Mời quý vị tìm hiểu về ung thư cổ tử cung – một căn bệnh ung thư phổ biến nơi nữ giới; lắng nghe lời khuyên y tế từ bác sĩ Sarah Nguyễn; và tham khảo cách đối mặt với ung thư của Ủy ban Ung thư Victoria.
Tìm hiểu bệnh ung thư cổ tử cung
Nếu theo dõi báo đài, hẳn quý vị sẽ thường xuyên thấy những tin tức về ung thư, như ung thư da, ung thư gan, ung thư não, ung thư phổi... người già cũng bị mà trẻ em cũng bị, đúng như câu thơ "Hỏi ra ai nấy đều đa bịnh" của Nguyễn Thành Phương trên Phụ nữ Tân Văn số đầu tiên.
Vậy ung thư là gì và cách phòng ngừa nó như thế nào?
Theo American Cancer Society (Cộng đồng Ung thư Mỹ), bệnh ung thư xảy ra khi một số tế bào phát triển vượt mức kiểm soát và xâm lấn các tế bào bình thường, khiến hoạt động cơ thể trở nên bất thường.
Ung thư có thể bắt đầu ở phổi, nhũ hoa, đại tràng hoặc thậm chí trong máu.Tế bào ung thư có thể lan rộng, hay còn gọi là di căn qua các phần khác của cơ thể. Ví dụ các tế bào ung thư phổi có thể di căn đến xương.
Có nhiều loại ung thư khác nhau. Một số loại được điều trị tốt nhất bằng phẫu thuật, một số khác thì phải hóa trị hoặc xạ trị. Trong số đó thì ung thư cổ tử cung là một trong những bệnh phổ biến nhất ở nữ giới, nhưng lại ít được quý cô chú ý.
Ung thư cổ tử cung là một khối u ác tính trong các mô của cổ tử cung. Nguyên nhân gây bệnh vẫn chưa được biết, nhưng một số yếu tố làm tăng nguy cơ mắc bệnh bao gồm nhiễm virút u nhú ở người (HPV) và hút thuốc, làm sản sinh các hóa chất làm tổn hại các tế bào của cổ tử cung.
Các dấu hiệu phổ biến nhất của ung thư cổ tử cung bao gồm:
- chảy máu âm đạo giữa các kỳ kinh
- chảy máu sau khi quan hệ
- đau trong lúc quan hệ
- âm đạo tiết dịch bất thường
- âm đạo chảy máu sau khi mãn kinh
- mệt mỏi quá độ
- đau hoặc sưng chân
- đau lưng dưới
Gần đây, thì Cancer Council Victoria (Ủy ban Ung thư bang Victoria) đã chạy một chiến dịch khuyến khích phụ nữ, nhất là những phụ nữ Việt và Ấn, nên thăm khám cổ tử cung, hay còn gọi là xét nghiệm pap-smear, tức Thử Phết Mỏng 2 năm một lần.
Mời quý vị xem video clip tại đây:
Một trong những gương mặt của chiến dịch là cô Shivani Goyal, 36 tuổi, đến Úc từ 9 năm trước và không hề biết gì về xét nghiệm pap-smear.
Thế nhưng, khi phát hiện mình suýt bị ung thư, cô thay đổi góc nhìn.
"Sự kiện ấy đã tạo động lực cho tôi trò chuyện cùng các phụ nữ Ấn Độ khác. Không có gì phải ngại cả, bạn phải làm xét nghiệm, đi khám bác sĩ, chẩn đoán bệnh tình, thông báo cho những chị em khác biết, giúp đỡ nhau và cùng nhau ngăn ngừa căn bệnh này," cô Goyal nói.
Mọi phụ nữ từ 18 - 70 tuổi đã qua quan hệ tình dục thì cần phải xét nghiệm pap-smear 2 năm/ lần. 90% ung thư cổ tử cung có thể được ngăn ngừa nhờ xét nghiệm pap-smear đều đặn.
Cô Hiranthi Perera đến từ tổ chức PapScreen Victoria cho biết, những phụ nữ đến từ các cộng đồng đa văn hóa là những người ít xét nghiệm pap-smear nhất:
"Thông thường, rào cản văn hóa khiến cho phụ nữ ngại hỏi và yêu cầu kiểm tra. Nhất là với bài xét nghiệm khá riêng tư này, phụ nữ thường muốn gặp nữ bác sĩ."
Cô Petera nói rất nhiều phụ nữ di dân chưa từng nghe đến ung thư cổ tử cung hay xét nghiệm pap-smear, và cũng rất bối rối trước hệ thống y tế phức tạp của Úc.
Mỗi năm tại Ấn Độ có hơn 122,000 phụ nữ bị mắc bệnh ung thư cổ tử cung giai đoạn cuối, trong khi đó thì số người mắc bệnh ở Việt Nam là hơn 5,000 người.
