Một nghiên cứu gần đây đã cho thấy tình trạng trả lương thấp đối với lao động di dân đang xảy ra tràn lan và có hệ thống tại Úc. Hai phần ba di dân bị trả lương thấp hơn mức họ đáng được hưởng và mỗi năm các sinh viên quốc tế đang bị trả thiếu 3.18 tỷ đô la tiền lương.
Theo Fair Work Ombudsman, dù là nhân viên thời vụ, người lao động ở Úc vẫn được pháp luật bảo vệ với nhiều quyền lợi cơ bản.
Nhân viên thời vụ là gì?
Theo Fair Work Ombudsman, nhân viên thời vụ (casual employee) là người làm việc không có cam kết giờ làm cố định lâu dài. Chủ có thể giao làm ca, và nhân viên có quyền nhận hoặc từ chối ca đó. Đổi lại, nhân viên casual thường được trả mức lương cao hơn nhân viên part-time hoặc full-time, gọi là “casual loading”, thường khoảng 25%.
1. Quyền được nhận đúng minimum wage
Tại Úc, mọi nhân viên đều có quyền được trả ít nhất mức lương tối thiểu theo ngành nghề và độ tuổi. Mức lương này được quy định trong award hoặc enterprise agreement.
Ví dụ:
- Làm trong ngành dịch vụ khách sạn nhà hàng cuối tuần thường có mức lương cao hơn
- Làm ngày lễ có thể được trả gấp đôi hoặc hơn
- Người dưới 21 tuổi có thể áp dụng junior rates khác nhau
Fair Work khuyến cáo người lao động nên dùng công cụ Pay Calculator để kiểm tra mức lương đúng theo ngành nghề của mình.
Nếu chủ trả thấp hơn mức tối thiểu, đó có thể là underpayment – hành vi vi phạm luật lao động.
2. Phiếu lương (Payslip) không phải “muốn đưa hay không”
Một hiểu lầm phổ biến là làm casual hoặc nhận lương tiền mặt thì không cần phiếu lương. Điều này không đúng.
Theo luật Úc, chủ lao động phải cung cấp phiếu lương cho nhân viên trong vòng một ngày làm việc sau ngày trả lương, kể cả khi trả bằng chuyển khoản hay tiền mặt.
Payslip thường phải có:
- số giờ làm
- mức lương theo giờ
- tiền super
- thuế đã trừ
- tên ABN của doanh nghiệp
Payslip rất quan trọng vì đây là bằng chứng nếu sau này xảy ra tranh chấp lương, visa hoặc thuế.
Nhiều người mới định cư ngại hỏi payslip vì sợ mất việc. Nhưng nếu không có giấy tờ, người lao động rất khó chứng minh mình đã làm bao nhiêu giờ và được trả bao nhiêu.
3. Nhân viên casual vẫn có tiền super
Super là khoản tiền hưu trí mà chủ phải đóng thêm ngoài tiền lương.
Hiện nay, đa số nhân viên từ 18 tuổi trở lên đều được nhận super, kể cả nhân viên casual.
Người lao động có thể kiểm tra super của mình qua tài khoản myGov liên kết với ATO.
Trên các diễn đàn pháp lý ở Úc, có không ít trường hợp du học sinh phát hiện chủ chưa từng đóng super suốt nhiều tháng làm việc. Một số người chỉ biết khi chuẩn bị đổi visa hoặc khai thuế.
4. Casual worker có được nghỉ giải lao không?
Câu trả lời là có.
Theo Fair Work, phần lớn nhân viên đều có quyền được nghỉ giữa ca, đặc biệt khi làm việc nhiều giờ liên tục.
Thông thường làm hơn 5 giờ sẽ có tối thiểu 30 phút nghỉ. Tuy nhiên, quyền nghỉ cụ thể sẽ tùy theo award của từng ngành nghề.
Fair Work khuyến cáo nhân viên nên tự ghi lại giờ làm và thời gian nghỉ để có bằng chứng nếu cần khiếu nại.
5. Casual worker có thể kiện bị cho nghỉ việc bất công (unfair dismissal) không?
Nhiều người nghĩ casual worker bị cho nghỉ lúc nào cũng phải chịu. Nhưng trong một số trường hợp, casual worker vẫn có thể khiếu nại unfair dismissal.
Điều kiện thường bao gồm:
- làm việc thường xuyên và có tính hệ thống
- có kỳ vọng tiếp tục được làm việc
- đã làm đủ thời gian tối thiểu theo luật
Nếu gặp vấn đề, nên làm gì?
