Trong một nỗ lực nhằm bình thường hóa chính sách tài khóa sau giai đoạn đại dịch, Chính phủ liên bang đã quyết định tăng lãi suất giả định (deeming rates). Động thái này không chỉ tác động trực tiếp đến túi tiền của hàng triệu người về hưu mà còn là một phần trong chiến lược thắt chặt ngân sách đầy tính toán.
Hồi kết cho những ưu đãi thời đại dịch
Quyết định mới nhất từ Canberra đánh dấu sự chấm dứt của kỷ nguyên "tiền rẻ" và các hỗ trợ đặc biệt vốn được thiết kế để kích cầu trong thời kỳ phong tỏa COVID-19. Lãi suất giả định – tỷ suất lợi nhuận mà chính phủ ước tính người dân thu được từ các tài sản tài chính như cổ phiếu, tiền gửi tiết kiệm – đang dần quay trở lại quỹ đạo thực tế của thị trường.
Dưới thời Liên minh cầm quyền trước đây, các quy định về lương hưu đã được nới lỏng đáng kể để giảm bớt áp lực tài chính cho người cao tuổi và bơm thanh khoản vào nền kinh tế đang đình trệ. Tuy nhiên, khi bối cảnh kinh tế thay đổi, Chính phủ Lao động hiện tại đang thực hiện các bước đi nhằm đưa hệ thống an sinh xã hội về trạng thái "bình thường mới".
Những con số cụ thể và ngưỡng tác động
Theo thông báo chính thức từ Bộ trưởng Dịch vụ An sinh Xã hội Tanya Plibersek, các thay đổi sẽ được phân lớp dựa trên giá trị tài sản của người thụ hưởng. Cụ thể:
Đối với người độc thân: Ngưỡng tài sản dưới 64.200 đô la sẽ áp dụng mức lãi suất giả định thấp hơn, tăng lên 1,25%.
Đối với các cặp vợ chồng: Ngưỡng này là 106.200 đô la (tổng cộng), với mức tăng tương đương.
Ngưỡng cao hơn: Đối với các tài sản vượt trên các mốc tài chính nêu trên, lãi suất giả định sẽ được điều chỉnh tăng lên mức 3,25%.
Đây là đợt điều chỉnh thứ hai chỉ trong vòng sáu tháng. Tính từ tháng 9 năm ngoái, các mức lãi suất này đã tăng tổng cộng 1 điểm phần trăm. Điều này có nghĩa là khi chính phủ "giả định" người về hưu kiếm được nhiều tiền hơn từ tài sản của họ, khoản lương hưu trực tiếp chi trả từ ngân sách sẽ bị cắt giảm tương ứng.
Bài toán kinh tế và lá chắn chính trị
Nhìn từ góc độ vĩ mô, đây là một nước đi chiến lược để cứu vãn ngân sách. Các ước tính chính thức cho thấy việc điều chỉnh này sẽ giúp tiết kiệm khoảng 1,8 tỷ đô la trong dự toán bốn năm tới, tương đương với việc giảm chi chi khoảng 450 triệu đô la mỗi năm.
Đáng chú ý, lần đầu tiên chính phủ đã sử dụng phương án "thuê ngoài" (outsourcing) cho các kiến nghị về lãi suất thông qua chuyên gia định phí của chính phủ (AGA). Bước đi này được giới quan sát đánh giá là một "lá chắn chính trị" thông minh, giúp Đảng Lao động tránh được những chỉ trích trực diện bằng cách dựa trên các cơ sở tính toán độc lập và khách quan.
Bà Plibersek khẳng định: "Sự thay đổi này nhất quán với cam kết của chính phủ rằng bất kỳ biến động nào của lãi suất giả định cũng sẽ diễn ra dần dần". Bà cũng nhấn mạnh rằng dù tăng, nhưng các mức lãi suất này vẫn thấp hơn nhiều so với mức trung bình trong lịch sử và hoàn toàn có thể đạt được thông qua các tài khoản tiết kiệm thông thường tại ngân hàng lớn.
Tác động kép và sự xoa dịu từ lạm phát
Mặc dù việc thắt chặt lãi suất giả định là một "đòn giáng" vào thu nhập của người về hưu, nhưng thời điểm thực hiện đã được tính toán để giảm thiểu sự phản kháng. Các thay đổi sẽ có hiệu lực vào ngày 20 tháng 3, trùng với thời điểm các khoản thanh toán lương hưu được điều chỉnh tăng tự động theo chỉ số lạm phát.
Cụ thể, mức lương hưu tuổi già đơn lẻ toàn phần, trợ cấp khuyết tật và người chăm sóc sẽ tăng thêm khoảng 22 đô la/ mỗi hai tuần. Sự gia tăng này, cùng với các khoản hỗ trợ tiền thuê nhà và JobSeeker, được kỳ vọng sẽ "che mờ" đi phần thu nhập bị mất do thay đổi lãi suất giả định.
Dù vậy, thực tế vẫn không thay đổi: Chính phủ đang dịch chuyển gánh nặng tài chính sang vai những người có tài sản tích lũy. Trong bối cảnh lãi suất tiền mặt của Ngân hàng Trung ương Úc châu (RBA) đang ở mức 3,85%, việc chính phủ giữ lãi suất giả định ở mức tối đa 3,25% vẫn được coi là "hào phóng" nếu so với các giai đoạn lịch sử trước đại dịch.
Cuộc cải cách này là minh chứng rõ nét cho nỗ lực cân bằng giữa việc đảm bảo an sinh xã hội và duy trì kỷ luật tài khóa bền vững của chính phủ hiện tại.
Xin lưu ý: Những thông tin trên chỉ mang tính tổng quát, tham khảo, không thể thay thế tư vấn chuyên môn, không có mục đích quảng cáo cho bất cứ tổ chức, các nhân nào. Mọi chi tiết về trường hợp của quý vị, xin liên hệ với cơ quan hữu trách hoặc chuyên gia trong lĩnh vực liên quan.
READ MORE
Dịch vụ hữu ích
Đồng hành cùng chúng tôi tại SBS Vietnamese Facebook và cập nhật tin tức ở sbs.com.au/vietnamese
Chúng tôi cũng có mặt trên YouTube
Nghe SBS Tiếng Việt trên ứng dụng miễn phí SBS Audio, tải về từ App Store hay Google Play
