Phiên điều trần thứ hai của ‘Ủy ban Hoàng gia về Chống chủ nghĩa bài Do Thái và Sự gắn kết xã hội’ đang diễn ra tại Sydney. Trọng tâm của phiên điều trần này’ là các tình tiết dẫn đến vụ tấn công khủng bố ở Bondi hồi tháng 12 năm ngoái, những thông tin đã biết về những kẻ xả súng và cách thức sử dụng thông tin đó. Hành vi của các cơ quan an ninh, tình báo và thực thi pháp luật’ cũng sẽ được xem xét kỹ lưỡng và kín đáo.
Phần lớn các phiên điều trần sẽ diễn ra kín đáo, để tránh gây ảnh hưởng đến an ninh quốc gia, hoặc các thủ tục tố tụng hình sự phát sinh từ vụ tấn công.
Trong phiên điều trần công khai mới nhất hôm nay, của Ủy ban Hoàng gia về Chống chủ nghĩa bài Do Thái và Sự gắn kết xã hội, luật sư hỗ trợ Richard Lancaster SC, đã mô tả vụ tấn công khủng bố ở Bondi là một "vụ tấn công bất ngờ".
"Không có bằng chứng nào cho thấy, bất kỳ cơ quan tình báo hay cơ quan thực thi pháp luật nào, có bất kỳ kiến thức thực tế hoặc thông tin cụ thể nào cho thấy, có thể xảy ra một cuộc tấn công vũ trang, vào lễ kỷ niệm Hanukkah ở Bondi, vào ngày 14 tháng 12 năm 2025. Theo nghĩa đó, đó là một vụ tấn công bất ngờ”, Richard Lancaster.
Khối điều trần này dự kiến sẽ kéo dài ba tuần, nhưng chỉ khoảng hai ngày rưỡi, sẽ được mở cửa cho công chúng và một số người đưa ra bằng chứng, sẽ làm chứng dưới một bí danh.
Ủy viên Virginia Bell đã đề cập đến điều này, trong bài phát biểu khai mạc của mình, nói rằng điều đó sẽ bảo đảm ủy ban tiến hành công việc của mình, một cách hiệu quả và công bằng về mặt thủ tục.
Trong khi đó Tổng Giám đốc An ninh phụ trách Tổ chức Tình báo An ninh Úc, thường được gọi là ASIO là Mike Burgess, là người đầu tiên đưa ra bằng chứng sáng nay.
Ông nói với ủy ban rằng, chủ nghĩa bài Do Thái đã bị "bỏ mặc" không kiểm soát.
Ông Burgess cho biết, cuộc chiến đang diễn ra giữa Hamas và Israel là một yếu tố, nhưng không phải là nguyên nhân trực tiếp, dẫn đến việc nâng mức độ đe dọa khủng bố vào tháng 8 năm 2024, từ mức có thể xảy ra lên mức có khả năng cao.
"Không còn nghi ngờ gì nữa, cuộc chiến ở Trung Đông đã khơi dậy nhiều cảm xúc khác nhau ở Úc và thực tế là những phản ứng mạnh mẽ đó, cùng một số khía cạnh bạo lực và những hành vi, bao gồm cả chủ nghĩa bài Do Thái mà theo quan điểm của chúng tôi, nếu không được kiểm soát, đã trở nên bình thường hóa và tạo điều kiện cho bạo lực gia tăng từ cuối năm 2023 đến tháng 8 năm 2024, khi chúng tôi nêu vấn đề này lên. Điều đó khiến chúng tôi lo ngại trong môi trường, mà bạo lực được cho phép nhiều hơn, và tất nhiên nó có thể dẫn đến bạo lực có động cơ chính trị, hoặc kích động bạo lực cộng đồng, và người Úc gốc Do Thái là nạn nhân của điều đó”, Mike Burgess.
Ông nói rằng vào thời điểm đó, mức độ đe dọa đã được hạ xuống mức có thể xảy ra, nhưng họ cũng nhận thấy sự gia tăng hoạt động gián điệp và can thiệp từ nước ngoài, điều này đòi hỏi cơ quan an ninh phải "xoay chuyển".
"Ít thông tin tình báo hơn, ít cuộc gọi đến đường dây nóng an ninh quốc gia hơn chẳng hạn, vì vậy nỗ lực cần thiết đã giảm đi, nhưng đồng thời, mỗi tảng đá chúng tôi nhấc lên, chúng tôi đều tìm thấy hoạt động gián điệp hoặc sự can thiệp của nước ngoài, cần được điều tra và xem xét, vì vậy chúng tôi đã chuyển nguồn lực sang đó. Tất nhiên, một lần nữa tôi nhắc lại rằng, tôi không tin rằng chúng tôi đã bỏ sót bất kỳ cuộc điều tra nghiêm trọng nào. Đúng vậy, chúng tôi đã chuyển hướng nguồn lực, vì đó là nơi các manh mối dẫn chúng tôi đến và nơi chúng tôi cần phải nỗ lực, nhưng tất nhiên đồng thời chúng tôi luôn bảo đảm rằng, chúng tôi không bỏ sót bất kỳ mối đe dọa nghiêm trọng nào, đó là một phần công việc hàng ngày của chúng tôi”, Mike Burgess.