Cô cũng hy vọng thông điệp của chiến dịch sẽ đến được với phụ nữ trong các cộng đồng đa văn hóa tại bang Victoria:
"Những đoạn phim này ghi hình các phụ nữ từ cộng đồng người Việt và Ấn trên khắp bang Victoria. Chúng tôi chia sẻ chuyện của chị em phụ nữ và những lợi ích từ việc thăm khám thường xuyên."
Cô Sarah Nguyễn, một bác sĩ gia đình gốc Việt tại St Albans, cho biết chiến dịch này cũng là một lời nhắc nhở cho các nhân viên y tế.
"Mỗi khi người bệnh không rõ mình đau yếu chỗ nào, tôi thường hỏi 'Quý vị có xét nghiệm Pap trong 2 năm gần đây không?' hoặc 'Quý vị đã chụp phim nhũ hoa chưa?' vân vân. Chúng tôi cũng lưu trữ hồ sơ bệnh án và với những ai chưa xét nghiệm pap trong vòng 2 năm, chúng tôi sẽ hối thúc họ."
Phỏng vấn bác sĩ Sarah Nguyễn
Xét nghiệm cổ tử cung, hay xét nghiệm pap-smear, tuy rất đơn giản nhưng có thể cứu được sinh mạng của nhiều người, đó là thông điệp mà Cancer Council Victoria và PapSreen Victoria muốn gửi gắm.
Phóng viên Trinh Nguyễn của SBS đã có cuộc trò chuyện với bác sĩ Sarah Nguyễn, người xuất hiện trong chiến dịch của Cancer Council Victoria gần đây.
Trinh Nguyễn: Tại sao lại hướng đến phụ nữ trong cộng đồng người Việt ở Victoria?
Bác sĩ Sarah Nguyễn: Vì tỉ lệ người Việt không thử Pap Test và sau đó dẫn đến ung thư cổ tử cung, tỉ lệ này khác cao so với các cộng đồng khác ở Úc. Chương trình giới thiệu Pap Test đến với cộng đồng người Việt nhằm cải thiện số lượng người làm loại xét nghiệm này, khám phá ra những triệu chứng tiền ung thư cổ tử cung.
Trinh Nguyễn: Nhiều người nghe đến Pap Test, nhiều nơi gọi là 'xét nghiệm cổ tử cung', một số nơi khác gọi là 'thử phết mỏng', như vậy hiểu Pap Test là làm những gì thưa bác sĩ?
Bác sĩ Sarah Nguyễn: Pap Test là một cách thử nghiệm nhẹ nhàng, dễ dàng, và nhanh chóng, có thể làm tại mọi bác sĩ gia đình. Nhưng theo tôi thấy thì bệnh nhân thích đi bác sĩ nữ hơn. Đơn giản chỉ lấy một cái hẹn để gặp bác sĩ. Thông thường thời điểm tốt nhất để làm Pap Test là khi vừa hết kinh.
Khi gặp mặt, bác sĩ sẽ hỏi chuyện bệnh nhân để loại trừ những bệnh khác, rồi mời bệnh nhân nằm trên giường bệnh để làm xét nghiệm, thông thường rất nhanh, khoảng chừng 2-3 phút. Gửi mẫu đi và khoảng một tuần sau là nhận được kết quả.
Trinh Nguyễn: Nhiều phụ nữ sẽ lo lắng khi nghe đến Pap Test. Bác sĩ có những lời khuyên nào để phụ nữ chuẩn bị tâm lý và cơ thể trước khi làm Thử Phết Mỏng?
Bác sĩ Sarah Nguyễn: Trước hết phụ nữ nên hiểu là xét nghiệm này rất nhẹ nhàng và dễ dàng, không phải là chuyện giải phẫu hay loại xét nghiệm gây đau đớn sau khi làm. Dĩ nhiên tùy trạng thái bệnh nhân, nhiều người run quá lại gồng lên, thì sẽ hơi khó chịu chút xíu. Nhưng nếu thoải mái, thì xét nghiệm này rất dễ dàng.
Một điều quan trọng là bệnh nhân cần hiểu là, thời điểm để làm xét nghiệm này tốt nhất là khi không có triệu chứng gì cả. Không cần đợi những dấu hiệu như ra huyết trắng hay chảy máu bất thường mới đi làm xét nghiệm này. Làm xét nghiệm này khi cơ thể đang bình thường giúp phát hiện ra những tế bào tiền ung thư, có trong người, trước khi có những biểu hiện ra ngoài, để kịp thời chữa trị.
Trinh Nguyễn: Phụ nữ ở độ tuổi nào thì nên đi làm Pap Test?
Bác sĩ Sarah Nguyễn: Hiện giờ, theo lời khuyên của Cancer Council, thì phụ nữ từ 18-70 tuổi, hay 2 năm sau khi bắt đầu có quan hệ tình dục.
Trinh Nguyễn: Bệnh ung thư cổ tử cung có những triệu chứng khiến người phụ nữ biết được hay không?
