Trước làn sóng bão giá càn quét thị trường bất động sản Úc, cuộc khủng hoảng nhà ở đang đẩy hàng triệu người lao động rơi vào khoảng trống mênh mông mang tên "missing middle". Không đủ nghèo để chen chân vào danh sách nhà ở xã hội, nhưng cũng chẳng đủ giàu để gánh gồng mức giá thuê tư nhân đắt đỏ, tầng lớp lao động trung lưu đang mắc kẹt trong cuộc chiến an cư đầy khắc nghiệt. Giữa bối cảnh đó, các dịch vụ tư vấn và mô hình thuê nhà giá rẻ (Affordable Rental Services) nổi lên như một cứu cánh chiến lược, cùng SBS tìm hiểu các bước cơ bản để đăng ký thuê nhà ở xã hội giá cả phải chăng tại Úc?
Số liệu thống kê vừa được công bố tính đến tháng 7 cho thấy danh sách chờ nhà ở xã hội tại Queensland đã hạ xuống hơn 44.000 người. Đây là mức giảm rõ rệt so với con số trên 48.500 trường hợp ghi nhận vào tháng 10 năm 2024.
Trước khi đạt được mức giảm này, quy mô danh sách từng gia tăng liên tục trong suốt một năm sau đó, đỉnh điểm là vào tháng 11 năm 2025 với hơn 59.000 người mòn mỏi chờ đợi cơ hội có nơi an cư.
Báo cáo từ chính quyền địa phương chỉ ra rằng xu hướng tăng trưởng nóng này đã bắt đầu được khống chế và đổi chiều từ đầu năm nay.
Bộ trưởng Nhà ở Queensland, ông Sam O'Connor, khẳng định chính quyền tiểu bang đã thành công trong việc ngăn chặn đà tăng và đảo ngược tình thế:
Theo ông Sam O'Connor, sự sụt giảm này là kết quả trực tiếp của công tác quản lý, rà soát danh sách một cách chủ động hơn, kết hợp với việc nhiều dự án nhà ở mới bắt đầu bàn giao và đưa vào sử dụng.
Số liệu toàn quốc cho thấy khoảng 190.000 đến hơn 200.000 hộ gia đình đang chờ được hỗ trợ nhà ở công cộng và cộng đồng tại Úc.
Tại New South Wales, danh sách đăng ký nhà ở của tiểu bang ghi nhận 69.249 hộ gia đình đang chờ, bao gồm 13.619 người được ưu tiên phê duyệt và 55.630 người được phê duyệt thông thường, theo Productivity Commission.
Chương trình hỗ trợ và giải pháp thực tế đang được áp dụng tại Úc dành cho nhóm đối tượng này.
1. Mô hình "Nhà ở giá rẻ" (Affordable housing) tại Úc hoạt động thế nào?
Khác với Nhà ở xã hội (Social/Public Housing - do nhà nước quản lý, áp mức giá khoảng 25-30% thu nhập), Nhà ở giá rẻ (Affordable Housing) dành cho nhóm thu nhập thấp đến trung bình (low-to-moderate income).
Mức giá ưu đãi: Giá thuê thường được ấn định thấp hơn 20% đến 25% so với giá thị trường tự do tại cùng khu vực.
Đối tượng: Công nhân viên chức ngành thiết yếu (key workers) như y tá, giáo viên, cảnh sát, nhân viên bán lẻ, người chăm sóc cộng đồng... có mức thu nhập vượt trần nhà ở xã hội.
2. Các chương trình hỗ trợ và đơn vị cung cấp chính tại Úc
Các tổ chức nhà ở cộng đồng (Community housing providers - CHPs)
Đây là các tổ chức phi lợi nhuận lớn chuyên quản lý và cung cấp nhà ở giá rẻ cho nhóm "missing middle". Họ nhận nguồn vốn ưu đãi từ chính phủ để phát triển dự án.
Một số tổ chức uy tín hàng đầu tại Úc:
SGCH (St George Community Housing): Hoạt động mạnh tại NSW.
Housing Australia / Venture Housing: Cung cấp nhiều dự án tại Queensland và Lãnh thổ Bắc Úc.
Uniting Vic.Tas / Haven Mutual Housing: Hoạt động tại Victoria và Tasmania.
EACH Housing / Horizon Housing: Cung cấp giải pháp thuê trợ giá tại các tiểu bang phía Đông.