Ông tiết lộ, hai vụ tấn công vào các doanh nghiệp Do Thái năm 2025, có thể không phải là những vụ duy nhất, mà Lực lượng Vệ binh Cách mạng Iran đóng vai trò.
"Chúng tôi tin rằng còn nhiều vụ khác nữa, chúng tôi chỉ chưa thể đánh giá được ở mức độ nhất định - nhưng không phải tất cả các trường hợp đó - mà Iran, IRGC đứng sau và đằng sau những điều đó. Chúng tôi muốn nói rằng, chúng sử dụng mạng lưới các đại diện và đặc vụ của mình để thực hiện mệnh lệnh, và đó là gây hại cho người Do Thái ở bất cứ nơi nào trên thế giới”, Mike Burgess.
Ông Burgess nói rằng công chúng có thể yên tâm rằng, ASIO có đủ nguồn lực và quyền hạn, để ứng phó với hành vi bài Do Thái và các mối đe dọa khủng bố.
"Tôi tin họ có thể yên tâm rằng, cơ quan của tôi đặt nguồn lực vào nơi cần thiết và nếu chúng tôi gặp vấn đề về nguồn lực, tôi sẽ yêu cầu chính phủ và chính phủ sẽ xem xét điều đó, thông qua quy trình ngân sách và như chúng ta đã thấy gần đây. Chúng tôi đã yêu cầu chính phủ giải quyết vấn đề cực đoan hóa trực tuyến và chính phủ đã cấp cho chúng tôi và cảnh sát liên bang, khoản đầu tư để cung cấp nguồn lực, nhằm giải quyết mối đe dọa ngày càng tăng đó”, Mike Burgess.
Còn Phụ tá Ủy viên Cảnh sát Liên bang Úc, phụ trách Bộ Chỉ huy Hoạt động Toàn cầu là Stephen Nutt, cũng đã đưa ra bằng chứng và cho biết, sau ngày 7 tháng 10 năm 2023, họ đã thấy sự gia tăng chủ nghĩa cực đoan bạo lực.
"Những gì chúng tôi bắt đầu thấy, thông qua các cuộc biểu tình và các hoạt động khác, điều mà tôi được mô tả là sự gia tăng căng thẳng trong cộng đồng, nơi chúng tôi thấy các hoạt động biểu tình, vốn là một phần hợp pháp của một nền dân chủ hoạt động, biến thành các cuộc biểu tình bạo lực, chúng tôi thấy sự gia tăng các khẩu hiệu bài Do Thái, chúng tôi thấy các cuộc tụ tập ca ngợi các vụ tấn công, và chúng tôi cũng thấy sự gia tăng việc công khai trưng bày các biểu tượng thù hận bị cấm”, Stephen Nutt.
Khi được luật sư hỗ trợ ủy viên là Zelie Heger hỏi, ông nói rằng khi có các trường hợp phá hoại, nhắm vào cộng đồng Do Thái ở Sydney, điều đó làm dấy lên mối lo ngại sâu sắc hơn.
"Tại thời điểm vào tháng 1 năm 2025, mối quan tâm của ông chỉ là về các mối đe dọa phá hoại và lạm dụng đối với cộng đồng Do Thái, hay cũng là mối quan ngại về sự an toàn về thể chất của cộng đồng Do Thái?", Zelie Heger.
"Vâng đó là sự kết hợp, tất cả đều là một phần của chủ nghĩa cực đoan bạo lực có động cơ tôn giáo, chủ nghĩa cực đoan bạo lực có động cơ tư tưởng và cả chủ nghĩa cực đoan bạo lực có động cơ chính trị. Hoàn toàn có mối lo ngại rằng, chủ nghĩa bài Do Thái có thể leo thang, thành các hành động khủng bố thực sự”, Stephen Nutt.
Trong lời khai của mình, Chỉ Huy Trưởng ‘Bộ chỉ huy Chống khủng bố và Chiến thuật đặc biệt’ thuộc lực lượng cảnh sát NSW, Phụ tá Ủy viên Leanne McCusker cho biết, trong những tháng trước vụ tấn công tháng 12, mối đe dọa đối với cộng đồng Do Thái ở mức đáng lo ngại.