Bác sĩ Sarah Nguyễn: Một khi đã phát thành bệnh ung thư, tùy giai đoạn của bệnh khi phát hiện sớm hay trễ, triệu chứng khác nhau. Nhưng thời kỳ tiền ung thư, mà chúng tôi hy vọng Pap Test có thể giúp phát hiện ra, là khi không có triệu chứng gì cả.
Có nhiều bệnh nhân sẽ bị chảy máu bất thường, nhất là sau khi quan hệ tình dục, và đây là triệu chứng mà các bác sĩ cần bệnh nhân để ý. Điều quan trọng với Pap Test là hãy làm khi không có triệu chứng gì, mỗi 2 năm, đề phát hiện ra những tế bào bất bình thường và điều trị sớm.
Trinh Nguyễn: Như vậy phụ nữ ở Victoria đi làm Thử Phết Mỏng ở đâu?
Bác sĩ Sarah Nguyễn: Tất cả bác sĩ gia đình đều có thể làm Pap Test. Kinh nghiệm cho thấy phụ nữ rất ngại làm xét nghiệm này nếu bác sĩ gia đình là nam. Nam bác sĩ có thể chuyển qua y tá để làm xét nghiệm này hay bệnh nhân có thể tìm đến nữ bác sĩ nếu họ cảm thấy thoải mái hơn.
Phương pháp đối mặt với ung thư
Đăng Trình: Hiện có mặt trong phòng thu là Đăng Trình và Bích Ngọc. Bích Ngọc này, thường thì suy nghĩ chung của bệnh nhân ung thư là "Tôi đã làm gì sai?" hay "Vì sao lại là tôi?" Thế Bích Ngọc có biết nguyên nhân dẫn đến bệnh ung thư là gì không?
Bích Ngọc: Thưa quý vị, theo Uỷ ban Ung thư Victoria, khi phát hiện mình mắc bệnh ung thư thì phản ứng chung là buồn bã, giận dữ, cô độc và lo lắng về tương lai. Thực ra thì các bác sĩ cho đến nay vẫn chưa biết chắc nguyên nhân gây ra ung thư là gì. Nhưng một điều các bác sĩ có thể chắc chắn là tâm trạng của bệnh nhân ảnh hưởng rất nhiều đến kết quả điều trị.
Quý vị hãy nhớ rằng, ung thư không có nghĩa là hết hy vọng. Và rất nhiều căn bệnh ung thư hiện nay có thể được trị hết bằng phẫu thuật, hóa trị hoặc xạ trị. Vì vậy quý vị hãy lạc quan nhé!
Đăng Trình: Vâng, Hội đồng ung thư Victoria cũng khuyên rằng bệnh nhân ung thư nên tập cách giữ cho tinh thần thư thái để đối mặt với bệnh tật. Cách tốt nhất là tìm người mình tin cậy để chia sẻ về tình trạng bệnh vànhững lo lắng của mình, có thể là gia đình, bạn thân, hoặc quý vị có thể tham gia các nhóm hỗ trợ người bị ung thư. Quý vị cũng có thể thử liệu pháp xoa bóp, ngồi thiền, yoga hoặc Thái Cực Quyền để giúp thư giãn cơ thể và tinh thần.
Bích Ngọc: Ngoài ra thì việc ăn uống cũng rất quan trọng. Nhiều bệnh nhân ung thư cảm thấy không muốn ăn, hoặc mỗi khi ăn thì buồn nôn. Quý vị có thể chia thành nhiều bữa nhỏ và ăn dặm thường xuyên. Rau, nước trái cây, súp và những thực phẩm mềm được khuyên dùng bởi bác sĩ. Và tốt nhất là quý vị hãy chọn những món mình vẫn hay thích ăn để giúp tăng khẩu vị, giúp có đủnăng lượng chống chọi với bệnh tật.
Đăng Trình: Dân gian ta có câu "Phòng bệnh hơn chữa bệnh".
Quý vị cần để ý những dấu hiệu bất thường trên cơ thể, chẳng hạn như xuất hiện bướu, đau hay lở loét không lành; nốt ruồi thay đổi hình dạng và kích thướng; ho không khỏi, ho ra máu hay khàn giọng lâu dài; hay thậm chí trướng bụng dai dẳng hoặc giảm cân không giải thích được.
Bích Ngọc: Ủy ban Ung thư cũng cho rằng, quý vị có thể giảm thiểu nguy cơ ung thư bằng cách bỏ hút thuốc, tránh uống rượu, hạn chế ra nắng, ăn uống lành mạnh và vận động cơ thể ít nhất 30 phút mỗi ngày.
Và chị em phụ nữ hãy nhớ thăm khám cổ tử cung mỗi 2 năm/ lần, kể từ khi 18 tuổi hay khi bắt đầu quan hệ. Nếu quý vị cần hỗ trợ bằng tiếng Việt, có thể gọi đến số (03) 9209 0168.
