm vào tuyến vận tải trên Hồng Hải giữa lúc căng thẳng với Saudi Arabia đang bùng phát trở lại.
Dù một phát ngôn viên Houthi khẳng định, các tàu bè quốc tế vẫn được bảo đảm an toàn, ngoại trừ tàu Saudi Arabia, nhiều nhà quan sát lo ngại rằng bất kỳ sự gián đoạn nào tại eo biển Bab al-Mandab cũng đều có thể gây ảnh hưởng lớn đến thương mại toàn cầu.
Bởi đây là cửa ngõ chiến lược nối liền châu Âu, Trung Đông và Á Châu, nơi mỗi ngày có một khối lượng khổng lồ hàng hóa và năng lượng được vận chuyển qua lại.
Trong khi đó cuộc họp về eo biển Hormuz bị đình hoãn.
Trong một diễn biến liên hệ, cuộc họp dự trù diễn ra tại Oman giữa các quốc gia vùng Vịnh, để thảo luận về an ninh hàng hải tại eo biển Hormuz đã bị hoãn lại.
Ngoại trưởng Oman, ông Badr Albusaidi, cho biết quyết định này được đưa ra nhằm tạo thêm thời gian để các bên tìm kiếm sự đồng thuận.
Cuộc họp dự kiến quy tụ các ngoại trưởng vùng Vịnh cùng Ngoại trưởng Iran Abbas Araqchi, như một phần trong nỗ lực của Oman và Iran nhằm xây dựng một cơ chế tạm thời bảo đảm hoạt động hàng hải qua eo biển Hormuz.
Khi được hỏi về sự kiện này trong chuyến thăm Ireland, Tổng thống Hoa Kỳ Donald Trump trả lời ngắn gọn.
“Tôi không quan tâm. Điều đó tùy thuộc vào họ”, Donald Trump.
Truy cập sbs.com.au/vietnamese để cập nhật tin tức, các câu chuyện cộng đồng, và podcast mới nhất.
Nghe SBS Tiếng Việt mọi lúc trên ứng dụng SBS Audio, tải về từ App Store hay Google Play.
Theo dõi SBS Vietnamese trên Facebook, Instagram và YouTube để khám phá thêm.