Fair Work khuyến nghị người lao động:
- lưu lại payslip
- ghi giờ làm
- giữ tin nhắn roster
- kiểm tra award ngành nghề
- liên hệ Fair Work nếu nghi ngờ bị trả thiếu
Người lao động cũng có thể gọi trực tiếp cho Fair Work và yêu cầu thông dịch viên tiếng Việt.
Đối với nhiều du học sinh và người mới định cư, hiểu luật lao động không chỉ giúp bảo vệ quyền lợi của mình mà còn tránh bị lợi dụng trong môi trường làm việc còn nhiều cạnh tranh và thiếu minh bạch.
Đồng hành cùng chúng tôi tại SBS Vietnamese Facebook và cập nhật tin tức ở sbs.com.au/vietnamese
Chúng tôi cũng có mặt trên YouTube
Nghe SBS Tiếng Việt trên ứng dụng miễn phí SBS Audio, tải về từ App Store hay Google Play
spk_0
Quý vị đang nghe SBS tiếng Việt.
spk_0
Quý vị đang nghe chuyên mục dịch vụ hữu ích của SBS Vietnamese và Hương Lan và Mai Hoa rất vui được gặp lại quý vị trong chuyên mục ngày hôm nay. Và như thường lệ chúng tôi sẽ cung cấp đến quý vị những thông tin thiết thực, đặc biệt là về công việc và học tập cho những người mới đến định cư tại Úc. Đầu tiên là xin được chào chị Mai Hoa. Vâng
spk_1
xin chào Hương Lan và xin kính chào quý vị khán thính giả.
spk_0
Thưa quý vị, có một nghiên cứu gần đây đã cho thấy tình trạng trả lương thấp ờ đối với lao động nhi dân đang xảy ra tràn lan và có hệ thống tại Úc. Có tới 2/3 nhi dân bị trả lương thấp hơn mức họ đáng được hưởng và đối với sinh viên quốc tế thì mỗi năm số lao động này bị trả lương thiếu tới 3,18 tỷ tiền lương, thưa quý vị.
spk_0
Cho nên hôm nay chúng ta sẽ nói về một chủ đề đó là quyền lợi của lao động casual tại Úc. Thì đây là hình thức làm việc rất là phổ biến, đặc biệt là những người mới sang Úc à công việc đầu tiên họ làm đa số thường là bắt đầu với công việc casual. Chắc là chị sẽ nhờ chị Mai Hoa giải thích thêm công việc casual là gì mà vì sao lại có rất là nhiều người nhầm
spk_0
lẫn và thiếu hiểu biết về luật của công việc casual như vậy. Dạ vâng.
spk_1
Thưa quý vị, casual worker hay là lao động thời vụ thường là những người làm việc không có giờ cố định có thể được gọi đi làm theo ca, theo giờ, theo ngày và rất là nhiều du học sinh làm việc trong nhà hàng, quán cà phê, siêu thị hay kho hàng đều là thuộc nhóm này. Và cái điều quan trọng đầu tiên mà chúng ta cần nhấn mạnh, casual không có nghĩa là không có quyền lợi.
spk_1
Dù làm việc linh hoạt, dù làm việc theo giờ, theo ca theo ngày gì đó thì người lao động ở Úc vẫn được bảo vệ bởi luật lao động và một trong những quyền lợi đầu tiên nhất chính là lương tối thiểu, thì hiện nay mức lương tối thiểu ờ trên toàn quốc gia Úc á là khoảng 24,95/h.
spk_1
và có hiệu lực từ tháng 7/2025,
spk_0
mức lương tối thiểu 24,95/h nhưng mà theo em biết là rất là nhiều người không có nhận được mức lương này đâu phải không chị Mai Hoa? Đúng
spk_1
vậy, nhất là những người không biết đó, rồi cứ cứ trả khoảng chừng là $20/h thậm chí $/h rồi hoặc là nhận
spk_1
ờ trả tiền mặt, người ta gọi là cash in hand thì là bây giờ trả tiền mặt thì là khỏi rống thuế thì sẽ trả nhận vô đây đi thì những cái người không không không rành luật á thì cứ nghĩ là $ ừ rồi đổi ra tiền việc thấy cũng nhiều nhiều, cũng bằng lòng, nhưng mà thực sự ra là mình đã bị bóc lột rồi,
spk_0
cho nên điều này sẽ dẫn đến một cái quyền khác
spk_0
rất là quan trọng đó là payslip, tức là phiếu lương. Thì theo như luật ở Úc, mỗi lần được trả lương, người lao động phải được nhận cả phiếu lương trong vòng một ngày, trên đó sẽ phải ghi đầy đủ số tiền lương mình nhận được là bao nhiêu, số giờ mình làm bao nhiêu, mức thuế là bao nhiêu, supper bao nhiêu vân vân, tất cả những cái khoản khấu trừ phải ghi rõ ràng trong cái phiếu lương này.
