Trong chương trình Sức Khỏe Là Vàng số 12, mời quý vị tìm hiểu về bệnh lao và HIV trong cộng đồng người Việt tại Úc, cùng những hỗ trợ y tế có sẵn cho người bệnh và thân nhân.
Bệnh lao là một bệnh truyền nhiễm gây ảnh hưởng đến phổi, xương và các cơ quan khác. Trên thế giới cớ khoảng 14 triệu người mắc bệnh lao hoạt tính, và khoảng một phần ba dân số bị nhiễm lao tiềm ẩn. Bệnh lao không kỳ thị một ai, không từ một sắc tộc, phái tính, màu da, hay tôn giáo nào.
Theo Tổ chức Y tế Thế giới (WHO) thì nếu cả thế giới cùng hợp sức để tiêu diệt bệnh lao thì bệnh này có thể sẽ không còn hiện diện trong tương lai. Thế nhưng tại Úc, điều đáng buồn là nhiều cộng đồng đa sắc tộc có tỉ lệ bệnh lao cao lại không biết cách tìm kiếm những dịch vụ chữa trị hay giúp đỡ.
Hôm nay, Đăng Trình sẽ có một cuộc phỏng vấn ngắn với chị Kim Lang, nhân viên phổ biến thông tin sức khỏe của Dịch Vụ Đa Văn hóa HIV & Viêm Gan, để giúp quý vị hiểu sâu hơn về những dịch vụ hỗ trợ đối với bệnh nhân lao và HIV tại Úc.
Phỏng vấn Kim Lang từ Dịch Vụ Đa Văn Hóa HIV & Viêm Gan
ĐT: Chị có thể giới thiệu cho thính giả biết ngày Bệnh Lao Thế Giới có ý nghĩa như thế nào không?
KL: Trước khi trả lời câu hỏi này, Kim Lang xin phép được nói sơ qua về bệnh lao: Bệnh lao, tuberculosis hay còn gọi tắt là TB, do vi trùng lao gây nên, phổ biến nhất là ảnh hưởng đến phổi. Bệnh lao lây từ người bị lao tích cực lây qua việc tiếp xúc qua không khí hoặc trực tiếp với người bệnh chẳng hạn như ăn chung, hôn nhau...
Ngày Bệnh Lao Thế Giới là cơ hội để mọi người quan tâm tới bệnh lao và thay đổi cái nhìn về bệnh này. Với chủ đề "Đoàn Kết Để Chấm Dứt Bệnh Lao" (Unite to End TB), chiến dịch này nhấn mạnh việc làm sao chúng ta có thể diệt trừ bệnh lao qua việc phát hiện bệnh, và chữa trị tận gốc bệnh này trên toàn thế giới
ĐT: Tại sao chúng ta lại nói về cả Bệnh Lao và HIV, hay còn gọi là Liệt Kháng? Có sự tương quan nào giữa 2 bệnh này?
KL: 2 bệnh này hoàn toàn khác nhau về sự lây nhiễm, chữa trị cũng như triệu chứng khi mắc bệnh. Nhưng cả 2 bệnh này có điểm giống nhau là chúng làm cho hệ miễn nhiễm của cơ thể yếu đi. Cho nên khi 1 người vừa nhiễm HIV và bị nhiễm vi trùng lao thì nguy cơ người đó sẽ phát triển thành bệnh lao tích cực sẽ cao hơn so với những không bị nhiễm HIV. Người bị nhiễm HIV có nguy cơ bị lao cao gấp 20 lần những người không bị nhiễm HIV.
Chẩn bệnh, và chữa trị bệnh lao đóng một vai trò quan trọng trong việc khống chế HIV vì có nhiều người không biết họ bị HIV cho đến khi chẩn đoán và chữa trị bệnh lao
ĐT: Những triệu chứng của bệnh lao là gì?
KL: Đối với một số người khỏe mạnh, khi bị nhiễm vi trùng lao, thường không có triệu chứng gì, vì hệ miễn nhiễm tốt có thể ngăn chặn sự bành trướng của vi trùng lao Đây là giai đoạn bệnh lao ngầm, tiêu cực. Đối với những người bị lao tích cực thì các triệu chứng gồm có: ho ra đàm hoặc máu, đau ở ngực. sụt cân, sốt và ra mồ hôi vào ban đêm.