Quỹ đầu tư nhà ở quốc gia (Housing Australia Future Fund - HAFF)
Chính quyền Liên bang Úc đã thành lập quỹ HAFF trị giá 10 tỷ AUD nhằm mục tiêu xây dựng 40.000 căn nhà ở xã hội và nhà ở giá rẻ trên toàn quốc. Trong đó, một tỷ lệ lớn nhà ở được dành riêng cho:
Lao động trong các ngành dịch vụ thiết yếu (Key workers).
Phụ nữ và trẻ em chịu ảnh hưởng bởi bạo lực gia đình.
Người cao tuổi có thu nhập thấp đang phải thuê nhà.
Mô hình Build-to-Rent (BTR) có trợ giá
Nhiều chính quyền tiểu bang (như NSW, Victoria, Queensland) đang áp dụng chính sách ưu đãi thuế (giảm thuế đất, phí quy hoạch) để khuyến khích các chủ đầu tư xây dựng nhà chung cư chuyên cho thuê (Build-to-Rent).
Đổi lại, chủ đầu tư bắt buộc phải dành ra 10% – 20% tổng số căn hộ trong tòa nhà để cho thuê với giá ưu đãi (thấp hơn 20% giá thị trường) dành cho nhóm "missing middle".
3. Điều kiện xét duyệt đăng ký (Eligibility criteria)
Dù quy định cụ thể có sự chênh lệch nhẹ giữa các tiểu bang, tiêu chuẩn chung để đăng ký thuê nhà thuộc phân khúc này bao gồm:
| Tiêu chí | Điều kiện chung tại Úc |
| Cư trú | Là công dân Úc (Citizen) hoặc Thường trú nhân (Permanent Resident). |
| Trần thu nhập | Thu nhập hàng năm của hộ gia đình vượt trần nhà ở xã hội nhưng không vượt quá mức trần tối đa của chương trình (thường dao động từ $60.000 - $110.000 AUD/năm tùy quy mô hộ). |
| Tài sản | Không sở hữu bất động sản hoặc tài sản có giá trị lớn khác tại Úc hoặc nước ngoài. |
| Năng lực tài chính | Có công việc ổn định, đủ khả năng chi trả mức giá thuê đã giảm mà không bị rơi vào tình trạng quá tải tài chính (Rental stress). |
4. Hướng dẫn các bước tìm kiếm và đăng ký
1. Xác định mức thu nhập và điều kiện:
Bước chuẩn bị hồ sơ.
Chuẩn bị sẵn bảng lương (pay slips), báo cáo thuế (tax return), chứng minh nhân thân và xác nhận tình trạng cư trú.
2. Tìm kiếm dự án qua các cổng thông tin tiểu bang:
Tra cứu danh sách nhà.
NSW: Đăng ký qua cổng Housing NSW hoặc các CHP lớn như SGCH, Compass Housing.
Victoria: Tra cứu qua HousingVic hoặc Victorian Housing Register (VHR) phân khúc Affordable Rent.
Queensland: Đăng ký danh sách Affordable Housing Register thông qua Department of Housing hoặc tổ chức QShelter / BHC (Building Communities).
3. Nộp hồ sơ trực tiếp cho đơn vị quản lý (CHP):
Nộp đơn.
Khác với nhà ở xã hội (nộp qua bộ ban ngành tiểu bang), nhà ở giá rẻ thường cho phép nộp đơn trực tiếp cho tổ chức CHP quản lý tòa nhà đó khi có căn hộ trống (vacancy).
4. Thẩm định và ký hợp đồng thuê:
Phỏng vấn và nhận nhà.
CHP sẽ thẩm định nguồn thu nhập ổn định và ký hợp đồng thuê nhà (thường thời hạn từ 12 đến 24 tháng, có thể gia hạn).
Xin lưu ý: Những thông tin trên chỉ mang tính tổng quát, tham khảo, không thể thay thế tư vấn chuyên môn, không có mục đích quảng cáo cho bất cứ tổ chức, các nhân nào. Mọi chi tiết về trường hợp của quý vị, xin liên hệ với cơ quan hữu trách hoặc chuyên gia trong lĩnh vực liên quan.
Đồng hành cùng chúng tôi tại SBS Vietnamese Facebook và cập nhật tin tức ở sbs.com.au/vietnamese
Chúng tôi cũng có mặt trên YouTube
Nghe SBS Tiếng Việt trên ứng dụng miễn phí SBS Audio, tải về từ App Store hay Google Play
Phần "Transcript" do AI tạo ra. Đọc thêm về việc SBS sử dụng AI: https://www.sbs.com.au/aboutus/sbs-guiding-principles-for-use-of-ai/