spk_0
à Và vì sao phiếu lương lại quan trọng như vậy, bởi vì đây là một cái bằng chứng ờ rất là rõ ràng, cụ thể để khi mà nếu có tranh chấp xảy ra, chúng ta có thể đưa cái phiếu lương này ra.
spk_1
Phiếu lương vô cùng quan trọng thưa quý vị, bây giờ trên phiếu lương như như Hương Lan vừa nói á, nó có cái thuế, nó có cái tiền thuế mình đóng, có nó có tiền super.
spk_1
đóng thuế vừa là nghĩa vụ mà vừa là quyền lợi, thành ra nếu cái đó cho thấy rằng bạn đi làm, bạn có đi làm và bạn có đóng thuế, bạn tuân thủ luật pháp ở Úc. Thành ra rất rất là quan trọng, bạn phải đòi hỏi phải có cái đó thưa quý vị.
spk_0
Dạ vâng, cảm ơn chị Mai Hòa đã giải thích thêm cái thông tin này. Và ngoài lương cơ bản thì tiếp theo chúng ta có một khái niệm nữa đó là superannuation tức là tiền hưu bổng.
spk_0
À Chị Mai Hoa có thể giải thích thêm về cái khoản này không? Đây cũng là một cái cái khoản và chủ doanh nghiệp bắt buộc phải trả cho nhân viên thưa quý
spk_1
vị. Dạ, thì đây là khoản tiền mà chủ doanh nghiệp đóng cho nhân viên là tùy theo cơ quan thì là là 11%, là 11% trên tổng cái số lương thì cái tiền đó nếu mà
spk_1
Khi mà ờ mình về già đó thì mình được hưởng cái cái cái cái giống như cái tiền hưu liểm của mình thì ờ không biết là những cái người mà làm việc ở đây mà chỉ là một vài năm rồi khi họ về nước thì họ có có được lấy họ được lấy lại như vậy mình khi mà về nước mình được khoảng thêm một cái khoản tiền đó mình cầm về thì đó là một cái quyền lợi rất là lớn.
spk_1
Thì quý vị biết rằng là nếu chủ lao động không đóng Super là vi phạm pháp luật của Úc và người lao động có thể kiểm tra tài khoản Super của mình qua MyGov hoặc là ATO tức là sở thuế của Úc đó để xem chủ có đóng hay
spk_0
chưa. Dạ vâng. Tiếp theo một điểm rất là quan trọng nữa đó là break time, tức là thời gian nghỉ việc giữa ngày.
spk_0
ờ Theo như quy định nếu làm việc từ 5 tiếng trở lên thì chúng ta sẽ có quyền nghỉ ăn uống ít nhất khoảng 30 phút. Tuy nhiên thời gian nghỉ thì có thể sẽ khác nhau tùy vào ngành nghề và cái à cái thỏa thuận giữa nhân viên và người chủ lao động. à Nhưng mà thực tế thì có những bạn chia sẻ rằng là họ không có được nghỉ giữa giờ như vậy, đặc biệt là những người làm trong nhà hàng, những cái ngày mà cuối tuần làm việc đông khách thì họ phải làm việc liên tục mà không có giờ nghỉ.
spk_1
Thưa, đó là quyền lợi cái việc là nghỉ xả hơi đó 30 phút trong một không thể nào làm việc liên tục quá 4 tiếng được trên 4 tiếng á là phải được nghỉ xã hơi 30 phút, đó là quyền lợi của quý vị, của các bạn, nếu mà chủ không cho nghỉ đó là họ đã vi phạm luật.
spk_0
Và ở đây muốn nói rõ thêm được cho nghỉ 30 phút, tức là cái số tiền đó phải được cộng vào cái giờ làm việc được trả lương đó, đó
spk_1
là cái quyền cơ bản, thành ra là quý vị cần phải biết cái điều đó để mà bảo vệ quyền lợi của mình, dạ.
spk_0
ờ Tiếp theo một vấn đề nữa đang chú ý đó là unfair dismissal tức là cho nghỉ việc bất công. ờ nếu bị rơi vào trường hợp này thì phần lớn người lao động có quyền kiện chủ doanh nghiệp, nhưng mà em không biết rằng đối với người lao động casual thì họ có quyền kiện hay không chị Mai Hoa?
