"Tôi đã nhiều lần nói rằng ưu tiên của chính phủ chúng ta, là thúc đẩy sự đoàn kết và gắn kết xã hội và đây là điều mà Úc cần để hàn gắn, để học hỏi, để cùng nhau đoàn kết trong tinh thần thống nhất quốc gia và tiến về phía trước với niềm tin rằng, giống như những người đã tụ tập đêm đó trên bãi biển Bondi, ánh sáng sẽ chiến thắng bóng tối. Với tôi, rõ ràng là một Ủy ban Hoàng gia là điều cần thiết, để đạt được điều này”, Anthony Albanese.
Đó là lời tuyên bố của Thủ tướng Anthony Albanese, về việc thành lập một Ủy ban Hoàng gia liên bang, điều tra vụ tấn công khủng bố Bondi, sau một cuộc họp nội các kéo dài hôm thứ Năm.
Song song với Ủy ban, chính phủ đang nhanh chóng tiến hành các luật kiểm soát súng nghiêm ngặt hơn và một chương trình mua lại súng trên toàn quốc, đồng thời chuẩn bị luật mới, để hình sự hóa ngôn từ kích động thù hận.
Cựu Thẩm phán Tòa án Tối cao Virginia Bell đứng đầu cuộc điều tra, sẽ xem xét vụ tấn công Bondi và sự gia tăng chủ nghĩa bài Do Thái ở Úc, đồng thời kết hợp đánh giá của ông Dennis Richardson, về vấn đề thực thi pháp luật và tình báo.
Với báo cáo cuối cùng dự trù sẽ trình ra vào cuối năm nay vào tháng 12 năm 2026, ông Albanese đã nêu chi tiết các điều khoản tham chiếu của Ủy ban, tập trung vào bốn lãnh vực chính.
"Một là giải quyết vấn nạn bài Do Thái bằng cách, điều tra bản chất và mức độ phổ biến của vấn nạn này, xem xét các động lực chính của nó ở Úc, bao gồm chủ nghĩa cực đoan và sự cực đoan hóa có động cơ tôn giáo và tư tưởng. Hai là đưa ra bất kỳ khuyến nghị nào, để hỗ trợ các cơ quan thực thi pháp luật, kiểm soát biên giới, nhập cư và an ninh, trong việc giải quyết vấn nạn bài Do Thái, bao gồm cả việc cải thiện hướng dẫn và đào tạo trong các cơ quan thực thi pháp luật, kiểm soát biên giới, nhập cư và an ninh để ứng phó với hành vi bài Do Thái. Ba là xem xét các tình huống, chung quanh vụ tấn công khủng bố Bondi vào ngày 14 tháng 12 năm 2025 và công việc của ông Dennis Richardson sẽ là trọng tâm của việc này. Và bốn là đưa ra bất kỳ khuyến nghị nào khác, phát sinh từ cuộc điều tra nhằm tăng cường sự gắn kết xã hội ở Úc và chống lại sự lan rộng của chủ nghĩa cực đoan, có động cơ tư tưởng và tôn giáo ở Úc”, Anthony Albanese.
Trong khi đó Bộ trưởng Nội vụ Tony Burke cho biết, các điều khoản tham chiếu được thiết lập cẩn thận, để ưu tiên sự gắn kết xã hội.
"Điều thứ hai là về sự gắn kết xã hội. Điều rất quan trọng là ủy ban hoàng gia phải được xây dựng, theo cách không kéo dài vô tận và trao cho ủy viên những quyền hạn rất cụ thể, để bảo đảm rằng nó được tiến hành theo cách thúc đẩy sự gắn kết xã hội. Một số điều khoản tham chiếu đã được đưa ra, đặc biệt là từ phe đối lập trong những tuần gần đây, sẽ để lại điều gì đó mà chúng ta không có câu trả lời, trong một thời gian rất dài. Nếu không có sự chuyên môn của một người như chuyên gia an ninh quốc gia như ông Dennis Richardson, thì cũng sẽ không ưu tiên sự gắn kết xã hội trong cấu trúc đã được đưa ra ở đây”, Tony Burke.
Trong khi đó Lãnh đạo phe đối lập Sussan Ley, đã đặt câu hỏi về thời gian biểu của chính phủ.
"Nếu ông Anthony Albanese quyết tâm xóa bỏ chủ nghĩa bài Do Thái trong ba năm qua, như ông ấy đã quyết tâm tránh một Ủy ban Hoàng gia trong ba tuần qua, thì đất nước có thể ở trong một vị thế tốt hơn nhiều vào ngày hôm nay”, Sussan Ley.
Còn quyền Lãnh đạo đảng Xanh, Sarah Hanson Young, đã hoan nghênh thông báo này.
Bà cho rằng một Ủy ban Hoàng gia cân bằng, cẩn trọng và có thẩm quyền, là cơ hội để rút ra những bài học khó khăn, đồng thời giảm thiểu sự chia rẽ chính trị.
Tuy nhiên, luật sư cấp cao Greg Barns cảnh báo rằng, các Ủy ban Hoàng gia thường tốn kém và không phải lúc nào cũng mang lại kết quả thiết thực.
