Watch FIFA World Cup 2026™

LIVE, FREE and EXCLUSIVE

Halloween: một nghi lễ ngoại giáo trở thành hiện tượng toàn cầu

People wear costumes during Halloween celebrations at Yarraville Village in Melbourne (AAP)

People wear costumes during Halloween celebrations at Yarraville Village in Melbourne Source: AAP / JOEL CARRETT

31 tháng 10, ngày cuối cùng của tháng 10 được biết đến là Halloween hay ngày của Ma Quỷ, một lễ kỷ niệm có từ nhiều thế kỷ trước. Truyền thống trick-or-treat của người Mỹ, tức là trẻ em hóa trang rồi đi quanh khu phố để nhận kẹo từ người dân địa phương, cũng đã trở thành một truyền thống của Úc. Nhưng có một số người nói rằng, đó không chỉ là niềm vui vô hại.


Bóng tối lan tỏa khắp khu phố.

Trong màn đêm tăm tối, những bóng người lạ tụ tập và tiến về phía ngôi nhà.

Tiếng gõ cửa vang vọng khắp các phòng.

Vâng, đó là lễ Halloween và những đứa trẻ địa phương đang hóa trang thành đủ mọi thứ, từ ma cà rồng và người sói, đến công chúa và Luke Skywalker.

Moira Marsh là một nhà nghiên cứu văn hóa dân gian và thủ thư tại Đại học Indiana ở Hoa Kỳ.

"Halloween có thứ gì đó dành cho tất cả mọi người: kẹo cho trẻ em, hóa trang cho tất cả mọi người".

"Cơ hội cho những quần áo kỳ lạ ghê rợn, và một cách an toàn để đối mặt với nỗi sợ hãi sâu sắc nhất của chúng ta".

"Halloween có nguồn gốc từ lễ hội Samhain cổ xưa của người Celt, một dân tộc ở nước Anh có nghĩa là, kết thúc mùa hè".

"Mọi người sẽ giết động vật để làm thức ăn cho mùa đông, họ sẽ đánh dấu mùa đông sắp tới bằng lửa trại và lễ ăn mừng".

"Trang phục Halloween và trò chơi xin kẹo, là phiên bản của một tập tục dân gian phổ biến được gọi là mumming, hoặc guising".

"Nó có nhiều hình thức khác nhau vào các thời điểm khác nhau trong năm, nhưng diễn ra trong suốt mùa thu và mùa đông. "Thế nhưng điểm chung trong tất cả các hình thức khác nhau, là bạn sẽ thấy mọi người đi từ nhà này sang nhà khác trong trang phục kỳ lạ, ca hát, để đổi lấy những món quà là đồ ăn và thức uống”, Moira Marsh.

Được biết các yếu tố ngoại giáo và Cơ đốc giáo, đã hòa quyện vào nhau trong lễ Halloween trong nhiều thế kỷ. Vào những năm 1800, những người nhập cư Ireland đã mang truyền thống Halloween của họ đến Châu Mỹ và các phương tiện truyền thông đại chúng đã truyền bá các yếu tố của phiên bản Mỹ đến các quốc gia khác, bao gồm cả Úc.

Thế nhưng những nguồn gốc ban đầu đó khá u ám, so với vui mừng ngày lễ mà Halloween hiện đại mang lại.

"Theo truyền thống của người Celt, Halloween là thời điểm linh hồn người chết có thể trở về Trái đất, trong thời gian ngắn".

"Mọi người sẽ bày ra những món quà là đồ ăn và đồ uống, để chào đón người thân đã khuất của mình, nếu đó là những linh hồn thân thiện hoặc để xoa dịu họ, hoặc có nhiều linh hồn độc ác hơn".

"Trẻ em sẽ đi từ nhà này sang nhà khác, đánh lừa những người trong gia đình như thể họ là những linh hồn tinh quái, chúng sẽ sử dụng trang phục để ngụy trang để có thể trốn thoát".

"Sau đó trong phiên bản hiện đại của Mỹ, các chủ đề liên quan đến cái chết, ma quỷ và linh hồn đã mở rộng để bao gồm bất kỳ thứ gì nguy hiểm và siêu nhiên, chẳng hạn như ma cà rồng, ma xó, kẻ giết người hàng loạt v.v.", Moira Marsh.

Ngoài ra xét theo những trái bí rợ hay bí ngô bằng nhựa, ma cà rồng, bia mộ giả và quái vật nói chung trong các cửa hàng, Halloween cũng là một cơ hội bán lẻ lớn.