spk_1
hoặc có quyền kiện với casual không phải lúc nào cũng dễ kiện nhưng mà trong một số trường hợp ví dụ như đi làm việc đều đặn, có lịch cố định trong thời gian dài thì người lao động vẫn có thể khiếu nại khi mà bị chấm dứt hợp đồng một cách đột ngột.
spk_0
Tôi nghĩ điều này cũng không phải là ai cũng biết, có người làm cả năm rồi mà tự nhiên bị lấy một lý do nào đó.
spk_0
không vừa lòng chủ doanh nghiệp và họ cho nghĩ đột ngột mà họ lại nghĩ là thôi bây giờ mình là nhân viên casual à không có phải là nhân viên toàn thời hoặc là nhân viên ongoing thì mình không có được ý kiến gì hết.
spk_1
Thứ nhất là trong người Việt nó nghĩ là nếu mà mình đòi làm kiện tụng này nọ mình cũng đâu có quay lại bằng mặt không bằng lòng á, cũng không vui vẻ thì nó quay lại cho nên cho qua luôn. Nhưng mà một lần nữa lại quay lại với một cái điều quan trọng của Bayle.
spk_1
bạn phải có cái space Lift để mà bạn mới đưa qua ra cái fair worker đó, fair work đó để có thể chứng minh rằng mình đã làm chừng đó thời gian, mình đã làm như thế này thế này thì mới có cớ để cho thấy người ta sẽ can thiệp và khi can thiệp sẽ phải được đền bù nếu mà cái việc mà cho nghỉ việc một cách vô cớ thì bạn sẽ được những cái đền bù cho cái cái thiệt hại của mình. ờ
spk_0
Một vấn đề cũng gây tranh cãi nữa đó là việc sử dụng ABN trong mối quan hệ giữa chủ nhân và người lao động.
spk_0
à tức là nhân viên sẽ được yêu cầu làm việc như là một dạng contractor tức là làm à làm à làm nhân viên hợp đồng và trả lương qua ABN. Nhưng mà thực tế thì họ làm việc giống như là employee. Vì sao mà có một số cái doanh nghiệp họ lại chọn cái phương thức này bởi vì là nếu mà họ trả qua ABN thì họ sẽ trốn, không phải trả thuế, không phải trả supper, không phải à
spk_0
ờ trả penalty rate, đó là một dạng như là bóc lột trả thiếu lương cho
spk_1
người lao động để tránh tránh khỏi phải trả thuế cho nhân viên nè, tránh trả super cho nhân viên này, chỉ trả một cái khoản tiền thôi, một cái cục đó thôi, chẳng hạn trả trăm đô cho hai tiếng, ba tiếng gì đó rồi xong không có còn trách nhiệm gì hết, thì cái này là một hình thức hợp đồng giả nó khiến người lao động bị thiệt rất nhiều mà không không có nhận ra, dạ.
spk_0
Do đó nếu như ai cảm thấy mình đang bị đối xử bất công hoặc là đang bị trả lương thiếu thì có thể liên lạc với lại Fair Work Ombudsman để được tư vấn miễn phí kể các bằng tiếng Việt thưa quý vị,
spk_1
ờ vâng và tôi nghĩ là điều quan trọng là chúng ta cần hiểu luật đặc biệt là những người đang giữ visa tạm thời, luật Úc bảo vệ quyền lợi được lên tiếng của người lao động, bạn không bị mất visa chỉ vì hỏi về quyền lợi của mình.
spk_0
Vâng chính xác.
spk_0
à Trước khi kết thúc thì Hương Long muốn hỏi chị Mai Hoa một câu là với những bạn mới sang Úc mà mới bắt đầu có việc làm thì điều đầu tiên họ cần quan tâm là gì?
spk_1
Thưa tôi nghĩ rằng là trước nhiên á là mình mức lương mình được trả là bao nhiêu, số giờ mình làm là như thế nào, và quyền lợi đi kèm như là Super với lại great time tức là được nghỉ giải lao như thế nào. Nếu nắm được ba điều này, bạn tránh được những cái rủi ro.
spk_0
Dạ vâng, à cảm ơn chị Mai Hoa và cảm ơn quý vị đã quan tâm theo dõi chuyên mục dịch vụ hữu ngày hôm nay. Hi vọng những thông tin vừa rồi sẽ giúp quý vị tự tin hơn khi đi làm và tránh được những rủi ro trong công việc. à Xin cảm ơn quý vị và hẹn gặp lại quý vị trong các chuyên mục dịch vụ hữu ích lần sau.
spk_1
Vâng, xin chào.
spk_2
Quý vị muốn nghe những câu chuyện tương tự có trên Apple Podcast, Google Podcast, Spotify hoặc tải về để nghe bất cứ lúc nào.
