Việc cắt giảm thuế tiêu thụ nhiên liệu được áp dụng, nhưng liệu đó có phải là một 'sai lầm' lớn đối với các hộ gia đình Úc?
Các nhà kinh tế cảnh báo rằng việc cắt giảm thuế tiêu thụ nhiên liệu có thể làm tăng lạm phát — và khiến việc tăng lãi suất thế chấp trở nên dễ xảy ra hơn.
Chính phủ sẽ cắt giảm thuế tiêu thụ nhiên liệu và mang lại sự cứu trợ ngay lập tức cho người dân Úc, bất chấp những lo ngại rằng động thái này có thể đẩy lạm phát lên cao.
Thuế tiêu thụ nhiên liệu là một loại thuế cố định đánh vào xăng và dầu diesel do chính phủ liên bang thu từ các nhà sản xuất hoặc nhập khẩu nhiên liệu.
Mức thuế 52,6 cent/lít được chuyển sang người lái xe tại cây xăng và thường được sử dụng trong ngân sách liên bang để tài trợ cho các dự án cơ sở hạ tầng và đường bộ.
Sau cuộc họp Nội các Quốc gia kéo dài 2 tiếng rưỡi với các nhà lãnh đạo tiểu bang và vùng lãnh thổ, Thủ tướng Anthony Albanese đã thông báo thuế sẽ được giảm một nửa trong ba tháng, bắt đầu từ thứ Tư 1/4.
Đây là một phần của Kế hoạch An ninh Quốc gia mới gồm bốn giai đoạn, nhằm ứng phó với những lo ngại về tình trạng thiếu hụt và tăng giá trong tương lai do việc phong tỏa eo biển Hormuz đang diễn ra, bao gồm cả việc mua sắm hoảng loạn gây ra tình trạng thiếu hụt cục bộ.
"Chính phủ hiểu rằng người dân thực sự lo lắng, nhưng chúng tôi có kế hoạch để vượt qua điều này."
“Đây là hành động tự nguyện, kết hợp với các biện pháp cung cấp mới, sẽ tạo ra sự khác biệt và đảm bảo rằng nhiên liệu tiếp tục đến được với những người cần nó nhất," Thủ tướng Anthony Albanese tuyên bố.
Phe đối lập, những người đã đề xuất giảm một nửa thuế tiêu thụ nhiên liệu từ tuần trước, hoan nghênh kế hoạch này nhưng cho rằng nó đã "quá muộn".
Lãnh đạo đảng Tự do Angus Taylor đã nhắc lại lời kêu gọi này trước các cuộc đàm phán về khủng hoảng.
Đề xuất này đã bị các nhà kinh tế bác bỏ rộng rãi, cho rằng nó có thể đẩy lạm phát lên cao, và một số người hiện cảnh báo rằng nó sẽ khiến việc tăng lãi suất tiếp theo trở nên chắc chắn hơn.
Bạn sẽ tiết kiệm được bao nhiêu?
Bộ Tài chính ước tính động thái này sẽ giảm chi phí cho một bình xăng 65 lít khoảng 19 đô la - với mức thiệt hại 2,55 tỷ đô la cho ngân sách.
Tuy nhiên, người phát ngôn của NRMA, Peter Khoury, cho biết lợi ích này sẽ bị "lấy đi" bởi sự tăng giá chỉ trong bảy ngày qua.
Báo cáo hàng tuần của Ủy ban Cạnh tranh và Người tiêu dùng Úc (ACCC) cho thấy giá dầu diesel đã tăng trung bình 27,8 cent/lít, đẩy giá lên trên 3 đô la trong tuần tính đến ngày 25 tháng 3.
Trong khi đó, giá xăng không chì thông thường trên khắp năm thành phố lớn nhất của Úc đã tăng lên mức trung bình 2,52 đô la, tăng 18,1 cent/lít trong cùng kỳ.
"Chúng tôi chưa bao giờ nghĩ rằng thuế tiêu thụ đặc biệt đối với nhiên liệu lại là một đòn bẩy để giảm bớt gánh nặng tại các trạm xăng mỗi khi giá dầu tăng," ông Khoury nói.
Nhà kinh tế trưởng của AMP, Shane Oliver, ước tính việc cắt giảm thuế tiêu thụ đặc biệt sẽ giúp mỗi hộ gia đình tiết kiệm trung bình 9 đô la mỗi tuần.
Ông nhấn mạnh rằng người Úc đã phải trả thêm 22 đô la mỗi tuần cho xăng kể từ tháng Hai do giá tăng, và con số này "vẫn có thể tăng cao hơn nữa".
Kể từ khi cuộc chiến bắt đầu vào ngày 28 tháng Hai, giá xăng không chì thông thường đã tăng trung bình 40%, trong khi dầu diesel tăng 72%.
