Tổng thống Mỹ Donald Trump đã kêu gọi một loạt các quốc gia vùng Vịnh, cải thiện quan hệ với Israel, trong bối cảnh các cuộc đàm phán với Iran, về một thỏa thuận chấm dứt chiến tranh, vẫn đang tiếp diễn. Trong một bài đăng trên Truth Social, ông Trump đã kêu gọi thêm nhiều quốc gia Ả Rập và Hồi giáo, ký kết Hiệp định Abraham, được dàn xếp trong nhiệm kỳ đầu tiên của ông. Nhưng Hiệp định đó là gì và tại sao nó lại quan trọng đến vậy?
Đại sứ Mỹ tại Israel ông Donald Trump, cảm thấy rất lạc quan.
"Tôi rất lạc quan rằng, chúng ta sẽ thấy các quốc gia khác tham gia Hiệp định Abraham. Có thể hiện tại điều đó chưa thể hiện rõ, vì bầu không khí mà chúng ta vừa trải qua, nhưng một trong những điều tôi hy vọng là, các quốc gia vùng Vịnh giờ đây đã hiểu rằng, họ sẽ phải đưa ra lựa chọn”, Donald Trump.
Những nhận xét đó là phản hồi lại, bài đăng trên Truth Social của Tổng thống Mỹ Donald Trump, kêu gọi thêm nhiều quốc gia Ả Rập và Hồi giáo ký kết Hiệp định, được dàn xếp trong nhiệm kỳ đầu tiên của ông.
Đây là tuyên bố của ông vào thời điểm đó.
"Những thỏa thuận này chứng minh rằng, các quốc gia trong khu vực, đang thoát khỏi những phương pháp thất bại trong quá khứ. Việc ký kết ngày hôm nay, đặt lịch sử vào một hướng đi mới, và sẽ có những quốc gia khác rất, rất sớm noi theo những nhà lãnh đạo vĩ đại này”, Donald Trump.
Thế nhưng Hiệp định Abraham là gì, và tại sao chúng lại quan trọng đến vậy?
Được biết Bahrain và Các Tiểu vương quốc Ả Rập Thống nhất ,đã ký kết thỏa thuận lịch sử vào năm 2020, để bình thường hóa quan hệ với Israel, các hiệp ước do Mỹ làm trung gian, là những thỏa thuận lớn đầu tiên giữa một quốc gia Ả Rập và Israel trong 25 năm.
Các nước cam kết trao đổi sứ quán và đại sứ, hợp tác trong các vấn đề như giáo dục, y tế, an ninh và thương mại.
Tiến sĩ Bob Bowker là giáo sư danh dự, tại Trung tâm Nghiên cứu Ả Rập và Hồi giáo, tại Đại học Quốc gia Úc.
Ông cho rằng, thỏa thuận này có tầm quan trọng chính trị đối với Israel, nhưng không mang lại sự bảo đảm an ninh, cho bất kỳ quốc gia vùng Vịnh nào.
"Các Tiểu vương quốc Ả Rập Thống nhất và Bahrain đã ký kết các thỏa thuận đó, bao gồm cả một số quốc gia xa hơn như Sudan và Morocco. Nhưng tầm quan trọng của thỏa thuận, thực sự là về mặt chính trị trong nội bộ Israel, chứ không phải là tìm cách định hình lại mối quan hệ, giữa thế giới Ả Rập nói chung”, Bob Bowker.
Trong khi đó các thỏa thuận không đề cập đến cuộc xung đột, kéo dài hàng thập niên, giữa Israel và người Palestine.
Mặc dù vậy, Ngoại trưởng UAE là Sheikh Abdullah bin Zayed Al Nahyan, đã bày tỏ sự ủng hộ đối với giải pháp hai nhà nước và cho rằng, Hiệp định Abraham là một cách để tiến tới mục tiêu đó.
"Hiệp định này sẽ cho phép chúng ta, tiếp tục sát cánh cùng người dân Palestine và hiện thực hóa hy vọng của họ, về một nhà nước độc lập, trong một khu vực ổn định và thịnh vượng”, Abdullah bin Zayed Al Nahyan.