ĐT: Những ai có nguy cơ bị mắc bệnh lao?
KL: Những người thuộc các nhóm sau đây có nguy cơ mắc bệnh lao cao:
- Những người có tiếp xúc gần gũi lâu dài với người người mắc bệnh lao tích cực
- Những người bị nhiễm HIV hay bệnh AIDS ( vì khi bị HIV /AIDS thì hệ miễn nhiễm của họ yếu đi)
- Những người đang dùng thuốc hoặc đang được chữa trị có ảnh hưởng đến hệ miễn nhiễm
- Những người bị các chứng bệnh nan y ảnh nhưởng tới hệ miễn nhiễm của cơ thể
ĐT: Làm sao để chúng ta ngăn ngừa việc lây lan của bệnh lao?
KL: Rất may mắn là bệnh lao có thể chữa trị, nếu chúng ta tuân theo những hướng dẫn, lời khuyên của bác sĩ hoặc chuyên viên y tế. Chẩn bệnh sớm và chữa trị kịp thời là biện pháp hữu hiệu để ngăn chặn việc lây lan vi trùng lao cho mọi người nhất là những người đã bị HIV. Đối với những người đã mắc bệnh lao, vi trùng lao chỉ được hoàn toàn tiêu diệt nếu uống thuốc đều đặn và triệt để theo hướng dẫn của bác sĩ hoặc nhân viên y tế là phải uống thuốc trong bao lâu. Thường thường là 6 tháng với trụ sinh.
ĐT: Người mắc bệnh lao hoặc nghi ngờ nhiễm bệnh có thể liên lạc những đâu?
KL: Tốt nhất là nói chuyện với bác sĩ gia đình, nhưng quý vị cũng có thể liên lạc các bệnh xá Phổi - Chest Clinic địa phương. Để có thêm thông tin bằng tiếng Việt, quý vị có thể ghé thăm trang mạng của Bộ Y Tế NSW (http://www.health.nsw.gov.au) và Dịch Vụ Đa Văn Hóa HIV/Viêm Gan (www.mhahs.org.au).
Sau đây mời quý vị lắng nghe thông điệp của Tổ chức Y tế Thế giới nhân ngày Bệnh Lao Thế Giới, thông qua lời dẫn của nữ minh tinh màn bạc Emma Thompson, Đại sứ Phòng chống bệnh Lao của thành phố London.
"Như bao người khác, tôi từng nghĩ rằng bệnh lao chỉ là một vấn đề của quá khứ, cho đến khi con trai tôi bị nhiễm căn bệnh này. Rất may con tôi là một trong hàng ngàn người được tiếp cận với các phương tiện y tế và đã được chữa lành. Thế nhưng mỗi ngày vẫn còn hơn 4,000 người, bao gồm phụ nữ và trẻ em, đã qua đời vì thiếu phương tiện chẩn đoán, chữa trị, hoặc do kháng thuốc. Hãy cùng Tổ chức Y tế Thế giới và các đối tác của họ đoàn kết để chấm dứt bệnh lao cùng sự kỳ thị trong cộng đồng về căn bệnh này. Tôi tin chúng ta có thể làm được."
* Một lưu ý nhỏ cho quý vị có con em là du học sinh tại Úc:
Theo trang mạng của Bộ Di Trú thì du học sinh có tỷ lệ phát bệnh lao (tuberculosis - TB) cao hơn gấp 10 lần so với người dân Úc.
Nếu du học sinh đến từ một quốc gia châu Á, châu Phi, tiểu lục địa Ấn Độ, Nam Mỹ hoặc Đông Âu, thì hoàn toàn có khả năng là họ đã tiếp xúc với bệnh lao và có nguy cơ bị lây nhiễm và bị bệnh lao cao hơn.
Những học sinh được chẩn đoán có bệnh lao trong khi đang ở Úc sẽ không phải thanh toán tiền thuốc để điều trị bệnh. Bảo hiểm Y tế Du học sinh (OSHC) sẽ trang trải chi phí liên quan đến chẩn đoán.
Nếu học sinh chịu điều trị bệnh lao thì điều này sẽ không ảnh hưởng đến các điều kiện trong thị thực của họ miễn là họ tuân thủ chế độ điều trị.
