Hamas tuyên bố đã giải tán cơ quan quản lý, đã điều hành Gaza trong gần hai thập niên. Trong khi hành động này có thể định hình lại việc ai sẽ cai trị Gaza, các chuyên gia cho rằng nó không giải quyết được tranh chấp cốt lõi, ngăn cản một nền hòa bình lâu dài và cho rằng điểm mấu chốt lớn nhất của cuộc xung đột vẫn không thay đổi, vì Hamas vẫn từ chối giải giáp.
Hamas tuyên bố đang chấm dứt gần hai thập niên cai trị dân sự ở Gaza, đánh dấu một sự thay đổi chính trị đáng kể, trong bối cảnh các cuộc đàm phán ngừng bắn mong manh.
Nhóm này cho biết, họ đã giải tán cơ quan đã cai trị khu vực kể từ năm 2007, mở đường cho một ủy ban các nhà kỹ trị Palestine được Hoa Kỳ hậu thuẫn, tiếp quản chính quyền dân sự theo một kế hoạch ngừng bắn, do Tổng thống Hoa Kỳ Donald Trump làm trung gian.
Nhưng các chuyên gia nói với SBS News rằng, điều này không giải quyết được trở ngại chính đối với lệnh ngừng bắn, vì nhóm vũ trang này đã từ chối giải giáp, trừ khi Israel chấm dứt các hoạt động quân sự của mình.
Phía Israel luôn khẳng định rằng, bất kỳ thỏa thuận lâu dài nào cũng yêu cầu Hamas phải giải giáp hoàn toàn và Gaza phải được phi quân sự hóa hoàn toàn.
Trong bối cảnh Gaza tiếp tục bị rung chuyển và bất ổn bởi bạo lực, lời hứa của Hamas khó có thể mang lại sự an ủi cho người dân trong vùng lãnh thổ này đang chờ đợi hòa bình.
Vậy điều gì sẽ xảy ra tiếp theo?
Được biết Hamas bị Liên minh châu Âu và bảy quốc gia khác, bao gồm cả Úc, liệt vào danh sách tổ chức khủng bố.
Tuy nhiên, Đại hội đồng Liên hợp quốc đã bác bỏ việc xếp Hamas vào nhóm khủng bố, trong cuộc bỏ phiếu năm 2018.
Hamas đã cai trị Gaza kể từ khi giành quyền kiểm soát, từ phe đối lập Fatah của Palestine vào năm 2007, sau khi thắng cử trong cuộc bầu cử lập pháp năm trước đó.
Nhóm này cho biết hôm thứ Hai rằng, họ đã giải tán Ủy ban Khẩn cấp Chính phủ, để tạo điều kiện chuyển giao trách nhiệm hành chính cho Ủy ban Quốc gia về Hành chính Gaza (NCAG), một cơ quan kỹ trị gồm 15 thành viên có trụ sở tại Cairo.
Hamas cho biết các bộ và công chức chính phủ sẽ vẫn giữ nguyên vị trí.
Họ cũng cho biết sẽ tiếp tục giám sát an ninh và hoạt động cảnh sát ở các khu vực Gaza vẫn nằm dưới sự kiểm soát của họ.
Chủ tịch NCAG là Ali Shaath cho biết, ủy ban đã sẵn sàng đảm nhận trách nhiệm của mình, một khi các nguồn lực và điều kiện cần thiết được thiết lập.
Ông nói rằng sự thành công của kế hoạch, phụ thuộc vào "một chính quyền, một luật lệ và một loại vũ khí" dưới một cơ quan quản lý duy nhất.
Trong khi đó Hội đồng Hòa bình do Trump bổ nhiệm, cơ quan giám sát kế hoạch hậu chiến, cho biết, họ sẽ đánh giá tiến độ dựa trên "hành động, chứ không phải lời hứa".
Hội đồng cũng nhắc lại rằng, tất cả vũ khí cuối cùng phải nằm dưới sự kiểm soát của NCAG, theo Kế hoạch Hòa bình Toàn diện Gaza và Nghị quyết 2803, của Hội đồng Bảo an Liên Hiệp Quốc.
Tuy nhiên, một số nhà phân tích đã đặt câu hỏi, liệu tuyên bố này có dẫn đến sự thay đổi có ý nghĩa hay không.
Điều này có ý nghĩa gì đối với Gaza?
Mkhaimar Abusada, một chuyên gia chính trị từ Gaza, nói với hãng thông tấn Agence France-Presse (AFP) rằng, hành động của Hamas là một "cử chỉ mang tính biểu tượng".
Ông giải thích rằng, việc Hamas có rút lui hay không, ít quan trọng hơn đối với tiến trình hòa bình ,so với việc nhóm này có giữ lại vũ khí của mình hay không.
