Chủ tịch nước, Tổng Bí thư Đảng Cộng sản Việt Nam Tô Lâm đã bắt đầu chuyến thăm Úc đầu tiên theo lời mời của Tổng Toàn quyền Úc Sam Mostyn và Thủ tướng Anthony Albanese. Hoạt động chính thức đầu tiên của ông là Diễn đàn Tech-Connect Việt Nam – Australia tại Đại học Công nghệ Sydney, với trọng tâm là khoa học công nghệ, đổi mới sáng tạo, đầu tư và giáo dục.
Hơn 500 đại diện từ doanh nghiệp, viện nghiên cứu, trường đại học và các tổ chức của Úc và Việt Nam tham dự diễn đàn tại Đại học Công nghệ Sydney (UTS).
Tại diễn đàn, đại diện hai nước đề xuất mở rộng hợp tác trong các lĩnh vực từ trí tuệ nhân tạo, bán dẫn đến năng lượng sạch, đồng thời thừa nhận đầu tư song phương vẫn còn hạn chế.
Từ chuyển giao công nghệ đến cùng nghiên cứu và phát triển
Trong bài phát biểu, Chủ tịch nước, Tổng Bí thư Đảng Cộng sản Việt Nam Tô Lâm cho rằng quan hệ khoa học, giáo dục và đổi mới sáng tạo giữa Úc và Việt Nam đã có nền tảng, với các chương trình nghiên cứu chung, phát triển kỹ năng và sự hiện diện của các trường đại học Úc tại Việt Nam.
“Hai nước đã xây dựng được những nền tảng hợp tác rất vững chắc. Các chương trình Đối tác đổi mới sáng tạo Australia - Việt Nam, Đối tác phát triển kỹ năng Australia - Việt Nam, các chương trình tài trợ nghiên cứu chung, trung tâm đổi mới sáng tạo chung cũng đã được hình thành.”
Ông Tô Lâm cho rằng hai nước cần chuyển từ chuyển giao công nghệ sang cùng nghiên cứu và phát triển.
“Hai nước phải chuyển từ hợp tác sang đồng kiến tạo, từ chuyển giao công nghệ sang đồng nghiên cứu và đồng phát triển, từ kết nối giữa các tổ chức riêng lẻ sang liên kết hai hệ sinh thái đổi mới sáng tạo, xây dựng một hệ sinh thái đổi mới sáng tạo mang tầm khu vực, nơi doanh nghiệp, trường đại học, viện nghiên cứu và các quỹ đầu tư cùng kết nối, cùng sáng tạo và cùng phát triển.”
Ông đề xuất năm hướng hợp tác, trong đó có nghiên cứu chung về trí tuệ nhân tạo, bán dẫn, công nghệ lượng tử và năng lượng sạch; tăng đầu tư hai chiều vào công nghệ cao; và đào tạo nhân lực.
Tuy nhiên, ông Tô Lâm cho rằng đầu tư song phương chưa tương xứng với quy mô thương mại giữa Úc và Việt Nam.
Từ nghiên cứu, công nghệ đến kết nối người dân
Về phía Úc, Trợ lý Bộ trưởng Ngoại giao và Thương mại Matt Thistlethwaite nói hai nước đang tìm kiếm thêm cơ hội hợp tác và đầu tư trong khoa học, nghiên cứu và đổi mới sáng tạo.
“Trong khuôn khổ Quan hệ Đối tác Chiến lược Toàn diện và Chiến lược Kinh tế Đông Nam Á đến năm 2040 của Úc, chúng tôi đang tìm kiếm thêm nhiều cách để hai nước cùng thúc đẩy hợp tác, thông qua việc tăng cường hợp tác và đầu tư vào khoa học, nghiên cứu và đổi mới sáng tạo. Một phần quan trọng trong nỗ lực này là chương trình Aus4Innovation kéo dài 10 năm, ưu tiên các sáng kiến song phương nhằm thúc đẩy hiệu quả kinh tế, hòa nhập xã hội và phát triển bền vững về môi trường, đồng thời xây dựng các quan hệ đối tác cùng có lợi, qua đó củng cố hệ sinh thái đổi mới sáng tạo của cả hai nước.”
Ông Thistlethwaite cho biết Úc sẽ tài trợ các dự án nghiên cứu chung về công nghệ sạch, kinh tế biển và quản lý chất thải thông qua một sáng kiến trị giá 1,3 triệu đô la.
Ông cũng cho biết mối quan hệ hợp tác này đang phát triển vượt ra ngoài phạm vi nghiên cứu và công nghệ, thông báo về một đường bay thẳng mới sẽ được mở vào đầu năm sau.