Thế nhưng một đánh giá mối đe dọa đã không được chuẩn bị, cho sự kiện Chanukah by the Sea, ở Bondi vào ngày 14 tháng 12.
“Khi bà ngồi đây bây giờ, và có lẽ với lợi thế của sự nhìn nhận lại, bà có nghĩ rằng việc đơn vị của bà, chuẩn bị các đánh giá mối đe dọa cho các sự kiện Hanukkah, là một ý kiến hay không?, Zelie Heger.
“Vâng, tôi không thấy lý do gì mà một đánh giá mối đe dọa, không thể được hoàn thành cho sự kiện đó”,Leanne McCusker .
“Nhưng bà có coi đó là một ý kiến hay không?, Zelie Heger.
“Vâng, tôi có”, Leanne McCusker.
“Tại sao vậy?, Zelie Heger.
“Tôi nghĩ điều đó bảo đảm rằng, môi trường đe dọa hiện tại được cung cấp cho sự kiện cụ thể đó”, Leanne McCusker.
Ngoài ra có một khuyến nghị dành cho Cảnh sát New South Wales, để tiến hành các đánh giá mối đe dọa như vậy, đối với lễ Hanukkah trong tương lai.
Ủy ban cũng đã nghe lời khai, từ hai nhân chứng từ Nhóm Dịch vụ Cộng đồng, một tổ chức tư nhân cung cấp an ninh cho cộng đồng Do Thái.
Danh tính của họ được bảo vệ bằng một bí danh.
Một trong số họ nói với ủy ban rằng, một sự kiện như Lễ hội Hanukkah bên bờ biển, là một thách thức đặc biệt vì được tổ chức ở nơi công cộng.
Chỉ một tuần trước vụ tấn công, nhóm này đã gửi email cho Cảnh sát NSW nói rằng, họ tin một cuộc tấn công khủng bố nhằm vào cộng đồng Do Thái, là "có khả năng xảy ra" và yêu cầu sự hỗ trợ của cảnh sát.
Cũng có một cuộc gọi điện thoại với cảnh sát địa phương, yêu cầu "sự hiện diện thường trực của cảnh sát", tại hai sự kiện Hanukkah.
Luật sư hỗ trợ cho Ủy ban, là Richard Lancaster đã hỏi nhân chứng, về phản hồi đối với yêu cầu đó.
"Phản hồi của ông ấy về lời kể của tôi, là họ không tin rằng cần thiết phải có sự hiện diện thường trực, dựa trên đánh giá rủi ro mà họ đã thực hiện nội bộ”, Richard Lancaster.
Nhân chứng cho biết, ông đã nói với cảnh sát địa phương rằng, việc không có sự hiện diện thường trực của cảnh sát, sẽ gây bất an trong cộng đồng.
Ngày mai, ủy ban dự kiến sẽ nghe lời khai từ Phó Ủy viên Peter McKenna, thuộc Cảnh sát NSW.
Ông Lancaster cho biết bằng chứng của ông nầy, sẽ giải đáp các câu hỏi về việc, quyết định nguồn lực cảnh sát cho các sự kiện.
Ông Lancaster nói rằng, các sự kiện trong những ngày lễ trọng của người Do Thái vào tháng 9 và tháng 10 năm ngoá,i được coi là cấp độ cao nhất "cấp ba", có nghĩa là chúng được quản lý bởi nhóm sự kiện lớn, chứ không phải các đơn vị cảnh sát địa phương, với sự phối hợp với các đơn vị Chống khủng bố và Chiến thuật đặc biệt.
"Ngược lại, các sự kiện Hanukkah tại Bondi và Dover Heights năm 2025, đều được coi là các sự kiện cộng đồng cấp một, trong đó việc quản lý nguồn lực cảnh sá,t thuộc trách nhiệm của bộ chỉ huy khu vực địa phương, trong trường hợp này là lực lượng cảnh sát vùng ngoại ô phía đông. Việc tổ chức các sự kiện cấp một, không yêu cầu bất kỳ sự liên lạc nào với nhóm sự kiện lớn, hoặc bộ chỉ huy chống khủng bố và chiến thuật đặc biệt, và hiện tại ủy ban nhận thấy rằng, không có sự liên lạc nào như vậy”, Richard Lancaster.
Được biết Ủy ban Hoàng gia vẫn đang tiếp nhận ý kiến đóng góp từ công chúng và các tổ chức, cho đến giữa tháng Sáu, về tất cả các khía cạnh trong điều khoản tham chiếu của Ủy ban.
Đồng hành cùng chúng tôi tại SBS Vietnamese Facebook và cập nhật tin tức ở sbs.com.au/vietnamese
Nghe SBS Tiếng Việt trên ứng dụng miễn phí SBS Audio, tải về từ App Store hay Google Play