Được biết Tổng thống Trump đã gọi yêu cầu hiện tại của ông trên Truth Social, về việc thu thập thêm chữ ký cho Hiệp định Abraham, là một động thái bắt buộc, trực tiếp nêu tên Ả Rập Xê Út và Qatar, cũng như Pakistan, Ai Cập, Jordan và Thổ Nhĩ Kỳ.
Pakistan đã bác bỏ lời kêu gọi này, trong khi các quốc gia khác vẫn chưa phản hồi công khai.
Tiến sĩ Bowker cho rằng, đó là vì đây không phải là một đề xuất thực tế của Tổng thống Mỹ.
“Quả thực khi ông Trump lần đầu tiên đưa ra đề nghị đó, các quốc gia mà ông gặp gỡ đã đáp lại bằng sự im lặng lạnh lùng. Tôi nghĩ rằng chúng ta có thể sẽ thấy rất nhiều áp lực, lên Các Tiểu vương quốc Ả Rập Thống nhất và có thể cả Bahrain, để họ từ bỏ mối quan hệ với Israel, do nhu cầu lớn hơn là tìm kiếm một mối quan hệ ổn định và dễ dự đoán hơn với Iran trong tương lai”, .Bob Bowker
Được biết Chính phủ Israel hiện bị cộng đồng quốc tế chỉ trích, vì hành động mà không có sự hướng dẫn, hoặc tham vấn với các nước láng giềng trong khu vực, trong cuộc tấn công chung vào Iran và cuộc chiến đang diễn ra, chống lại các chiến binh Hezbollah ở Lebanon.
Thủ tướng Benjamin Netanyahu bị cáo buộc vi phạm luật pháp quốc tế, với chiến dịch quân sự đang diễn ra, khiến hàng trăm ngàn người phải di dời ở miền nam.
Các cơ quan y tế Lebanon báo cáo hơn 3200 người đã thiệt mạng, trong các cuộc tấn công từ tháng 3 đến giữa tháng 5, khi ông Netanyahu nói với người dân rằng, ông sẽ leo thang cuộc chiến chống lại các chiến binh Hezbollah ở đó.
“Chúng ta sẽ đánh trả. Đúng là chúng đang bắn máy bay không người lái vào chúng ta, máy bay không người lái cáp quang. Chúng ta có một đội đặc nhiệm đang làm việc về vấn đề đó và chúng ta cũng sẽ giải quyết được. Trong khi đó, các bạn đang thể hiện sự kiên cường, tôi muốn chúc phúc cho sự kiên cường của người dân miền bắc, điều đó truyền cảm hứng cho tất cả chúng ta. Nhưng điều này đòi hỏi chúng ta phải làm bây giờ, là tăng cường các đòn đánh, tăng cường độ. Chúng ta sẽ đánh bại chúng bằng sức mạnh áp đảo”, Benjamin Netanyahu.
Trong khi đó Giám đốc dự án Iran tại ‘Nhóm Nghiên cứu Khủng hoảng Quốc tế’ là Ali Vaez cho biết, ông Trump đang cố gắng bán một thỏa thuận với Iran, như một phần tiếp theo của Hiệp định Abraham - trong khi đổi một ảo tưởng này, lấy một ảo tưởng khác.
“Sau khi sống sót qua cuộc chiến này, họ tin rằng họ có đủ uy tín để giăng một chiếc dù rộng hơn, và về căn bản là mở rộng cơ sở của chính họ, điều này rất quan trọng cho sự tồn tại của họ trong trung và dài hạn. Nhưng điều đó sẽ không giành được sự ủng hộ của đa số người dân Iran trừ khi và cho đến khi chế độ có thể mang lại sự thịnh vượng về kinh tế, hoặc cung cấp nhiều tự do xã hội hoặc chính trị hơn nữa”, Ali Vaez .
Đồng hành cùng chúng tôi tại SBS Vietnamese Facebook và cập nhật tin tức ở sbs.com.au/vietnamese
Chúng tôi cũng có mặt trên YouTube
Nghe SBS Tiếng Việt trên ứng dụng miễn phí SBS Audio, tải về từ App Store hay Google Play