HIV/ AIDS - Những điều cần biết
Thưa quý vị, nhân nói chuyện về bệnh lao và HIV, Đăng Trình cũng xin cung cấp thêm cho quý vị một số thông tin về HIV, hay còn gọi là Siêu vi Liệt kháng ở người.
Xin quý vị lưu ý, những thông tin sau chỉ mang tính tham khảo và được trích dẫn từ trang mạng của Bộ Y Tế NSW. Để được tư vấn chi tiết, xin quý vị liên lạc với bác sĩ gia đình của mình.
HIV là gì?
HIV là vi khuẩn có thể gây ra bệnh AIDS. HIV tấn công hệ thống miễn nhiễm của cơ thể. Nếu quý vị bị nhiễm HIV thì gọi là bị HIV dương tính. Điều này có nghĩa là HIV đã đi vào dòng máu của quý vị.
HIV lan truyền ra sao?
HIV được tìm thấy trong dịch chất cơ thể chẳng hạn như máu, tinh dịch và dịch âm đạo, và sữa mẹ.
Việc nhiễm trùng HIV chỉ có thể xảy ra khi một hoặc nhiều dịch chất này của một người bệnh đi vào dòng máu của người khác.
Do đó, HIV chỉ có thể truyền theo các cách sau đây:
- Giao hợp mà không dùng bao cao su hoặc các biện pháp bảo vệ khác.
- Dùng chung ống chính, kim chích và các dụng cụ chích thuốc
- Truyền từ mẹ qua con qua việc thai nghén, sinh con hoặc cho bú sữa mẹ
- Truyền máu và/hoặc các sản phẩm máu (tại Úc các sản phẩm máu đã được thử nghiệm để dò HIV kể từ năm 1985)
Quý vị lưu ý là HIV không thể bị truyền qua việc: ho, hôn, hắt hơi, khạc nhổ, khóc, dùng chung dao muỗng nĩa, khăn trải giường, cầu tiêu, phòng tắm hoặc bất cứ cách thức tiếp xúc tình cờ nào khác.
Các triệu chứng của HIV?
Bằng cách chỉ nhìn thì quý vị không thể nhận ra ai là người bị HIV. Hầu hết những người bị HIV đều có vẻ khoẻ mạnh và không có triệu chứng. Có thể phải mất vài năm trước khi các triệu chứng khởi sự hiện ra và nhiều người có HIV cũng không tự biết.
Sự khác biệt giữa HIV và AIDS là gì?
HIV tấn công hệ thống miễn nhiễm của cơ thể. Nếu việc này không được chữa trị, HIV làm tổn hại hệ thống miễn nhiễm của cơ thể làm nó không thể chống lại các chứng bệnh lây nhiễm thông thường và do đó người bệnh có nguy cơ bị đau yếu hoặc ngay cả tử vong. Đây là tình trạng gọi là AIDS (Hội chứng Liệt kháng - Acquired Immune Deficiency Syndrome).
Làm thế nào để phòng chống HIV?
- Luôn có thói quen quan hệ tình dục an toàn và hạn chế có nhiều bạn phối ngẫu.
- Không chích ma túy. Không dùng chung kim tiêm, ống chính, đồ lọc, v.v..
- Trước khi xăm hình nghệ thuật hay xỏ khuyên, hãy bảo đảm là chỉ dùng dụng cụ vô trùng, và dao cạo và kim tiêm mới.
- Kiểm trả thường xuyên để phát hiện HIV và các bệnh phong tình khác.
Người nghi ngờ nhiễm HIV cần thực hiện các thử nghiệm nào?
Thử máu để dò tìm HIV có thể được thực hiện tại bất cứ trạm xá y tế tình dục nào hoặc tại phòng mạch bác sĩ.
Tất cả thử nghiệm HIV đều miễn phí tại các trạm xá y tế tình dục và quý vị không cần đến thẻ Medicare. Thử nghiệm này cũng có thể được làm tại phòng mạch bác sĩ địa phương, nhưng quý vị sẽ cần đến thẻ Medicare
* Một điều đáng tiếc là hiện nay vẫn còn nhiều người xem HIV là một chủ đề cấm kỵ, và nhiều lời đồn thất thiệt về căn bệnh này khiến cho mọi người hiểu sai về nó.
Ở Úc có nhiều tổ chức hỗ trợ cho bệnh nhân HIV và thân nhân của họ, như Positive Life NSW hay Living Positive Victoria.