Điều này sẽ làm giảm hay đẩy lạm phát lên? Bộ trưởng Tài chính Jim Chalmers cho biết chính phủ dự kiến các biện pháp này sẽ làm giảm lạm phát chung khoảng nửa điểm phần trăm.
Chỉ số giá tiêu dùng (CPI) hàng năm, chủ yếu được sử dụng để đo lạm phát hộ gia đình, đã giảm nhẹ xuống 3,7% trong tháng Hai, theo Nha Thống kê Úc.
Ông Chalmers thừa nhận rằng các giả định trước đây của Bộ Tài chính giờ đây có vẻ "thận trọng", với mô hình dựa trên giá dầu thô ở mức 100 đô la Mỹ (146 đô la Úc) và 120 đô la Mỹ (175 đô la Úc) một thùng.
Ông cho biết điều này sẽ khiến lạm phát đạt mức cao từ 4% đến gần 5%. Tuy nhiên, giá dầu thô hiện đã ở mức 116 đô la Mỹ (169 đô la Úc) một thùng.
Oliver đồng ý rằng lạm phát sẽ giảm 0,5% trong ngắn hạn, nhưng cho rằng điều này vẫn để lại mức tăng 1,2% do giá xăng dầu kể từ mức tháng Hai.
Ông dự đoán lạm phát sẽ tăng lên trên 5% so với cùng kỳ năm ngoái và nói rằng "nếu giá dầu và xăng tiếp tục tăng, thì đó sẽ chỉ là một sự giảm nhẹ không đáng kể".
'Một sai lầm': Giảm thuế nhiên liệu hay tăng lãi suất thế chấp?
Richard Holden, giáo sư kinh tế tại Trường Kinh doanh UNSW, đã gọi việc giảm thuế tiêu thụ đặc biệt đối với nhiên liệu là "một sai lầm".
"Tôi hiểu mọi người đang lo lắng..."
"Chúng ta đang chịu nhiều áp lực tài chính hộ gia đình, nhưng chúng ta cần phải giảm nhu cầu trong hệ thống, thay vì đưa nó vào hệ thống."
“ Những lời trấn an của Chalmers rằng điều này sẽ làm giảm lạm phát là "không thành thật", so sánh nó với tác động của việc trợ cấp hóa đơn tiền điện.”
"Đó là chi tiêu của chính phủ bơm vào nền kinh tế, và khi nền kinh tế chi tiêu nhiều hơn, khi nguồn lực khan hiếm, giá cả sẽ tăng lên,” ông Holden nói với đài SBS News.
Ông nói rằng mặc dù điều này có thể giúp giảm bớt gánh nặng cho các hộ gia đình, nhưng nó “khiến chi tiêu chuyển sang các hạng mục khác, thay vì bị hạn chế”.
Holden cảnh báo rằng Ngân hàng Dự trữ Úc (RBA), vốn đã được dự đoán sẽ xem xét tăng lãi suất lần thứ ba liên tiếp, sẽ “bị thúc đẩy hơn nữa theo hướng đó”.
Cũng lấy ví dụ về trợ cấp điện, Luke Hartigan, giảng viên cao cấp về kinh tế tại Đại học Sydney, cho biết RBA sẽ xem xét kỹ các biện pháp cứu trợ tạm thời.
“Họ sẽ xem xét nhiều hơn vào chỉ số cốt lõi và lạm phát, điều này sẽ loại bỏ bất kỳ thay đổi nào, nếu có sự tăng hoặc giảm lớn.”
“Tôi nghĩ ngân hàng vẫn đang có xu hướng thắt chặt hơn một chút, bởi vì họ thực sự lo ngại về kỳ vọng lạm phát… nhưng sự bất ổn trên toàn cầu có thể đồng nghĩa với việc họ có thể chờ đợi,” ông Thủ tướng Anthony Albanese đồng ý với Holden.
Ông lập luận rằng thuế tiêu thụ đặc biệt mang lại cho người Úc thêm một chút tiền, nhưng tâm lý công chúng hiện nay "bi quan hơn" và điều này có thể dẫn đến sự suy giảm hoạt động kinh tế.
"Điều đó thực sự phụ thuộc vào việc mọi người chi tiêu khoản thu nhập thêm đó như thế nào hoặc họ chọn tiết kiệm nó ra sao. Thông thường, khi mọi người không chắc chắn, họ có xu hướng tiết kiệm nhiều hơn," ông Hartigan nói thêm.
READ MORE
SBS Việt ngữ
Đồng hành cùng chúng tôi tại SBS Vietnamese Facebook và cập nhật tin tức ở sbs.com.au/vietnamese
Chúng tôi cũng có mặt trên YouTube
Nghe SBS Tiếng Việt trên ứng dụng miễn phí SBS Audio, tải về từ App Store hay Google Play