Stefano Bonini là Phó Giáo sư tại Khoa Kinh doanh thuộc Học viện Công nghệ Stevens ở New Jersey.

"Tôi đoán rằng với Halloween, cũng như nhiều lễ hội khác như Ngày lễ tình nhân, Ngày của cha, Ngày của mẹ, rõ ràng có sức hấp dẫn thương mại và các công ty đã tìm ra cách, tôi không nói là giải mã, nhưng chắc chắn là tận dụng sở thích của mọi người để ăn mừng một cách vui vẻ, Halloween là một ví dụ rất về điều đó”, Stefano Bonini.

Nhưng đối với một số người đặc biệt là trong nhà thờ Cơ đốc, Halloween không phải là một lễ kỷ niệm vui vẻ.

Mark Driscoll, một mục sư truyền giáo cho biết sức hấp dẫn thương mại không thực sự lành mạnh, khi nhắm vào trẻ em.

"Tôi đã có cháu và hai cháu trai mới bắt đầu biết đi nên chúng nhìn mọi thứ ngang tầm mắt, nhưng nếu bạn đưa chúng vào cửa hàng ngay cả khi ngang tầm mắt, bạn vẫn thấy yêu tinh, ma và quỷ dữ, bộ xương, phù thủy di chuyển, tiếng cười khúc khích và nhạc đen tối".

"Điều đó hẳn phải rất đáng sợ và gây thương tổn về tâm lý cho một đứa trẻ, vì nó không biết rằng đây chỉ là trò tưởng tượng”, Mark Driscoll.

Thế nhưng đó lại là một ngành kinh doanh lớn lao, ông Stefano Bonini nói rằng Halloween hiện là khởi đầu của một đợt bán lẻ kéo dài trong hầu hết quý cuối cùng của năm, hoặc thậm chí lâu hơn.

"Không có gì ngạc nhiên khi mọi người bắt đầu mua sắm, hoặc lên kế hoạch cho Halloween trước cả ngày lễ chính thức và thậm chí có thể là vào tháng 9 hoặc sớm nhất là tháng 8, vì điều đó phản ánh sự kéo dài chung trong chu kỳ của những sự kiện kiểu này".

"Vì vậy bạn thường bắt đầu lên kế hoạch cho Giáng sinh, thông thường là vào tháng 12 ngay sau Lễ Tạ ơn, nhưng bây giờ bạn sẽ thấy các cửa hàng tràn ngập mọi thứ, từ cây thông Noel đến đồ trang trí và quảng cáo thương mại có thể là 1 hoặc 2 tuần sau Halloween”, Stefano Bonini.

Mục sư Drisccoll không tin rằng, Halloween là lễ hội lành mạnh.

"Halloween thậm chí còn đen tối hơn và là lễ hội của bóng tối và cái ác, nó đang quay trở lại với nguồn gốc ngoại giáo của phù thủy và ma quỷ”, Mark Driscoll.

Thế nhưng bất chấp mọi nghi ngờ, ông Stefano Bonini cho biết Halloween đã chuyển từ một lễ hội của người Mỹ, thành một lễ hội quốc tế.

"Sự phát triển mà chúng ta thấy về mức độ phổ biến của Halloween như một sự kiện, như một lễ hội theo thời gian, không chỉ trên toàn quốc mà chúng ta cũng cần phải nhắc nhở bản thân rằng ,nó đã lan rộng ra ngoài Hoa Kỳ rất nhiều".

"Bạn đến Châu Âu trước đây chưa bao giờ tổ chức lễ Halloween, có lẽ ngày nay bạn sẽ thấy rất nhiều quả bí ngô khắp nơi và những trái bí đó không hề có ở đây, cách đây 20 năm”, Stefano Bonini.

Vì vậy, truyền thống cổ xưa này đã trở thành một hiện tượng trên toàn thế giới.

Xin chúc mừng Halloween.

Đồng hành cùng chúng tôi tại SBS Vietnamese Facebook và cập nhật tin tức ở sbs.com.au/vietnamese

Nghe SBS Tiếng Việt trên ứng dụng miễn phí SBS Audio, tải về từ App Store hay Google Play 


Share

Follow SBS Vietnamese

Download our apps

Listen to our podcasts

Get the latest with our exclusive in-language podcasts on your favourite podcast apps.

Watch on SBS

SBS World News

Take a global view with Australia's most comprehensive world news service

Watch now