"Vâng, cần phải nhớ rằng các Ủy ban Hoàng gia không phải lúc nào cũng là thuốc chữa bách bệnh, và việc thực hiện các khuyến nghị từ các Ủy ban Hoàng gia không đặc biệt cao. Chúng ta cũng đã thấy các ủy ban hoàng gia, ví dụ, Ủy ban Hoàng gia nổi tiếng về cái chết của người thổ dân trong trại giam, đã hơn 30 năm rồi, và chúng ta vẫn đang chứng kiến một cách bi thảm, những cái chết trong trại giam ở Úc và các vùng lân cận. Vì vậy tôi không nghĩ bất cứ ai nên ảo tưởng rằng, một Ủy ban Hoàng gia sẽ có thể ngăn chặn, ví dụ, chủ nghĩa bài Do Thái ở Úc, hoặc các hình thức cực đoan khác. Điều mà nó có thể làm, là đưa ra các khuyến nghị về mặt chính sách, để cố gắng bảo đảm rằng, chúng ta có được những phản hồi hợp lý, có lý trí đối với những vấn đề đó”, Greg Barns.
Trong khi đó Giáo sư Nghiên cứu Úc tại đại học Quốc gia Úc A-N-U, Tiến sĩ Mark Kenny, hoan nghênh phạm vi tập trung rộng lớn của Ủy ban Hoàng gia, cho rằng việc bao gồm tất cả các hình thức cực đoan, trong điều khoản tham chiếu là một bước đi tích cực.
Tuy nhiên Tiến sĩ Kenny cho rằng, định nghĩa về chủ nghĩa bài Do Thái mà Ủy ban lựa chọn, sẽ rất quan trọng, có khả năng vẫn là điểm nóng gây ra những xung đột kéo dài.
Ông nói điều này được chứng minh, bằng quyết định của hội đồng Liên hoan Văn học Adelaide, hôm thứ Năm vừa qua loại trừ Randa Abdel-Fattah, tác giả người Palestine duy nhất trong chương trình.
Một tuyên bố từ hội đồng Liên hoan Văn học, Tiến sĩ Mark Kenny cho biết.
"Mặc dù chúng tôi không hề ám chỉ rằng Tiến sĩ Randa Abdel-Fattah, hoặc các tác phẩm của bà có bất kỳ liên hệ nào với thảm kịch ở Bondi, nhưng dựa trên những tuyên bố trước đây của bà, chúng tôi cho rằng việc tiếp tục đưa bà vào chương trình, vào thời điểm chưa từng có này, quá sớm sau thảm kịch, sẽ không phù hợp về mặt văn hóa”, Mark Kenny.
Mối quan ngại này đã được Gamel Kheir, từ Hiệp hội Hồi giáo Lebanon, nhắc lại.
"Hãy nhìn xem, nỗi sợ lớn nhất của tôi và tôi nghĩ 99% người Úc cũng vậy, là việc chỉ trích một thực thể chính trị bằng cách nào đó, lại bị coi là chỉ trích một tôn giáo. Bạn biết đấy việc tôi chỉ trích Israel, không liên quan gì đến tôn giáo Do Thái”, Gamel Kheir.
Trong khi đó Tiến sĩ Ron Levy, giáo sư tại Trường Luật, Quản trị và Chính sách của Đại học A-N-U, cho rằng một Ủy ban Hoàng gia cân bằng, sẽ tạo điều kiện thuận lợi cho việc tham vấn cộng đồng rộng rãi và giúp giải quyết một số mối lo ngại này.
"Hãy nhìn xem, có một cuộc xung đột giữa hai phe có thiện chí, những người lo ngại về lời lẽ và bạo lực chống Do Thái và những người vô cùng quan tâm đến tự do ngôn luận. Vì vậy làm thế nào để, một cách tinh tế, tìm ra cách đúng đắn để thiết kế luật, nhằm quản lý sự căng thẳng đó thực sự rất khó khăn. Vì vậy, một trong những công cụ tốt nhất mà chúng ta có, sẽ là một ủy ban độc lập, phi chính trị. Tôi nghĩ rằng việc có ủy ban này là thực sự tích cực, đó cũng là một cách tuyệt vời để nêu lên những lo ngại, không chỉ của người Úc gốc Do Thái, mà còn của những người chống lại”, Ron Levy.
Trong khi đó Thủ hiến New South Wales, Chris Minns, đang hủy bỏ kế hoạch thành lập, một Ủy ban Hoàng gia cấp tiểu bang riêng biệt.
Còn người bà của Matilda, nạn nhân nhỏ tuổi nhất trong vụ tấn công Bondi, đã nói với đài SBS tiếng Nga rằng, gia đình họ đã sống ở Úc hơn 30 năm và luôn yêu thích cuộc sống đa văn hóa và hòa bình ở đây.
"Tôi muốn Ủy ban Hoàng gia này làm rõ mọi việc. Thật sự là vậy. Bởi vì tôi chắc chắn có điều gì đó không ổn ở đây. Đây từng là một đất nước yên bình, tĩnh lặng”, bà của Matilda.