"Hamas đã không đồng ý giải giáp vũ khí, và đó vẫn là điểm mấu chốt", Mkhaimar Abusada.
Trong khi đó ông Ian Parmeter, chuyên gia về Trung Đông tại Trung tâm Nghiên cứu Ả Rập và Hồi giáo thuộc Đại học Quốc gia Úc (ANU), cho biết.
"Gần như không có khả năng về việc Hamas giải giáp vũ khí. Điều nầy làm suy yếu các nỗ lực hòa bình và tái thiết dần dần khu vực bị chiến tranh tàn phá. Phía Israel quyết tâm rằng, sẽ không có gì xảy ra về mặt tái thiết toàn bộ Gaza, cho đến khi Hamas từ bỏ vũ khí”, Ian Parmeter.
Ngay cả khi Hamas có những bước đi lớn, trong việc giải giáp vũ khí trong thời gian tới, phản ứng của Israel sẽ bị lu mờ bởi cuộc bầu cử sắp tới, điều mà Thủ tướng Benjamin Netanyahu sẽ đặc biệt quan tâm.
Ông Parmeter cho biết thêm.
"Netanyahu sẽ muốn chứng tỏ rằng, ông ấy đang kiểm soát hoàn toàn an ninh biên giới của Israel trong cuộc bầu cử đó. Tôi nghĩ rằng rất khó có khả năng, bất cứ điều gì đáng kể sẽ xảy ra ở Gaza trong thời gian chuẩn bị, đặc biệt là vì cuộc bầu cử sẽ được tổ chức vào khoảng kỷ niệm 3 năm, các vụ tấn công ngày 7 tháng 10 năm 2023, khi khoảng 1.200 người thiệt mạng. Trong khi đó, người Palestine đang sống trong "điều kiện kinh khủng", với nhiều người trong số khoảng 2 triệu người dân ở đó, đang sống trong các khu nhà tạm và lều bạt”, Ian Parmeter.
Trong khi đó bạo lực vẫn tiếp diễn.
Giai đoạn thứ hai của thỏa thuận ngừng bắn, bao gồm việc Hamas giải giáp vũ khí và việc quân đội Israel rút quân dần dần, đã bị đình trệ trong nhiều tháng.
Thay vào đó, lực lượng Israel đã mở rộng sự hiện diện của mình và hiện đang kiểm soát hơn 60% Gaza, khi bạo lực tiếp diễn trên khắp khu vực, bất chấp thỏa thuận ngừng bắn hồi tháng 10.
Một ủy ban độc lập của Liên Hiệp Quốc cáo buộc, lực lượng Israel cũng tiếp tục cố tình nhắm mục tiêu vào trẻ em Palestine trong thời gian ngừng bắn, cùng với việc nhắm mục tiêu vào các cơ sở chăm sóc sức khỏe và giáo dục và hạn chế dòng viện trợ.
Israel bác bỏ các phát hiện của báo cáo, gọi đó là "tuyên truyền".
Đối với một số cư dân ở thành phố Gaza, thông báo gần đây mang lại rất ít hy vọng, với một người dân địa phương mô tả cam kết của Hamas là "những lời nói suông".
Một cư dân là Hussam Majed nói với AFP.
"Hamas vẫn giữ vững vị trí của mình ở Gaza và kiểm soát mọi thứ: các cửa khẩu, các bộ, an ninh. Chúng chỉ thay đổi gương mặt, nhưng chúng nhất quyết nắm quyền bằng mọi giá, ngay cả khi toàn bộ dân số phải chết", Hussam Majed.
Trong khi đó giới chức y tế cho biết ,các cuộc tấn công của Israel hôm thứ Hai, đã giết chết 5 người Palestine, trong đó có một cặp vợ chồng ở thành phố Gaza.
Quân đội Israel cho biết, một cuộc tấn công đã giết chết chỉ huy Hamas Fadi Ashour Daghmash và cho biết, các hoạt động của họ kể từ khi lệnh ngừng bắn có hiệu lực, đã nhắm vào các mối đe dọa từ phiến quân. Hamas đã cáo buộc Israel, nhiều lần vi phạm lệnh ngừng bắn và không thực hiện việc rút quân theo thỏa thuận.
Theo Bộ Y tế Gaza, ít nhất 1.072 người Palestine đã thiệt mạng, kể từ khi lệnh ngừng bắn có hiệu lực.
Còn Quân đội Israel cho biết, 5 binh sĩ và một nhà thầu dân sự, cũng đã thiệt mạng trong cùng thời gian đó.
Đồng hành cùng chúng tôi tại SBS Vietnamese Facebook và cập nhật tin tức ở sbs.com.au/vietnamese
Chúng tôi cũng có mặt trên YouTube
Nghe SBS Tiếng Việt trên ứng dụng miễn phí SBS Audio, tải về từ App Store hay Google Play