“Từ đầu năm 2027, VietJet sẽ khai thác các chuyến bay thẳng mới giữa Sân bay Quốc tế Western Sydney, sân bay mới nhất của Úc, và Thành phố Hồ Chí Minh, sau đó sẽ có thêm các chuyến bay đến Bangkok. Đây là một bước tiến nữa giúp người dân hai nước xích lại gần nhau hơn, thúc đẩy thương mại và du lịch giữa Úc và Việt Nam, đồng thời tăng cường sự kết nối giữa người dân hai nước.”
Thách thức biến cam kết thành kết quả cụ thể
Một số chương trình hợp tác về khoa học và công nghệ giữa hai nước đã được triển khai, trong đó có Trung tâm Công nghệ Chiến lược Úc – Việt Nam tại Hà Nội, tập trung vào các lĩnh vực như an ninh mạng và công nghệ viễn thông thế hệ mới.
Nhưng câu hỏi đặt ra là liệu những cam kết và thỏa thuận mới có thể chuyển thành những kết quả cụ thể hay không.
Ông Long Nghiêm, Giáo sư tại UTS, là Chủ tịch và đồng sáng lập Hội Trí thức và Chuyên gia Việt Nam – Australia, VASEA, một tổ chức phi lợi nhuận có trụ sở tại Úc, kết nối các học giả và chuyên gia gốc Việt đang sống và làm việc tại đây.
“Tôi đánh giá những cam kết vừa rồi là rất mạnh, những quyết tâm rất là rõ ràng và chắc là chặng đường thì vẫn còn gian nan để có thể có được những kết quả tốt và có thể đánh giá một cách rõ ràng được. Tôi nghĩ là cơ chế có rồi, nguồn nhân lực rất là dồi dào, nguồn vốn sẵn có nhưng chúng ta cần phải có sự kết hợp hài hòa giữa ba nhà, nhà nước, trường đại học và các viện nghiên cứu cũng như là doanh nghiệp,” ông chia sẻ sau diễn dàn.
Giáo sư Nghiêm cho rằng cần xây dựng một mạng lưới kết nối chính phủ, giới nghiên cứu và doanh nghiệp của hai nước để giải quyết những vấn đề thực tế mà Úc và Việt Nam đang đối mặt.
Ông cho rằng cộng đồng chuyên gia và trí thức người Việt tại Úc có thể đóng vai trò trong việc xây dựng những kết nối này.
“Cộng đồng chuyên gia và trí thức người Việt Nam tại Australia thì có một cái thế mạnh riêng để có thể đóng góp cho hợp tác chung giữa hai nước Australia và Việt Nam. Chúng ta là những người mà được đào tạo bài bản và có kinh nghiệm. Đặc biệt là chúng tôi đều là những người Việt Nam hoặc là có Vietnamese Heritage, là có truyền thống Việt Nam nên chúng tôi cũng rất hiểu những cái văn hóa của Việt Nam và đặc biệt là hiểu cách để mà có thể hài hòa giữa hai quốc gia, một quốc gia đa văn hóa và một quốc gia thì có một cái truyền thống văn hóa rất là lâu đời.”
Tại diễn đàn Tech-Connect, đại diện các trường đại học, viện nghiên cứu và doanh nghiệp hai nước cũng trao đổi một số thỏa thuận và văn kiện hợp tác.
Những phản ứng khác nhau từ các cộng đồng người Việt ở Úc
Chuyến thăm của ông Tô Lâm cũng nhận được những phản ứng khác nhau trong cộng đồng người Việt tại Úc.
Trong khi một số tổ chức bày tỏ ủng hộ chuyến thăm và việc tăng cường quan hệ Úc – Việt Nam, một cuộc biểu tình phản đối đã diễn ra tại Melbourne vào cuối tuần qua.
Bà Thúy Đặng, Chủ tịch Cộng đồng Người Việt Tự do tại Victoria cho biết:
"Chúng tôi muốn kêu gọi Thủ tướng của Úc, trong cuộc trò chuyện với ông Chủ tịch nước Việt Nam là ông Tô Lâm, đưa những vấn đề nhân quyền, vấn đề tự do ngôn luận..."
Sau chương trình tại Sydney, ông Tô Lâm sẽ đến Canberra, nơi ông và Thủ tướng Anthony Albanese dự kiến gặp nhau vào thứ Ba. Quan hệ song phương và các lĩnh vực hợp tác giữa Úc và Việt Nam sẽ nằm trong chương trình nghị sự.
Truy cập sbs.com.au/vietnamese để cập nhật tin tức, các câu chuyện cộng đồng, và podcast mới nhất.
Nghe SBS Tiếng Việt mọi lúc trên ứng dụng SBS Audio, tải về từ App Store hay Google Play.
Theo dõi SBS Vietnamese trên Facebook, Instagram và YouTube để khám phá thêm.
